Taalgebruik!Woord van de week

Waarom hebben ouderen altijd ‘fonkelende’ ogen?

Dialect, cliché, straattaal of neologisme – elke week ontwaart de Volkskrant een opvallend woord.

Wanneer er in de krant een ouder persoon wordt geportretteerd, van laten we zeggen 70 jaar of ouder, dan weet ik dat ik even goed moet opletten.

Hun ogen zijn volgens journalisten namelijk opvallend vaak ‘twinkelend’ (Remco Campert), ‘onweerstaanbaar sprankelend’ (actrice Lily Tomlin), ‘glinsterend’ of ‘glimmend’, het varieert. Toevallig stond ik zelf oog in twinkelend oog met stikstofactivist Johan Vollenbroek. Fantastisch verhaal hoor, maar achter de ‘studentikoze bril’ zag ik niet het spektakel dat de Trouw-journalist had beloofd.

Vaak grijpt de journalist naar de overtreffende trap van glinsterend, met een onmiskenbaar betuttelend effect. Of het nou gaat over Nobelprijswinnaar Wole Soyinka (86), natuurkunde-icoon Stephen Hawking (74) of de opa (90) van NRC-columnist Raoul de Jong: hun ogen of blik worden als ondeugend omschreven.

Wat is hier aan de hand? Mij bekruipt het gevoel dat deze obsessie voor de fonkelende scherpte en de ‘heldere’ blik van de bedaagde geïnterviewden onze rare houding tegenover ’s lands ouderen verraadt. Wanneer we Herman Tjeenk Willink omschrijven als ‘kwieke oude baas’, dan zeggen we eigenlijk: van oude mensen hoef je niet veel te verwachten, maar deze is er nog helemaal hoor!

Een bedrieglijk soort ontzag maakt zich dan van de schrijver meester. Zoals Hedy d’Ancona onlangs in NRC uitriep: ‘Ik vind helemaal niet dat je respect en compassie moet hebben voor mensen als ik, die blijven in- en uitademen.’ Zij bespeurt een houding van ‘beschermend medelijden’, van ‘zachte uitsluiting’, ja, van: ‘dédain’.

Of het nu echt zo bedoeld is of niet: elke keer als ik die omschrijvingen van een frisse oogopslag lees, vraag ik me af of journalisten denken een uitzondering gevonden te hebben die de regel bevestigt: dat oude mensen in Nederland toch vooral ‘dor hout’ zijn.

Lees hier alle afleveringen van alle rubrieken van de pagina Taalgebruik! uit de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden