Waarom in het nieuws de aandacht altijd uitgaat naar de rotte appel

The Big Picture

Rob Vreeken en Arie Elshout becommentariëren beurtelings het buitenlandse nieuws.

Op een markt in Luanda, de hoofdstad van Angola, worden kinderen gevaccineerd tegen de gele koorts Beeld EPA

Het dodental van orkaan Irma liep op tot 81, tienduizenden Rohingiya ontvluchtten Myanmar terwijl het leger dorpen platbrandt, Noord-Korea dreigde opnieuw met kernaanvallen tegen de Verenigde Staten en Japan. Het was deze week, bedoel ik maar te zeggen, de Week van de Vooruitgang.

Die is uitgeroepen door World's Best News, een organisatie van journalisten die vinden dat wij (de media) u (de nieuwsconsument) een onjuist beeld van de werkelijkheid voorschotelen. Wij schrijven over oorlogen, over vluchtelingen die in zee verdrinken, over natuurrampen, over terreuraanslagen, over cholera in Jemen, over hongersnood in de Hoorn van Afrika. Daardoor denkt u: het gaat slecht met de wereld. In Nederland hebben we het misschien aardig voor elkaar, maar elders is het een zootje.

Dat klopt niet. Het gaat namelijk heel goed met de wereld. De mensen leven steeds langer en gezonder. De armoede neemt gestaag af. Er zijn steeds minder oorlogen. Steeds minder kinderen sterven.

Het probleem is: dat zijn langdurige, structurele trends, die alleen zijn te destilleren uit VN-statistieken en niet makkelijk in een nieuwsbericht zijn te vatten. Nieuws is nu eenmaal de uitzondering op het normale. De aandacht gaat uit naar de rotte appel, zodat 'de mand vol gezonde appels uit het zicht raakt', aldus Naar een verantwoordelijke journalistiek, het manifest van World's Best News.

Eigenlijk was World's Best News van plan dinsdag een betoging te houden bij het gebouw van de Volkskrant in Amsterdam. Het goede nieuws was dat hoofdredacteur Philippe Remarque de demonstranten had uitgenodigd om ons, redacteuren, in de vergaderzaal uit te leggen wat we verkeerd doen. De betogers bleken geen met bivakmutsen getooide raddraaiers, maar drie uiterst beschaafde lieden, onder wie collega-journalist Ralf Bodelier, die bevlogen aantoonde waarin de media tekortschieten: lezer en kijker vertellen hoe de wereld ervoor staat.

Een van zijn voorbeelden betrof de gele koorts, die vorig jaar uitbrak in Angola. De VN vreesden een epidemie die zich via Congo zou verspreiden tot Azië en 100 miljoen levens zou kunnen eisen. Een enorme humanitaire krachtsinspanning kwam op gang. Er werden 5.000 buitenlandse artsen gemobiliseerd plus een leger van 50 duizend vrijwilligers om in Angola en Congo 34 miljoen mensen in te enten.

Wat meldde de krant erover? Eenmaal het bericht 'Gele koorts eist steeds meer levens in Angola', en naderhand 'Voorraad vaccins raakt op.' Slecht nieuws. Maar de gunstige afloop, de ramp die werd voorkomen dankzij een succesvolle inentingscampagne? 'Niets over gelezen', zei Bodelier.

Ik ben maar even zo sportief om met dit voorbeeld onszelf te kastijden en vervolgens zo onsportief te vermelden dat de Volkskrant er volgens Bodelier qua 'verantwoordelijke journalistiek' gunstig uitspringt. Hoe dan ook, als een klas brave middelbare scholieren zogen we de boodschap in ons op en ik geloof dat mijn collega's aan het slot van de sessie net als ik dachten: de man heeft helemaal gelijk.

De vraag is hooguit wat dit betekent voor de dagelijkse nieuwsselectie. Je zou kunnen zeggen dat we een vals beeld van de werkelijkheid geven door te melden dat in New York twee torens zijn ingestort na een aanval met vliegtuigen - de trend is immers dat 650 wolkenkrabbers in Amerika elke dag weer gewoon blijven stáán. Toch heb ik op een of andere manier het idee dat we anders in onze opdracht zouden tekortschieten.

Bovendien vallen niet alle gebeurtenissen - zelfs niet alle trends - te vatten in goed of slecht nieuws. Zo meldden we donderdag dat Bashar al-Assad bezig is de burgeroorlog in Syrië te winnen. Vrolijk kunnen we daar niet van worden. Assad is, laat ik het zo maar even samenvatten, een schoft. Maar als hij wint, betekent dat ook dat IS en Al Qaida verliezen en dat er een eind komt aan een oorlog die een heel land heeft verwoest.

Misschien moeten we dat dan maar vooruitgang noemen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.