The Big PictureVerkiezingen in Kandahar

Waarom de parlementsverkiezingen in Afghanistan niet nieuwswaardig zijn – en toch weer wel

Rob Vreeken en Arie Elshout becommentariëren beurtelings het buitenlandse nieuws. 

In Chaman, vlakbij de Pakistaans-Afghaanse grens, rouwen inwoners om Abdul Raziq, de doodgeschoten politiechef van Kandahar.Beeld EPA

Vandaag verkiezingen in Kandahar! Wellicht was het u ontgaan, maar in de zuidelijke Afghaanse provincie werd de stembusgang vorige week uitgesteld, terwijl in de rest van het land parlementsverkiezingen werden gehouden. En wellicht is ook dát u ontgaan, want we hebben er geen letter over geschreven.

Waarom niet? Omdat volstrekt onduidelijk is wat de politieke inzet is van de verkiezingen.

In normale landen is er sprake van regeringspartijen en een oppositie. De kiezers spreken hun voorkeur uit voor een van beide. De regering kan klappen krijgen, waarna mogelijk een machtswisseling volgt. Of de oppositie bakt er niets van, zodat de regering gesterkt verder kan regeren. Hoe dan ook, de uitslag is spannend en zegt iets over de stand van het land.

Zo niet in Afghanistan. Van politieke partijen is hoegenaamd geen sprake. Van de 2.565 deelnemers in de 249 kiesdistricten doet 95 procent mee als onafhankelijke kandidaat. Ideologische scheidslijnen zijn niet duidelijk. Alle kandidaten willen veiligheid, beter bestuur, meer werk en minder corruptie. Geen van hen pleit voor afschaffing van de dividendbelasting.

Ook grondwettelijk heeft het Afghaanse parlement weinig in de melk te brokkelen. De macht ligt bij de president, op het ogenblik Ashraf Ghani.

Bovendien kunnen we voorlopig geen uitslag melden, mocht dat al interessant zijn, want die komt pas over enkele weken. Logistiek gezien zijn verkiezingen in Afghanistan een enorme opgave. In afgelegen gebieden worden stembussen per ezel over bergpaadjes vervoerd, waar op zich overigens niets mis mee is: dat ezels een grote rol spelen in de politiek is ook in Nederland niet ongebruikelijk.

En toch, en toch, en toch: en toch zijn de Afghaanse parlementsverkiezingen belangrijk. Ze vormen een lakmoesproef voor de veerkracht van het land en zijn bevolking, en voor de potentie van wat ik ondanks alles toch maar de Afghaanse democratie noem. Niet alleen logistiek moeten de Afghanen bergen verzetten, ook de veiligheid is een hels karwei. De Taliban en IS hebben gedreigd met geweld. Tijdens de campagne waren er dagelijks aanslagen. Twee kandidaten en 35 burgers kwamen om. De verkiezingen in Kandahar werden uitgesteld nadat de politiechef was doodgeschoten, nota bene na een vergadering over veiligheid.

Desondanks gingen miljoenen Afghanen vorig weekend naar de stembus. Dat op zich is de winst van deze verkiezingen. In de provincie Baghlan vormden burgers menselijke ketens rond zes stembureaus om te voorkomen dat mannen met bomgordels naar binnen zouden glippen. Ali Yawar Adili, medewerker van de denktank AAN, adviseerde zijn naasten een voor een te gaan stemmen, zodat in geval van een aanslag niet de hele familie zou omkomen.

Hetzelfde heb ik meegemaakt toen ik voor de Volkskrant de Afghaanse presidentsverkiezingen versloeg, in 2009 en 2014. Ook toen dreigden de Taliban met geweld. En ook toen gingen de Afghanen stemmen. Het stemde me, alle sombere analyses over de toekomst van Afghanistan ten spijt, toch een beetje hoopvol. ‘Dit is ons recht’, zei de 48-jarige schooldirecteur Hedat Mardanzai, nadat hij zijn stem had uitgebracht in de Zarghona High School in Kabul. ‘Ik ben opgegroeid in 35 jaar oorlog. Het is mooi geweest.’

De opkomst in 2014 was met 60 procent hoger dan verwacht. De Taliban hadden verloren. ‘Dit is een les voor iedereen die twijfelt aan de mogelijkheid van democratie in Afghanistan’, zei Thijs Berman, hoofd van de EU-waarnemersmissie.

Hoeveel mensen zouden in Nederland de moeite nemen te gaan stemmen, als ze uren in de rij zouden moeten staan op een plek waar elk ogenblik een zelfmoordterrorist zich kan laten ontploffen?

Op 20 april volgend jaar kiezen de Afghanen een nieuwe president. Dan staat er wel iets op het spel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden