profiel

Waarom Gérard Depardieu zo fascinerend afstoot

Zijn lak aan etiquette bezorgde Gérard Depardieu een beroerd imago, maar maakt hem óók de belichaming van oneindige vrijheid. Valley of Love wekt die ijzersterke persoonlijkheid weer tot leven.

Isabelle Huppert en Gérard Depardieu in Valley of Love (2015). Beeld -
Isabelle Huppert en Gérard Depardieu in Valley of Love (2015).Beeld -

Gérard Depardieu speelt een groot deel van Valley of Love met ontbloot bovenlichaam. Een fascinerend gezicht, deze enorme homp vlees waartegen zijn tegenspeelster Isabelle Huppert afsteekt als een kolibri, zoals het Franse weekblad Le Nouvel Observateur schreef. Depardieu sleept zijn Obelixlijf door de film, in de verzengende hitte van Death Valley, kortademig, zwetend, zuchtend en steunend.

Depardieu en Huppert spelen een acteursechtpaar dat al lang geleden is gescheiden. Hun zoon, met wie ze al jaren geen contact meer hadden, heeft onlangs zelfmoord gepleegd. Hij schreef echter een brief waarin hij aankondigde te zullen herrijzen in de woestijn van Californië. Huppert klampt zich vast aan deze strohalm, Depardieu is sceptisch.

undefined

Huppert en Depardieu in Loulou (1980). Beeld Etienne George/Rue des Archives
Huppert en Depardieu in Loulou (1980).Beeld Etienne George/Rue des Archives

Vier sterren

Gérard Depardieu is fascinerend en mystiek in zijn ultieme alledaagsheid. Met een combinatie van raadsels, dromerigheid en banaliteit klopt Valley of Love helemaal, schrijft Kevin Toma in zijn recensie.

Over de film waren de Franse media verdeeld, maar over Depardieu waren ze het roerend eens: formidabel! Op zijn 66ste is Depardieu nog altijd een acteur met een ijzersterke persoonlijkheid.

De reputatie van Depardieu kon wel een oppepper gebruiken. De laatste jaren speelde hij steeds vaker in slechte films. Als Dominique Strauss-Kahn in Welcome To New York leek hij zichzelf te parodiëren. Publiciteit genereerde hij vooral door een lange reeks incidenten: dronkenschap, belastingvlucht, vriendschap met Poetin en andere dictators (zie kader). Het toonaangevende culturele weekblad Les Inrockuptibles verklaarde hem zelfs dood met de cover Gérard Depardieu (1948-2013). 'We houden van Depardieu de acteur. Maar vandaag nemen we afscheid van hem, omdat we huiveren van zijn recente waanzin.' Valley of Love heeft hem weer tot leven gewekt, vond ook de criticus van het tijdschrift.

Gérard Depardieu is een straathond, schrijft hij in zijn vorig jaar verschenen autobiografie Ça s'est fait comme ça ('zo is het gebeurd'). Hij groeit op in een 'arm, ongeletterd, bijna middeleeuws gezin' in het non-descripte Châteauroux in Midden-Frankrijk. Met zijn ouders en zes broers en zussen woont hij in een tweekamerwoning, 'een barak waar het naar armoede stonk', waar de geur van ongewassen lichamen zich vermengt met de kegel van een alcoholistische vader. Eigenlijk had hij niet geboren mogen worden. Blijmoedig vertelt zijn moeder hoe ze de embryonale Depardieu met breinaalden om het leven had proberen te brengen. Achteraf is ze blij dat haar poging tot abortus is mislukt: 'Wat is hij schattig, gelukkig dat hij gekomen is!'

undefined

Zakenman

Gérard Depardieu is naast acteur ook zakenman. Hij investeerde in wijngaarden in de Anjou, op het Italiaanse eiland Pantelleria, in Marokko en Algerije. Daarnaast stak hij geld in restaurants in Parijs, Canada en Roemenië. Zijn bekendste zaak is Le Bien Décidé in de Rue Cherche Midi in het chique 6de arrondissement van Parijs.

Al op zijn 10de zwerft hij over straat. Als hij geld nodig heeft, prostitueert hij zich: 'Als kerels met een gezicht als Lino Ventura, vrachtwagenchauffeurs, kermisklanten me voorstellen hen te pijpen, noem ik mijn prijs. Ik ben 10 jaar, maar kan doorgaan voor 15.'

Op zijn 14de helpt hij een man die de kost verdient door de welgestelde doden van Châteauroux te beroven van hun juwelen, dure schoenen en andere kostbaarheden door hun kist open te breken voordat de steen op het graf wordt geplaatst.

De ommekeer vindt plaats als hij op zijn 16de tot drie maanden cel wordt veroordeeld wegens het stelen van een auto. 'Je hebt de handen van een beeldhouwer', zegt de gevangenispsycholoog tegen hem. 'Hij had zich natuurlijk kunnen vergissen, maar wat telde was zijn formidabele vertrouwen in mij. Die dag begreep ik wat ik ben: een kunstenaar. Ik, de zoon die niet geboren had mogen worden, de kleine boef: een kunstenaar!'

undefined

Gerard Depardieu tijdens de perspresentatie van 'Asterix and Obelix - On Her Majesty's Service' in Berlijn in 2012. Beeld epa
Gerard Depardieu tijdens de perspresentatie van 'Asterix and Obelix - On Her Majesty's Service' in Berlijn in 2012.Beeld epa

Vraagtekens

De ellende die Depardieu beschrijft is zo peilloos, zijn artistieke bekering zo sprookjesachtig, dat je onwillekeurig vraagtekens zet bij het verhaal. Maar wat buiten kijf staat: Depardieu is een straatjongen die zich ontpopt tot een ster in de culturele wereld van Parijs.

Na zijn gevangenisstraf trekt hij naar de hoofdstad om acteur te worden. Aanvankelijk vervalt hij in oude gewoonten. In mei 1968 gaat hij naar het Odéon. Niet om revolutie te maken, maar om slapende studenten te beroven. 'Zet de revolutie maar voort, maar laat mij wat poen verdienen.'

Depardieu heeft de grootste moeite om teksten te onthouden, omdat hij amper kan lezen en schrijven en met een gehoorafwijking kampt. Maar hij valt op door zijn sterke persoonlijkheid. Gezien zijn afkomst, zijn markante kop en breedgeschouderde gestalte is hij uitermate geschikt om een type te spelen dat in de jaren zeventig erg populair is: de sympathieke boef, wiens liefde voor de vrijheid verre te verkiezen valt boven de 'verstikkende' conventies van de brave burgerman.

undefined

Schijt aan etiquette

Hij speelt zo'n boef in Les Valseuses, zijn doorbraakfilm uit 1974 en in Loulou uit 1980. In beide films komt hij Isabelle Huppert tegen als burgerlijk meisje dat valt voor hem, de langharige nietsnut in zijn leren jack die schijt heeft aan wet en etiquette, en zo oneindige vrijheid lijkt te beloven.

Ook in het echte leven trekt Depardieu zich niets aan van burgerlijke regels. 'Met geen van de drie vrouwen die mij kinderen hebben gegeven, heb ik een gezin gesticht. Ik houd niet van het idee van een gezin, het doodt de vrijheid en de verlangens', schrijft hij. Als vader is hij schromelijk tekortgeschoten, geeft hij toe. Zijn zoon Guillaume raakt op jonge leeftijd aan de drugs, hij prostitueert zich en belandt in de gevangenis, net als zijn vader. 'Ik dacht hij zichzelf zou redden, zoals ik had gedaan', schrijft Depardieu. Dat zal echter niet gebeuren. Op 37-jarige leeftijd overlijdt Guillaume aan een longontsteking, mede als gevolg van een woest leven.

undefined

De Franse acteur Gerard Depardieu (L) probeert de Franse actrice Isabelle Huppert te zoenen tijdens het Film Festival in Cannes. Beeld epa
De Franse acteur Gerard Depardieu (L) probeert de Franse actrice Isabelle Huppert te zoenen tijdens het Film Festival in Cannes.Beeld epa

Artistieke scene

De liefde voor de vrijheid is ook de sleutel van de désamour tussen Depardieu en cultureel Parijs. Depardieu heeft niet alleen lak aan de conventies van de bourgeoisie, maar ook aan die van de artistieke scene. 'Ik ben niet anders dan wat ik ben. Zelfs als ik, het is waar, soms een beetje hinderlijk, een beetje dik ben. Maar bon, ik ben niet opgevoed. Mijn opvoeding, dat is de vrijheid', zegt hij in Le Figaro.

Depardieu is altijd een straathond gebleven. 'Ik ben op straat opgegroeid', schrijft hij in zijn autobiografie. 'De straat geeft je niets cadeau. Je kunt op niemand rekenen, behalve op jezelf.' Hij steunt de rechtse president Nicolas Sarkozy, sluit vriendschap met Poetin en wijkt uit naar België, omdat hij geen zin meer heeft om - naar eigen zeggen - 85 procent belasting te betalen.

Ook zijn vraat- en drankzucht moeten we zien in het kader van zijn streven naar vrijheid. Het leven moet ten volle worden geleefd, niet gehinderd door burgerlijke overwegingen van gezondheid of andermans esthetische idealen. 'Het belangrijkste, dat is het leven. Voor mij is de kunst niet het zoeken, integendeel, de kust is om compleet en genereus te leven', zegt hij in Le Figaro. Wat hem tot conclusie brengt: 'Ik ben niet dik, ik leef.'

undefined

De affaires van Gérard Depardieu

Dronkenschap
In 1998 krijgt Depardieu een motorongeluk, terwijl hij op weg is naar de set van Asterix en Obelix tegen Caesar. Hij heeft een alcoholpromillage van 2,5. Hij raakt gewond en de opnamen moeten worden stilgelegd. In 2012 blijft hij ongedeerd als hij in Parijs dronken in slaap valt op zijn scooter.

In 2011 plast hij in het gangpad van een vliegtuig van City Air. Depardieu wil naar de wc, maar een stewardess houdt hem tegen omdat het vliegtuig gaat opstijgen en de stoelriemen vast moeten blijven. Daarop urineert een aangeschoten Depardieu pontificaal in het gangpad. Het toestel moet worden schoongemaakt en vertrekt met anderhalf uur vertraging naar Dublin, zonder de acteur.

In 2014 moet hij een lezing in Brussel afbreken, omdat hij een totaal incoherente indruk maakt. Volgens Depardieu is de alcohol slecht gevallen wegens oververmoeidheid.

Vriendschap met Poetin
Depardieu houdt van de vrijheid, ook van de vrijheid om vriendschap te sluiten met dictators. In 2010 noemt hij de Cubaanse leider Fidel Castro een toonbeeld van 'vijftig jaar politieke intelligentie'. In 2012 luistert hij de verjaardag op van de Tsjetsjeense president Ramzan Kadyrov, veelvuldig beschuldigd van schending van de mensenrechten.

Het meest omstreden is echter zijn vriendschap met de Russische president Vladimir Poetin, die hem in 2013 het Russische staatsburgerschap verleent. 'Poetin is net als ik', zegt Depardieu tegen het weekblad Le Point. 'Hij komt van ver en niemand zou een cent voor hem hebben gegeven toen hij jong was. Het had slecht voor hem kunnen aflopen in Leningrad, waar hij is geboren. Hij heeft geluk gehad, net als ik.'

Belastingvlucht
Wat hem in Frankrijk het zwaarst wordt aangerekend: in 2012 koopt Depardieu een huis in België, omdat hij vindt dat hij in Frankrijk te veel belasting moet betalen. 'Beneden alle peil', vindt de toenmalige socialistische premier Jean-Marc Ayrault. Depardieu levert per open brief zijn paspoort in. Sinds zijn 14de heeft hij 145 miljoen euro aan belastingen betaald en zijn bedrijven geven werk aan 80 mensen, schrijft hij. Naast acteur is hij ook ondernemer, vooral in de wijnbouw en de horeca. Door The Wall Street Journal wordt zijn vermogen geschat op 120 miljoen dollar. 'Ik heb Frankrijk niet verlaten, de Fransen hebben zichzelf verlaten', schrijft hij in zijn autobiografie. 'Ze hebben hun zin voor vrijheid, hun smaak voor avontuur veroren.' Fransen haten succes en geld, aldus Depardieu. Ze zijn dol op mensen als Raymond Poulidor, de wielrenner die altijd tweede werd in de Tour, maar 'doden hun idolen'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden