Waarom doen Nederlandse acteurs het zo goed in den vreemde?

Nooit eerder floreerde de export van Nederlandse acteurs en actrices zozeer als nu. Hoe komt dat en hoe zit het?

Abbey Hoes Beeld anp

Allereerst een woord van dank aan Paul Verhoeven, namens de fans van Game of Thrones. Zijn oorlogsdrama Zwartboek vormde in 2006 de springplank voor de internationale carrières van Carice van Houten en Michiel Huisman, twee vooralsnog níét gruwelijk vermoorde bewoners van dat verdoemde Westeros.

Er zijn meer 'schakelfilms' die de huidige generatie Nederlandse acteurs aan een overzees bestaan hielpen. Ben Sombogaarts in 2004 voor een Oscar genomineerde De tweeling bijvoorbeeld, was vruchtbaar voor Thekla Reuten. Of het minder bekende, maar op een festival in Los Angeles in 2001 door de juiste personen opgemerkte Total Loss, het debuut van Dana Nechustan; nadat visumgehannes een eerste aanbod van Steven Spielberg had getorpedeerd, kon hoofdrolspeler Yorick van Wageningen alsnog in Amerika aan de slag.

En dan moesten betaalzenders HBO, Netflix en Amazon nog beginnen met hun prestigieuze en internationale series. En nog weer later kwam er de cash rebate-regeling van het Filmfonds bij - die internationale producties naar Nederland lokt en werk schept: Gouden Kalfwinnares Abbey Hoes twee seconden als bloemenmeisje in The Hitman's Bodyguard, het is iets.

Een divers palet

De Volkskrant ging turven en kwam tot 37 acteurs, in 96 speelfilms, series en tv-films, in grofweg 2016 en 2017. Het palet is divers. Van Barry Atsma als nazibeul in de boekverfilming HHhH/The Man with the Iron Heart (vanaf oktober in de bioscoop) tot Gaite Jansen als geperverteerde Russische hertogin in de serie Peaky Blinders. En terwijl Gijs Scholten van Aschat een scène deelt met Brad Pitt in War Machine, maakt zoon Reinout zich op voor zijn Italiaanse debuut als communelid in Capri - Batterie .

Dan is er Marwan Kenzari, die sinds zijn rol als kickboksende crimineel in Wolf (2013) voor de ene na de andere grote productie wordt gestrikt, maar nog zoekt naar die ene internationale rol waarin hij werkelijk blijk kan geven van zijn talent - hopelijk als slechterik Jafar in Aladdin.

2017 is ook het jaar van Blade Runner, nu met de toevoeging 2049. In het origineel uit 1982 was Rutger Hauer replicant Batty - over hem straks meer. Hij wordt opgevolgd door Sylvia Hoeks. Afgaand op de trailer speelt Hoeks het minst aaibare vrouwelijke personage, te zien vanaf 5 oktober. Ook actrice Sallie Harmsen speelt een (kleine) rol in de nieuwe Blade Runner: haar 'geboorte' als replicant is te zien in de trailer.

De juiste rol in de juiste film

Om als Nederlandse acteur een keer in een grotere Amerikaanse film of serie op te treden, is tegenwoordig niet meer zo moeilijk, zegt Janey van Ierland. Met haar bedrijf Nummer 19 Talent Management vertegenwoordigt ze een krappe twintig acteurs, onder wie Carice van Houten, Marwan Kenzari, Gaite Jansen en Sallie Harmsen. 'Hollywood heeft de Europese acteur herontdekt. En dat merk je ook in Nederland, ook al zijn we een klein land. Tegelijk komen er meer Amerikaanse producties deze kant op.'

Een duurzame carrière opbouwen in het buitenland is minder makkelijk. Van Ierland: 'Je moet er alles voor opzijschuiven, ook die toneelcarrière. En een aantal elementen moet samenvallen: de juiste rol in de juiste Nederlandse film, die opvalt in het buitenland. Dan kun je een acteur koppelen aan buitenlandse agenten en casting directors. Maar dan nog: interesse zegt weinig, want er zijn ook veel slechte agenten in Amerika.'

Selftapes

En het belangrijkste: accentloos Engels spreken. Blijft lastig. 'Nederlanders doen het op zich goed, net als Scandinaviërs hebben we het voordeel dat we vrij verstaanbaar zijn als we Engels spreken. Maar ons Engels is wel monotoon, vergeleken bij Britten en Amerikanen. Veel trainen helpt, met tien accentlessen ben je er niet.'

Willemijn Tuip, agent van Sylvia Hoeks, verklaart het huidige succes van Nederlandse acteurs ook aan de hand van de inmiddels in de castingwereld ingeburgerde zogeheten selftapes. Acteurs, ook Hoeks, maken hun eigen, soms zeer professioneel geproduceerd auditiefilmpjes. 'Het is makkelijker', zegt Tuip. 'Je hoeft niet meer fysiek op te draven aan de andere kant van de wereld.'

Je moet er wel goed in zijn, als acteur. Katja Herbers is dat. Zij vergaarde al haar rollen in Amerikaanse series (onder meer Westworld) met zo'n selftape-auditie.

Van de eerdere generatie, die in de jaren tachtig in Hollywood ging buurten, is met name het mannelijke deel nog actief. Derek de Lint bijvoorbeeld, en Jeroen Krabbé - een beetje. Maar niemand werkt zo hard als Rutger Hauer. Van gangsterbaas in de banale Franse komedie Gangsterdam tot leider van de mensheid in sf-film Valerian and the City of a Thousand Planets.

Hauer acteert alleen dit jaar al in tien internationale speelfilms, een tv-serie én een videogame. Niet al die films verschijnen hier in de bioscoop. En misschien is dat geen enorm gemis. Oordeel vooral zelf: van het Russisch-Chinese fantasy-spektakel Viy 2: Journey to China staat de trailer online. Maar als Jackie Chan en Arnold Schwarzenegger zich lieten verleiden tot een rol, waarom Hauer dan niet?

En zo houdt Hauer, op z'n 73ste, al die andere landgenoten achter zich: nog altijd Nederlands meest internationale acteur.

In den vreemde

De in dit overzicht genoemde titels betreffen de productiejaren 2016 en 2017. Het gaat om Nederlandse acteurs in internationale speelfilms, tv-series en tv-films. De 't' of 'f' voor de titel geeft aan of de productie film of televisie betreft. De locaties verwijzen naar het (belangrijkste) land waar de opnamen plaatsvonden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden