BESCHOUWING

Waar was de echte topkunst op HF?

Feestelijk, dat was het eerste Holland Festival onder leiding van de nieuwe artistiek directeur Ruth Mackenzie zeker. Maar overrompelend goed was de 68ste editie toch niet.

Nazmiye Oral en haar moeder in Niet meer zonder jou. Beeld Cigdem Yuksel

Ruth Mackenzie leek een vervolg te geven aan de wens van haar voorganger Pierre Audi om het publiek van het Holland Festival meer gemêleerd te krijgen bij toegankelijke voorstellingen. Maar juist in het laagdrempelige aanbod wisselde de kwaliteit nogal.

De hologramopera The End was bijzonder, curieus vooral, maar niet adembenemend. Het popaanbod was eerder geruststellend dan verontrustend, en het architectonische en muzikale debat over onze samenleving Urbo Kune was warrig en soms zelfs een tikje naïef. Theaterproducties uit Chili over de rol van Allende destijds en over Syrische vluchtelingen waren curieus, maar echt: in Nederland wordt in het midden- en kleine circuit beter theater gemaakt. Kennismaken met andere vormen, ideeën en acteerstijlen is prima, maar kwaliteit moet ook een rol spelen. Daarom waren Nazmiye Oral en haar moeder in Niet meer zonder jou zo hartverscheurend mooi en moedig.

Ook de opera Lulu, in visuele spektakelregie van kunstenaar William Kentridge, viel wat tegen. De overdadige aandacht voor het beeld deed de interactie tussen de personages geen goed: de voorstelling drentelde wat voort.

Opmerkelijk dat juist de op papier 'moeilijke' stukken wel van een uitmuntende kwaliteit waren. Het muziektheaterstuk Koeien van Misha Mengelberg was ontroerend en steengoed, net als een Armeens programma rond de componisten Gurdjieff en Komitas en een uitvoering van Boulez' meesterwerk Répons, in de prachtige omgeving van de Gashouder. In het theaterprogramma was de komst van de Spaanse furie Angelica Liddell met haar overweldigende, beeldende therapietheater You are my destiny even omstreden als belangwekkend. Deze dame en haar tableau even stoere als gedweeë mannen scoorde in de recensies van één tot vier sterren. Dat zegt op zich niet zo veel, maar ook het publiek reageerde uitermate verdeeld. Dat gold overigens ook voor Robert Wilson en zijn versie van Krapp's Last Tape - een wel erg gedateerd aandoende Wilson-performance. Opvallend trouwens dat veel producties uiteenlopende reacties opriepen. Dat zou kunnen wijzen op een controversieel aanbod, maar misschien is het ook gewoon een kwestie van smaak.

De dansvoorstelling Extremalism van ICKamsterdam en Ballet National de Marseille maakte misschien niet helemaal de verwachtingen waar, maar Emio Greco en Pieter C. Scholten gaven alvast wel een visitekaartje af wat hen voor ogen staat met deze dubbele artistieke leiding. Juist het HF is ook bedoeld voor dit soort grote en bijzondere producties.

Passions Humaines van Guy Cassiers. Beeld Kurt van der Elst

Gekende en gewaardeerde kwaliteit kwam van vaste HF-bespelers als Toneelgroep Amsterdam, Toneelhuis en Het Nationale Ballet. Kings of War werd de zoveelste succesvolle en opnieuw inventieve Ivo van Hove-regie en het Britse dansdrieluik Cool Britannia was soms zelfs opwindend. Met Passions Humaines zette Guy Cassiers weer zijn handtekening onder hoogstaand, esthetisch en, jawel, ook elitaire theaterkunst.

Natuurlijk moeten de pogingen het Holland Festival wat open te breken worden toegejuicht, in een tijd waarin 'hoge kunst' al snel als elitair wordt gezien. Mackenzie bood veel gratis toegankelijke kunst aan, van dj's in de huiskamer tot installaties in de openbare ruimte en interactieve projecten. En het publiek mengde ook echt, bij bijvoorbeeld de wereldmuziekprogramma's van Carré tot in het Muziekgebouw aan 't IJ; jong en oud, en vooral erg internationaal. Jammer alleen dat de productie M.U.R.S. van La Fura dels Baus, die een erg breed, uit alle hoeken en gaten-publiek trok, vooral technisch nagenoeg mislukte. Leuk met z'n allen en je smartphone lekker interactief cultureel bezig zijn, maar na afloop voelde een groot deel van het publiek zich bekocht.

Het Holland Festival verbreedt, vernieuwt en zoekt naar nieuwe wegen. Maar het moet ook oppassen dat het niet al te vrijblijvend wordt, uit angst voor dat stempel 'elitair'. Een verzameling aardige producties op een rij, zonder echt verontrustende topkunst, is niet goed genoeg. Zeker niet voor een hoogstaande en populaire culturele onderneming als het Holland Festival.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden