Waarom kijken we massaal naar een zombie-serie?

Hoe kan het dat Amerikaanse gezinnen smullen van een bloederige, vieze zombie-serie als The Walking Dead? Kennelijk lijken de hersendoden precies op ons, levenden.

Beeld geen credit

Honderden zombies melden zich jaarlijks aan voor wat Zombie School is gaan heten, een langdurig en intensief auditieproces waarbij slechts enkele gelukkigen een rolletje bemachtigen als figurant in The Walking Dead. Zo'n rolletje als zombie (een 'ondode' ofwel door magische krachten uit de dood opgewekt wezen) bevat nooit tekst, wel gerochel en gegrom. Het optreden duurt vaak enkele seconden, zo lang duurt het namelijk voor het ontbindende zombiebrein wordt ingeslagen door een van de hoofdpersonages van The Walking Dead, de televiesieserie over een groep overlevenden na de zombie-apocalyps.

The Walking Dead begon zondag aan het vijfde seizoen, die nieuwste aflevering is vanavond, een dag na de Amerikaanse première, op de Nederlandse televisie te zien (bij FOX). In Nederland is The Walking Dead minder bekend en besproken dan Breaking Bad of House of Cards, maar in de Verenigde Staten zijn de kijkcijfers hoger (ruim 16 miljoen bij de start van vorig seizoen) dan bij welke andere televisieserie dan ook.

En dat voor een serie die is gebaseerd op een duistere comic (van Robert Kirkman, de eerste editie stamt uit 2003), over zombies nog wel; op het eerste gezicht eerder iets voor een T-shirt-met-opdruk dragend cultpubliek dan voor het hele gezin. The Walking Dead schetst bepaald geen rooskleurig beeld van de mensheid: veel, heel veel scènes zijn bloederig en goor, van de acteurs is er geen enkele een ster en de serie won behalve voor de make-up nooit een belangwekkende prijs. Hoe kon The Walking Dead dan de succesvolste serie van de VS worden?

Beeld geen credit

Toegankelijk

Het zijn tóch de zombies, is de voor de hand liggende verklaring. The Walking Dead heeft zombies 'heruitgevonden', beweert producer Sharon Tal Yguad, door ze voor een breed publiek toegankelijk te maken. Hij zegt dit tijdens een persbijeenkomst op een hoteldak in San Diego, de Amerikaanse stad waar in augustus ook de gigantische entertainmentbeurs Comic-Con plaatsvindt. De acteurs uit The Walking Dead zijn daar grote sterren. Een aanzienlijk deel van de beursbezoekers is verkleed als zombie. Voor een 'Walking Dead Experience', waarbij je tegen betaling en verkleed als zombie een survivalparcours kunt afleggen, staan bezoekers uren in de rij.

Of The Walking Dead de zombies heeft heruitgevonden of slim heeft ingespeeld op de tijdgeest, is de vraag. Het gaat al vele jaren goed met het genre; zo maakten ook de vampiers in het afgelopen decennium een grootse comeback (Twilight, True Blood). De zombies waren daarna aan de beurt, met films als 28 Days Later in 2002, World War Z in 2013 en de Nederlandse zombiecomedy Zombibi in 2012.

De makers van The Walking Dead waren wél de eersten die op het idee kwamen zombies als uitgangspunt te nemen van een langlopende serie. Ze kozen voor de klassieke zombie die iedereen kent: een langzaam waggelend hersendood lijk, op zoek naar mensenvlees, levensecht geschminkt door bekroonde make-upartiesten. Ze zijn gevaarlijk, één beet is fataal, maar makkelijk op snelheid te verslaan. De zombies zien er nu nog smeriger uit dan toen de serie begon, zegt schrijver en co-producent Scott Gimple: 'Ze verkeren in steeds verdergaande staat van ontbinding we zijn immers al vijf jaar verder, en de ontbinding zet door.'

Beeld geen credit

Overlevers

Kijkers die alle seizoenen hebben gezien, weten dat de zombies in de eerste twee seizoenen écht huiveringwekkend eng waren. De overlevers waren nog niet zo bedreven in het doden, de kijker was het gerochel en gegorgel nog niet gewend. Aan het eind van seizoen vier zijn de zombies nog even dodelijk, maar gereduceerd tot decor; afleveringen waarin tientallen zombies geroutineerd de hersenen wordt ingebeukt (dat moet, anders gaan ze niet dood) zijn geen uitzondering. Intussen draait het om andere zaken: de verhoudingen tussen de overlevers.

The Walking Dead is 'geen horror-serie', zegt hoofdrolspeler Andrew Lincoln, die Rick Grimes speelt, ex-politieagent, vader van twee, natuurlijk leider en moreel kompas al komen daar in de loop van de serie steeds meer deukjes in. 'En dat komt omdat het gaat over het menselijk aanpassingsvermogen en de onderlinge verhoudingen.'

De groep overlevers spreekt aanvankelijk af nooit levenden te doden. Die belofte is onhoudbaar als blijkt dat in andere groepen overlevenden heel andere of liever: geen ethische regels gelden. Lincoln: 'De mensen zijn de grootste bedreiging voor de andere mensen, de overlevers maken hun eigen gemeenschappen en regels. De horror in The Walking Dead komt van de mensen, niet van de zombies.'

Gerochel

Oftewel, The Walking Dead is horror, maar gaat wel over wezenlijke vragen: wat zijn de consequenties van een voortdurend leven in angst? Is het ooit verantwoord andere overlevenden te doden? Hoe blijf je mens in een wereld die is ontdaan van alle beschaving?

Voeg daarbij een flink aantal soapelementen, romances, zwangerschappen en opvoedingskwesties, en begrijp waarom FOX de serie aanprijst als een programma 'voor het hele gezin'. De strip, bedacht en geschreven door Robert Kirkman, telt inmiddels 132 afleveringen. Het einde is nog niet in zicht. Veel televisiekijkers zullen benieuwd zijn hoe het Rick Grimes en zijn vrienden in seizoen vijf zal vergaan in Terminus, de gedroomde thuishaven, die in de laatste aflevering werd bereikt.

Het gevaar is opnieuw afkomstig van de mens de andere Terminus-bewoners zouden, als de geruchten kloppen, wel eens kannibalen kunnen zijn.

Vanavond, FOX, 22.00 uur,
The Walking Dead

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden