'Waarom hebben sommige mensen zo veel wat hen plezier geeft, en anderen zo weinig?'

Digna Sinke Beeld Marie Wanders

Filmmaker Digna Sinke werd onlangs benaderd door een verzamelaar uit Frankrijk. Hij wilde weten of haar filmproductiemaatschappij SNG Film wel eens ansichtkaarten liet maken als filmpromotie. Die zou hij dan heel graag willen hebben.

Nou, die had Sinke wel. Ze spitte haar enorme archief door, maakte een stapeltje en stuurde het op. Was ze er meteen mooi vanaf.

Maar wat kreeg ze ongevraagd in ruil terug? Ook weer filmansichtkaarten. Een stapel van een centimeter of tien dik.  ‘Alsof ik daar op zit te wachten!’, lacht Sinke (68), terwijl ze het pak weegt op haar hand. ‘Maar ik kan het niet weggooien natuurlijk. Dat is ondenkbaar.’

Bewaren - of hoe te leven: Sinkes moeder. Beeld RV

Sinke is, zoals ze zelf noemt, ‘een bewaarder’. Van een oude knikkerzak tot stapels kranten uit 1968 en 1989: ze heeft het allemaal nog. Ook dingen die met haar werk te maken hebben, hier in het kantoor in Amsterdam van SNG Film. Een prijs die een filmmaker te lelijk vond om zelf te houden, het Gouden Kalf van een ander die naar het buitenland vertrok. Kasten vol met archiefmappen over haar films, waaronder Belle van Zuylen (1993), Weemoed & Wildernis (2010), After the Tone (2014) en haar vier documentaires over Tiengemeten. In de ordners contracten, knipsels, brieven en foto’s. Ruim veertig jaar aan materiaal, keurig geordend. ‘Ik wil alles binnen vijf minuten kunnen vinden.’

Waarom doet ze dat, dat bewaren? In de essayistische documentaire Bewaren – of hoe te leven onderzoekt Sinke of bewaren een functie heeft, en zo ja, welke. De documentairemaker vraagt het onder anderen haar 92-jarige moeder, een scherpzinnige  Zeeuwse die bij elk voorwerp uit het verleden dat Sinke haar toont – een vorkje, kleedje, kinderstrijkijzertje – een verhaal heeft. Ze gaat langs bij de geadopteerde erfgenaam van een adellijke Italiaanse familie die een duizelingwekkend archief beheert. Maar ze praat ook met ‘digitale nomaden’ – mensen die de wereld rondzwerven met een rugzakje en een laptop en bezit zien als ballast. Wat maakt een mens uiteindelijk gelukkiger, vraagt Sinke zich af.

U  kreeg ooit dertigduizend suikerzakjes van een ex-verzamelaar. Op uw persoonlijke website vroeg u zich in 2000 al af waarom u die bewaart en keurig ordent, en of u daar niet eens een film over moest maken.

‘Ik ben inderdaad al zo'n twintig jaar met het onderwerp bezig. Ik kwam laatst tijdens het digitaliseren van bandjes er een tegen met ‘Bewaren, 1998’ erop. Dat was ook al een interview met mijn moeder over haar bewaardrift.’

In Bewaren – of hoe te leven zegt u  dat u er juist nu een film over wilde maken, als reactie op de talrijke opruimgoeroes.

‘Tegenwoordig doen we alsof de mens per definitie gelukkiger is als hij alles de deur uit doet, maar volgens mij is dat zeer de vraag. Bewaren wordt geassocieerd met hoarders, dwangmatige verzamelaars. Volgens het psychiatrisch handboek DSM-5 voldoe ik al bijna aan die definitie – wat me onzin lijkt, eerlijk gezegd.’

‘Ik kan me trouwens prima vinden in de stelregel van opruimgoeroe Marie Kondo: dat je alleen spullen moet bewaren waarvan je blij wordt. Alleen, ik heb toevallig erg veel dingen waarvan ik blij word. Dan is de volgende vraag: waarom hebben sommige mensen zo veel wat hen plezier geeft, en anderen zo weinig?’

Bewaren of hoe te leven Beeld RV

U suggereert in uw film dat mensen tegenwoordig minder waarde hechten aan tastbare spullen. Zou dat echt zo zijn?

‘Het is volgens mij aantoonbaar dat een nieuwe generatie minder bewaart. Ze hebben wel muziek en foto’s, maar immaterieel, als files. Zelfs mijn generatie doet de fysieke boeken de deur uit. Een van de digitale nomaden die ik sprak, had 80 duizend foto’s op zijn computer en in de cloud. Dat zijn er zo veel dat je er niet meer lekker doorheen kunt bladeren. Dus die foto’s zijn er wel, maar eigenlijk ook  niet.’

Bewaren of hoe te leven Beeld RV

U maakte documentaires over de Hedwigepolder, over Tiengemeten – gebieden die zouden verdwijnen. In deze film legt u uw  moeder vast, en haar verhalen. Is filmen voor u ook een vorm van bewaren?

‘Ja, ik denk het wel. Al weet ik niet of ik er daarom mee begonnen ben. Mijn eerste liefde op kunstgebied was tekenen en schilderen. Daarna ben ik maniakaal gaan fotograferen, op mijn 14de, 15de. Nu ik erover nadenk: ik fotografeerde vooral dingen die op het punt stonden te verdwijnen. Gebouwen bijvoorbeeld,  ik heb prachtig beeld van het oude Centraal Station in Utrecht, jaren voor Hoog Catharijne. Nog steeds zie ik dingen waarvan ik denk: daar moet ik hoognodig eens met de camera langs.’

De documentaire was een van de publieksfavorieten tijdens het Filmfestival in Rotterdam. Raakt u een snaar?

‘Het is ongelooflijk. Ik krijg het ene verhaal na het andere te horen. In Vlissingen kwam er een vrouw naar me toe die ontzettend gegrepen was door het gestikte dekentje dat ik in de film aan mijn moeder geef. Zo’n dekentje had zij vroeger thuis ook, maar ze was het helemaal vergeten. Door de film kwam de herinnering weer boven. ‘Je hebt me mijn gestikte dekentje weer teruggegeven’, zei ze.’

‘En er was er een vrouw die in een tiny house was gaan wonen en alles had weggedaan. Zij vond de film interessant omdat ze eindelijk begreep waarom anderen wél hechten aan spullen.’

Bent u zelf meer gaan weggooien door uw onderzoek?

‘Iedereen denkt dat ik altijd maar alles bewaar, maar dat is natuurlijk niet zo. Mijn selectie is wel persoonlijker en preciezer geworden. De filmtijdschriften Skrien, Skoop en De Filmkrant heb ik nog steeds compleet. Maar de Consumentengids gaat tegenwoordig na drie jaar wel de deur uit, dan is die informatie toch verouderd.’

Digna Sinke Beeld Marie Wanders

Digna Sinke (1949) studeerde in 1972 af aan de Filmacademie in Amsterdam. Ze maakte de speelfilms De Stille Oceaan (1984), Boven de Bergen (1992), Belle van Zuylen (1993), Atlantis (2009) en After the Tone (2014). Verder maakte ze  documentaires, waaronder vier over het eilandje Tiengemeten (zoals Weemoed & Wildernis, 2010) en een over het politieke getouwtrek rondom de Hedwigepolder (Onder de Oppervlakte, 2015). In 2016 kreeg ze de Groeneveldprijs, voor haar inzet voor het debat over natuur en landschap in Nederland. Sinds 2001 is ze eigenaar van productiemaatschappij SNG Film.

Bewaren of hoe te leven Beeld RV

Bewaren - of hoe te leven laat zien hoe spullen, hoe onbeduidend ze ook lijken, kunnen werken als een tijdmachine. Digna Sinke bewaarde haar eerste ‘kostbaarheden’ in een oude theedoos die ze in de documentaire leeghaalt. Ze vindt onder andere een beschreven bierviltje (‘o ja, toen was ik verliefd op een machinebankwerker’), een treintrajectkaart (‘1968, het eerste jaar dat ik naar de Filmacademie ging’), een papiertje met een vlek (‘toen had ik een bloedneus’) en een haarlok, opgevouwen in een papiertje (‘haar van mijn moeder met haar eerste grijze haar erin’).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden