Vijf vragen overEinde DWDD

Waarom gaat Van Nieuwkerk (nog) niet naar een commerciële omroep? En andere prangende vragen

Beeld Screenshot uit De Wereld Draait Door

De wereld draait door verdwijnt van de televisie, presentator Matthijs van Nieuwkerk is er klaar mee. Wat zit daarachter, en wat gaat hij doen?

Waarom stopt van Nieuwkerk met DWDD?

Hij wil het naar eigen zeggen wat rustiger aan doen, na vijftien jaar. Het is zwaar om vijf dagen per week een actuele, zo origineel mogelijke talkshow te maken – zeker omdat hij zich in de voorbereiding met veel bemoeit.

Het besluit van Van Nieuwkerk (59) kan niet los worden gezien van de voortslepende discussie over zijn salaris. In het verleden ontving de DWDD-presentator jaarlijks bijna 600 duizend euro, in 2018 was dat nog ruim 3,6 ton. De regels worden steeds strenger. Vanaf het moment dat zijn contract zou aflopen, komende zomer, mag hij niet meer verdienen dan 194 duizend euro per jaar.

‘Ik vind het salarisbeleid zo kleinzielig’, zegt voormalig DWDD-tafelheer Jort Kelder. ‘Sommige presentatoren krijgen bijna 2 ton terwijl ze nauwelijks op tv zijn’, zegt hij. ‘Anderen, zoals Matthijs, werken vijf dagen per week aan een show die geweldig scoort. Waarom moeten ze evenveel verdienen? Dat is een raar soort socialisme.’

Tegen het Algemeen Dagblad zei Van Nieuwkerk woensdag dat hij zich nooit heeft geschaamd voor zijn hoge salaris. ‘Als je meer dan gemiddeld werkt, meer dan gemiddeld succes hebt en meer dan gemiddeld voor een zender betekent mag je meer dan gemiddeld verdienen. Die logica is nu afgeschaft. Tant pis.’ Hij gaat dus minder verdienen, maar daar staat veel meer vrije tijd tegenover. ‘Dat is ook kapitaal.’

Waarom gaat Van Nieuwkerk (nog) niet naar een commerciële omroep?

Even leek het of Van Nieuwkerk op tv solliciteerde bij John de Mol, die in januari 2019 aan tafel zat bij DWDD. ‘Zou dit programma, een succesvol programma mag ik wel zeggen, op SBS een succes worden?’, vroeg hij. Om er meteen aan toe te voegen: ‘Ik denk het niet.’

De Mol hapte toe. ‘Ik denk het wel. Sterker nog, dat weet ik zeker. Het maakt 99,9 procent van jouw kijkers niet uit waar je zit. Het enige verschil is misschien dat er ineens reclameblokken in zitten.’

De baas van Talpa Network slaagde er niet in Van Nieuwkerk te overtuigen. De presentator zei te vertrouwen op zijn ‘vingertoppengevoel’, ook omdat de overstap van Twan Huys naar RTL geen succes bleek. ‘Dat heeft er ook iets mee te maken dat Twan daar niet hoort.’

Daar zat waarschijnlijk een deel van zijn twijfel, die er wel degelijk is geweest: zou hij wel goed bij een commerciële zender passen? Zou hij daar met succes het soort programma’s kunnen maken dat hem lief is en net zo veel vrijheid krijgen?

Er wordt al zeker tien jaar getrokken aan de DWDD-presentator. Een belangrijke reden dat hij zes jaar geleden bijtekende is dat Van Nieuwkerk toen nog vol ambitie zat om de spin-offs van de show uit te bouwen: van colleges over wetenschap tot een pop-upmuseum. Geld speelde een secundaire rol.

Wat gaat Van Nieuwkerk doen op tv?

Begin 2021 gaat Van Nieuwkerk volgens BNNVara een ‘reeks zaterdagavondprogramma’s’ maken. De presentator zegt de contouren al in zijn hoofd te hebben, maar hij wil er nog niets over kwijt.

Fons van Westerloo, voormalig topman van RTL en SBS: ‘Dat Matthijs heeft bijgetekend, is geweldig nieuws voor de NPO. Hij had voor het geld van RTL kunnen kiezen. Dat hij dat niet doet, vind ik bijna ontroerend.’

‘Het wordt vast iets in de stijl van DWDD, zegt hij, ‘maar dan grootser van aanpak, omdat het op zaterdag is. Bijvoorbeeld met optredens van muzikanten, en bijzondere gasten. Geen showballet, dat past niet bij Matthijs.’

Wat is na de zomer te zien op NPO1, om zeven uur?

BNNVara ontwikkelt een nieuw programma voor de vooravond van NPO1, waarover nog niets bekend is. Het heet in ieder geval geen DWDD. Van Westerloo: ‘Dat is een slimmigheidje, die nieuwe naam. Zo wordt de kans kleiner dat iedereen het gaan vergelijken met DWDD. Ik denk niet dat ze iets wezenlijk anders gaan doen dan nu. Ze zouden wel gek zijn, die show scoort geweldig.’

Beeld Screenshot uit De Wereld Draait Door

Hoe groot is het verlies voor de tv-kijker?

DWDD is een iconisch, vele malen bekroond tv-programma met een ongekende dynamiek en snelheid. De invloed van DWDD is dagelijks zichtbaar bij andere talkshows, die beginnen met het nieuws van de dag, zwaardere en lichte onderwerpen combineren en de show onderbreken met opmerkelijke filmpjes.

‘Ik zie zoveel bijzondere en verrassende dingen bij DWDD’, zegt Tina Nijkamp, oud-programmadirecteur van SBS6. ‘Artiesten die liedjes spelen aan tafel, een boekenclub. Ze brengen wetenschap en opera op een manier die voor een groot publiek aantrekkelijk is. En nu gaat het stoppen. Dit is een memorabel moment.’

Jort Kelder sluit zich hierbij aan. ‘Matthijs is hoge tv-adel, van het niveau Mies Bouwman, Willem Duys en Sonja Barend. Hij verdient een groot compliment. Zoals hij zelf zou zeggen: diepe buiging.’

De nalatenschap van DWDD
Jarenlang klaagden kijkers dat DWDD voorspelbaar was en dat je er altijd dezelfde koppen zag, en toch bleven ze massaal kijken. Oud-tv-recensent Haro Kraak analyseert de nalatenschap van het invloedrijkste tv-programma van de 21ste eeuw: snel, informeel en geïnteresseerd in álles.

Vijf vragen
Matthijs van Nieuwkerk presenteerde DWDD vijftien jaar lang. Huidige en voormalige tv-critici van de Volkskrant over het Matthijs van Nieuwkerk-instrumentarium dat DWDD zo tekende: zijn welbespraaktheid, zijn leg-het-mij-eens-uit-houding, zijn odes en zijn pennetje: 
dit is Matthijs van Nieuwkerk.

Alleen per mail
Ook typisch Matthijs van Nieuwkerk: de ex-hoofdredacteur van Het Parool laat zich sinds jaar en dag alleen per mail interviewen. Uit het Volkskrant Magazine-interview dat journalist John Schoorl in 2015 optekende aan de hand van veertien sms’jes en 45 e-mails: ‘Er was altijd wat en op deze rustige manier geeft hij de beste antwoorden, typte hij. Hij doet het alleen per mail, en anders niet, en zo heeft hij het voor zichzelf geordend.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden