Waarnemend directeur laat schouwburg weer zinderen

Soms is het stampvol in de Amsterdamse Stadsschouwburg, soms akelig leeg. Dat laatste gebeurde vorige week bij de zes voorstellingen van Trijntje Cornelis door Het Toneel Speelt....

Van onze verslaggever

Hein Janssen

AMSTERDAM

De première van Zinsbegoocheling was in één opzicht ouderwets. Het zinderde weer eens in de schouwburg en dan nog wel bij een klassiek toneelstuk. Iedereen had er zin in, de chagrijnige sfeer van vorige TGA-premières was verdwenen. Het leek ook weer te klikken tussen Toneelgroep Amsterdam en Stadsschouwburg.

De vraag is wie hiervoor de complimenten verdient. Gerardjan Rijnders natuurlijk, omdat hij van Zinsbegoocheling zo'n sprankelende voorstelling heeft gemaakt. Maar heeft de directeur van de Stadsschouwburg ook een verzoenende hand uitgestoken? Trouwens, wie is nu eigenlijk de directeur? Op 1 november is het precies een jaar geleden dat Cox Habbema een punt zette achter haar directeurschap. Wat er ook over haar beleid gezegd kan worden, iedereen wist dat ze schouwburgdirecteur was.

Henk van der Wolf. Zo heet de waarnemend directeur van de Stadsschouwburg. Hij was al vijftien jaar hoofd van de adminstratie en al bijna veertig jaar in dienst van de gemeente Amsterdam toen wethouder Ernst Bakker hem vroeg de zaken na het vertrek van Habbema waar te nemen. Dat duurt nu al een jaar en naar het zich laat aanzien haalt Van der Wolf als waarnemend directeur zijn pensioen op 1 april 1999 wel.

Hoe kan het dat 's lands belangrijkste schouwburg drie jaar lang zonder een echte directeur zit? Want Van der Wolf neemt de zaken volgens ingewijden voortreffelijk waar (gemiddeld 540 voorstellingen per jaar in grote- en bovenzaal, tussen de 140 en 170 duizend toeschouwers), maar een gezichtsbepalende directeur zal en wil hij nooit worden.

De gemeente Amsterdam hakt maar geen knopen door. Wat ze wil is een fusie tussen Stadsschouwburg en huisgezelschap Toneelgroep Amsterdam. Vorig jaar werd duidelijk dat TGA een eigen theater kan vergeten - geen prioriteit, geen geld. Na het vertrek van Habbema dacht de gemeente van twee problemen één te kunnen maken door aan te sturen op een fusie. Artistiek leider Gerardjan Rijnders van TGA maakte meteen al duidelijk dat het gebouw dan wel grondig verbouwd moet worden. Belangrijkste eis: achter de grote zaal moet een tweede zaal komen, het felbegeerde vlakke-vloertheater.

De gemeente gaf opdracht tot een haalbaarheidsonderzoek, dat in juni 1997 klaar had moeten zijn. Dat rapport is echter nu pas verschenen en zojuist door TGA en Stadsschouwburg bestudeerd. Wat er in staat is geheim, totdat wethouder Bakker het begin november krijgt aangeboden. Alles wijst er echter op dat een vlakke-vloertheater in de schouwburg mogelijk is, maar dat over de technische uitvoering nog zoveel vragen zijn dat een vervolgonderzoek noodzakelijk is. Op de gemeentebegroting 1998 is voor dit vervolgonderzoek al 100 duizend gulden gereserveerd.

Van der Wolf: 'Eerst moet duidelijk worden of die verbouwing naar ieders wens te realiseren is. Pas dan kan de vraag worden beantwoord of TGA en schouwburg gaan fuseren. De schouwburg moet dan verzelfstandigd worden. We zijn nu nog een gemeentelijke dienst, maar voor een fusie moeten we eerst een NV of een Stichting worden. Zoals het er nu uitziet, zal ik dat hele proces als waarnemend directeur meemaken. Daarover is onlangs een gesprek geweest met de ondernemingsraad.'

In maart 1998 zijn er gemeenteraadsverkiezingen en wethouder Bakker heeft aangekondigd niet terug te keren. De toekomst van de schouwburg komt dan in handen van een nieuwe wethouder. Ook dat kan vertraging opleveren.

Drie jaar lang een waarnemend directeur, vreemd is het wel maar de gemeente kan geen kant op zo lang niet duidelijk is waarover een nieuw te benoemen directeur de leiding heeft: over een gebouw, of over een gebouw inclusief een gezelschap. Toen Habbema haar vertrek aankondigde, circuleerden er meteen enkele namen voor haar opvolging: Carel Alons (Rotterdamse Schouwburg), Jac van Veen (toen Schouwburg Groningen, nu zakelijk leider Holland Festival), Hanneke Rüdelsheim (Nieuwe de la Mar/Bellevue), Frans Lommerse (Toneelschuur Haarlem). Komt het daadwerkelijk tot een fusie met TGA, dan ligt een intendantschap van Gerrit Korthals Altes, zakelijk leider van TGA, voor de hand.

Na het vertrek van Habbema, die moeilijk met Rijnders overweg kon, is de relatie tussen TGA en schouwburg verbeterd. Korthals Altes: 'We werken nu veel relaxter samen. Ook over de toekomst is het overleg constructief.'

Intussen is de programmering van de Stadsschouwburg tot 1999 al zo goed als rond. De lijn Habbema (voor elk wat wils) lijkt te worden omgebogen ten gunste van toneel, dans, muziektheater - de ruis van te veel amusement gaat eruit. Van der Wolf: 'De hele maand december is al bijna uitverkocht. Voor de twaalf voorstellingen van De Jantjes is geen kaartje meer te koop. Mooi, toch?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden