Waarom de Grieken kleine piemels mooi vonden

De anatomische les - Zomerserie deel 1: de piemel

Omdat je in de zomer bovengemiddeld wordt geconfronteerd met andermans lichamelijkheid, zijn we benieuwd wat de kunsten erover te vertellen hebben. Aflevering 1: de piemel.

Satyr Silenus, 540-530 voor Chr. in het Nationaal Museum voor Archeologie in Athene. Beeld UIG via Getty Images

Waarom hebben ze zulke kleine...?' Tja, welk woord koos ik? Dat weet ik niet meer. Piemels? Of toch wat netter: penissen? Plaats van handeling: een klaslokaal in Utrecht gevuld met tweedeklassers. Het schoolvak: Grieks. We bekeken plaatjes van 'kouroi', oud-Griekse beelden van naakte jongemannen. De docent waardeerde mijn opmerkzaamheid: 'Dat was toen het schoonheidsideaal'. Dat antwoord heb ik onthouden, het Griekse alfabet kan ik niet meer spellen. Dit 'schoonheidsideaalweetje' kwam tenminste van pas op feesten en partijen. Diende het onderwerp van penisgrootte zich aan en verloren anderen zich in gewauwel als 'het gaat erom wat je ermee doet', dan kon ik deze intrigerende klassieke waarheid verkondigen.

Obsessie

Tijdens mijn middelbare-schooltijd kwam het onderwerp nogal vaak ter sprake. Mijn klasgenoten waren geobsedeerd door lichaamsmaten. Een jongen begon na een aantal alcoholconsumpties steevast de lengte van zijn lid te scanderen. 'Achttien komma zes! Achttien komma zes!', riep hij dan, door alle gesprekken heen. En dan wisten we dat het tijd was om naar huis te gaan.

Nooit vroeg ik me destijds af waarom een klein zaakje voor de Grieken zo benijdenswaardig was. Mogelijk dacht ik dat schoonheidsidealen te willekeurig en absurd zijn om te verklaren, aangezien in die jaren negentig de uitgemergelde heroïnelook heersend schoonheidsideaal was.

Bruce Nauman, Five Marching Men, 1985. Beeld Getty Images

In De anatomische les wordt het menselijk lichaam in de beeldende kunst (door de eeuwen heen) doorgenomen. In elke aflevering staat een lichaamsdeel centraal.

Twee theorieën

Toen ik onlangs met mijn feitje schermde op de redactie van de Volkskrant, doemde die waaromvraag meteen op. Ik moest het antwoord schuldig blijven. Daarna ontwikkelde ik twee theorieën: een esthetische en een ethische. Mijn esthetische theorie luidt als volgt: proportioneel leidt de weergave van een klein piemeltje en scrotumpje ertoe dat naastgelegen gebieden, zoals bovenbenen en torso, er groter uitzien. Oftewel: zou je zo'n Grieks beeld een joekel van een jongeheer geven, dan verschrompelt de rest van zijn lijf. En dat is zonde van al dat gezwoeg in het gymnasium (de klassieke sportschool dus).

Volgens mijn ethische theorie was een bescheiden geslacht een teken van beschaving en zelfbeheersing. In de Griekse mythologie komen namelijk ook satyrs voor, een soort narren of plaaggeesten, die worden afgebeeld alsof ze de viagrabijsluiter niet goed hebben gelezen: altijd met een stijve. Op het moment dat ik dankzij wat onderzoek ontdekte dat die ethische theorie de juiste was, herinnerde ik me weer dat voor de Grieken het schone en het goede idealiter verenigd zijn. Als een klein pikkie wordt geassocieerd met beschaving, dan ís zo'n klein pikkie dus mooi. Misschien moeilijk voor te stellen, voor ons in de 21ste eeuw. Toch speelt bij de borstomvang van vrouwen nog een soortgelijk vooroordeel: grote borsten roepen associaties op met sletterigheid. Net als grote piemels voor de oude Grieken.

Dat de heren die het daar beneden breed hebben hangen zich niet meer hoeven te schamen, is te zien in de kunst. Kunstenaar Jeff Koons vereeuwigde in 1989 zijn zwans in volle glorie en actie, seksend met zijn toenmalige echtgenote Ilona Staller. En fotograaf Robert Mapplethorpe kiekte menig enorm erect lid. Meest iconisch en controversieel werd zijn Man in Polyester Suit (1980), waarbij een halfharde zwarte penis uit een pantalon bungelt.

Illma Gore, Donald Trump, 2016. Beeld HH, CAMERA PRESS/Illma Gore Maddox Gallery.
Michelangelo, David, 1501 1504. In de Academia Gallery in Florence. Beeld EPA

Schaamte voorbij

Grote piemels zijn de schaamte voorbij. Een geslaagde vorm van emancipatie die slechts toe te juichen valt. Jammer is dat dit ten koste ging van de waardering voor kleine piemels. Sterker nog, een klein apparaat is een van de grootste schaamtes en onzekerheden van de hedendaagse man, waar allerlei spam dankbaar op inspeelt.

En ook kunst speelt hier een rol in. Kunstenares Illma Gore tekende Donald Trump in pastelkrijt, potlood en olieverf, en voorzag hem van een zogenaamde 'micropenis'. Gore verklaarde: 'Je kunt een grote lul zijn, ongeacht wat er in je broek zit'. Had Donald Trump zijn Griekse lessen maar gevolgd, dan had hij kunnen zeggen dat hij een ware Adonis is, Michelangelo's David in optima forma. Dan had hij kunnen zeggen dat hij zijn lul niet achternaloopt, aangezien die vrijwel onzichtbaar is. Al zouden daarna de grote lullen mogelijk in opstand komen om hun rechten te verdedigen.

Het is ook nooit goed. Zo werkt dat met schoonheidsidealen. Een tijdmachine is de beste investering voor wie geneigd is geld te besteden aan penispompen en piemelverlengende pillen of operaties. Mijn docent klassieke talen vertelde ons dat in de gymnasia van weleer naakt gesport werd: de perfecte plek om te pronken met je kleine geslacht.

Koes Staassen, Stages of Attraction - Shifting, 2015. Beeld Koen Staassen, Shifting, 2015, Collectie Niels van Maanen
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.