Column

Waarom Tom Lanoye vanavond de Libris Literatuur Prijs wint

Vanavond wordt de winnaar van de Libris Literatuur Prijs bekendgemaakt. Op basis van het nominatierapport vindt Volkskrant-recensent Arjan Peters het niet moeilijk te raden wie dat is.

Tommy Wieringa won vorig jaar de Libris Literatuurprijs. Beeld anp

Van de zes genomineerden voor de Libris Literatuur Prijs, die vandaag in het Amstel Hotel wordt uitgereikt, kunnen er drie thuis blijven. Eén van de kanslozen is Robbert Welagen. Sympathiek om zijn roman Het verdwijnen van Robbert, over een schrijver die in stilte hoopt op te lossen, onder de aandacht te brengen. Maar ondanks een paar zinnen die tot grinniken noden ('Als u dit te lang duurt, de plot van dit verhaal vervolgt na het cursieve et cetera'), zakt het boek in wanneer de hoofdpersoon ordinair liefdesverdriet blijkt te hebben.

Daar doet de jury het niet voor. Nog vreemder is de nominatie van Jeroen Theunissen met de ouwehoerroman De omwegen, over een drieling die Joris, Johan en Jonas Goetgeluck heet. Ze raken alles kwijt en reflecteren geen moment, en dat zou iets zeggen over 'de naoorlogse Europese en Vlaamse geschiedenis', aldus het nominatierapport. Wazige aanbeveling. Als Theunissen wint, spring ik de Amstel in. U mag me er aan houden.

'Zo flets schrijf je niet over een winnaar'
Over Roundhay, tuinscène van Marente de Moor spreekt het rapport met nietszeggende lof: 'Elk woord, elk beeld is om zijn samenhang en betekenis gekozen'. Dat lijkt me wel het minste. Of kent de jury soms veel romans waarin de beelden en woorden zonder enige samenhang of betekenis zijn gekozen? Zo flets schrijf je niet over een winnaar, of vergis ik me? Snelheid, alles vastleggen, nergens meer in verzinken, dat is allemaal rond 1890 begonnen, laat De Moor zien in een verhaal over vader en zoon - niet voor niets heeft zij het boek opgedragen aan haar vader, die beeldhouwer was.

Jammer voor Marente, maar de Libris Prijs pleegt niet naar vrouwen te gaan, zoals de Vlaamse krant De Standaard laatst voorrekende.

Over de drie resterende romans is het juryrapport enthousiaster. Nee, schrijft Stefan Hertmans voorin Oorlog en terpentijn, hij wilde niet meedoen met de stortvloed aan boeken over de Eerste Wereldoorlog. Maar waarom hij dan dertig jaar wachtte met het lezen van zijn opa's memoires, om zijn verslag daarvan in augustus 2013 uit te brengen, juist voordat het herdenkingsjaar aanving, is raadselachtig. Een smaakvolle documentaire, evenwel geen roman.

Op elke pagina schittert Lanoye
La Superba is het schuimende dankwoord aan het Letterenfonds van de vorstelijk gesubsidieerde bohemien Ilja Leonard Pfeijffer (nu weer voor 30 duizend euro bezig met een brievenboek), over het vergeefs hoog houden van een kunstenaarsbestaan in Genua. Pijnlijk zijn de passages over collega-migranten als een rozenverkoper en een bootvluchteling, die op hun manier ook ergens van dromen. Zodat er één kanshebber overblijft: Gelukkige slaven van Tom Lanoye. Actueel, de ganse wereld bestrijkend, satirisch en snel, duizelingwekkend demonstrerend dat wij westerlingen bedroevend inwisselbaar zijn. Op elke pagina schittert hij: 'Wat zijn tangodansers anders dan twee in elkaar verstrengelde flamingo's met vallende ziekte?'

Lanoye mag de prijs niet ontgaan. Helaas luisteren jury's zelden naar mijn wijze raad.

Tom Lanoye. Beeld Hilde Harshagen en Antonia Hrastar

Dit vond de Volkskrant van de zes genomineerde boeken:

Oorlog en terpentijn (****)
Stefan Hertmans
Recensente Daniëlle Serdijn: 'Hertmans toont in detail hoe het schisma tussen Walen en Vlamingen tijdens de oorlogsjaren nog groter wordt. Zo verhoudt de kleine geschiedenis van Urbain (Hertmans' schoonvader, red.) zich als een miniatuurkopie tot de grote en heeft de sensibele Hertmans niet alleen zijn grootvaders stem vertolkt maar die van een hele generatie.'

Beeld De Bezige Bij

La Superba (****)
Ilja Leonard Pfeijffer
'Het oogt zo eenvoudig, alsof de schrijver achteloos met zijn eigen leven heeft zitten meeschrijven, maar het is allemaal bedacht, constructie, illusie, schrijft Serdijn. 'Dat rokje? Die beha? Hoe het werkelijk met Pfeijffer gaat, weten we niet, wat ons rest is dit virtuoze La Superba.'

Beeld Arbeiderspers

Gelukkige slaven (*****)
Tom Lanoye
'Lanoye prikkelt, laat de ene verrassing de andere volgen. Het verhaal sluit zo nauw dat zelf puzzelen onnodig lijkt en zodoende zet Gelukkige slaven je gevangen in hetzelfde verlichtende gevoel als de Chinese stad Guangzhou bij de onrustige Tony (de computerspecialist) oproept: 'Overvloedig, binnen handbereik, onuitputtelijk en sidderend van levenskracht'', schrijft Volkskrant-recensente Simone van Saarloos . 'Bedwelmend, maar complexer dan een eerste blik doet vermoeden.'

Beeld Prometheus

Roundhay, tuinscene (***)
Marente de Moor
Van Saarloos: 'De Moor zoekt naar de ruimte tussen uitersten - van vooruitgang en verval, natuur en techniek, stilte en herrie, licht en donker, en dwingt een voortdurend puzzelen en twijfelen af.'

Beeld Querido

Het verdwijnen van Robbert (****)
Robbert Welagen
'Een literaire en esthetische romantisering die gevaarlijk is, waarschuwt dit boek; voor je het weet mis je de liefde van je leven', schrijft Van Saarloos. 'Waar Robbert faalt te verdwijnen, heeft Welagen de verwarring schitterend tot stand gebracht.'

Beeld Nijgh & Van Ditmar

De omwegen (**)
Jeroen Theunissen
Volkskrant-recensente Daniëlle Serdijn: 'Dat Theunissen een vergezicht heeft willen schetsen, is te waarderen. Als familiekroniek is De omwegen psychologisch onuitgediept en zijn de personages botweg vervelend. Toch wekt de meeste ergernis die met omwegen doorspekte schrijfstijl.'

Beeld De Bezige Bij
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden