Waarom is een verdronken peuter in Mumbai minder nieuwswaardig dan een lotgenootje in Houston?

Rob Vreeken en Arie Elshout becommentariëren beurtelings het buitenlandse nieuws.

In de Indiase deelstaat West-Bengalen waden inwoners door hun straat. Het dodental als gevolg van de overstromingen in Zuid-Azië is de 1.400 gepasseerd. Beeld afp

Met afgrijzen zagen we - vanaf deze zijde van de Atlantische Oceaan - deze week hoe Harvey over Texas trok, een spoor achterlatend van ontreddering en ravage. De woedende storm met de vriendelijke voornaam bracht stortregens en extreme wateroverlast met zich mee. In Houston vluchtten inwoners het dak op, wanhopig zwaaiend naar reddingsploegen. Tienduizenden mensen overnachtten in opvangcentra. Sterren als Beyoncé en Sandra Bullock doneerden miljoenen voor de slachtoffers. Het dodental stond vrijdag op 39.

De Nederlandse media besteedden in ruime mate aandacht aan Harvey, in woord en zeker ook in beeld.

Goed werk.

Toevallig deed zich op hetzelfde moment 14 duizend kilometer verderop óók een natuurramp voor met stortregens en enorme overstromingen. Door de moesson staan grote delen van Zuid-Azië onder water. In Bangladesh, Nepal en India passeerde het dodental de 1.400. Ruim 40 miljoen mensen zijn getroffen door de ergste watersnood in jaren. Dorpen zijn verstoken van voedsel. De verwoesting van scholen brengt het welzijn van 1,8 miljoen kinderen blijvend in gevaar, meldt Save the Children. Hoe langer ze wegblijven van school, hoe groter de kans dat ze definitief afhaken.

De menselijke gevolgen van de natuurramp in Zuid-Azië zijn, kortom, aanzienlijk groter dan die in het zuiden van de VS.

Toch kreeg de laatste in de media - de Volkskrant niet uitgezonderd - veel meer aandacht.

Het is een aloud fenomeen. De formule luidt dodental : (culturele) afstand = nieuwswaarde. Engelstalige persbureaus en tv-zenders zijn de grote spelers op de internationale nieuwsmarkt, en de dominantie van 's werelds machtigste land strekt zich uit tot de meteorologie. Door de obsessie van Amerikanen met het weer krijgen catastrofes al volop aandacht vóór ze hebben plaatsgevonden. Meestal vinden ze helemaal niet plaats. Orkanen buigen tijdig af, tv-verslaggevers slagen er met een beetje geluk nog net in met wapperende jaspanden een opgewonden stand-upper te maken, terwijl op de achtergrond de paraplu van een passant naar boven omklapt.

Toen New York in 2015 getroffen dreigde te worden door 'de grootste sneeuwstorm ooit' (waarschuwing van burgemeester Bill de Blasio), trokken ook Nederlandse correspondenten erop uit om te beschrijven hoe de stad zich voorbereidde op de komende 'apocalyps'. Uiteindelijk viel er een laagje van 15 centimeter. Het slachtoffertal bleef beperkt. Op Times Square overleed een sneeuwpop door de warmte uit een ventilatierooster van de metro en op de hoek van 42nd Street en 5th Avenue sneuvelde een winkelruit van Zara bij een sneeuwballengevecht.

Het verschil doet zich overal voor. Een aanslag in Parijs is opening krant, een even grote aanslag in Beiroet een berichtje op pagina 9. De oorlog van 1998 tot 2003 in Congo (5,4 miljoen doden) kreeg minder zendtijd dan die in Kosovo in 1999 (10 duizend doden).

En jawel, daarvoor zijn heus goede journalistieke en praktische redenen te bedenken. Nieuws is geen wiskunde. Nieuws is geen liefdadigheid. Nieuws is geen rechtvaardige verdeling van bloed, zweet en tranen. Nieuws is nieuws omdat het, nou ja, nieuws is.

Maar misschien is er nog een verklaring: kuddegedrag. Conformistisch als wij als journalisten zijn, rennen we blind achter elkaar aan. Geen groter vijand van de pluriformiteit van de pers dan de pers zelf.

Zelf ben ik geen haar beter. Zondagavond tikte ik, als dienstdoend redacteur, braaf 550 woorden kopij over Harvey en nul over de anonieme, Zuid-Aziatische moesson. Voor wat betreft de Bataclan kan ik de westerse bias naar eer en geweten verdedigen. Maar op de vraag waarom een verdronken peuter in Mumbai minder nieuwswaardig is dan een lotgenootje in Houston, sta ik met de mond vol tanden.

Zelfs tot welke conclusie dit allemaal leidt, weet ik niet. Misschien: voortaan wat eigenwijzer zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden