Recensie Film

Waar Peele zijn maatschappijkritiek in Get Out kerfde met een scalpel, hanteert hij in Us de honkbalknuppel ★★★★☆

Us is niet zomaar een horrorfilm: het regent culturele referenties.

Still uit Us. Beeld AP

Er staat een gezin in onze tuin, zegt het zoontje. Het heerlijk horror-zwangere zinnetje vormt de inleiding tot het pandemonium, in Us. Vast de buren, merkt de vader op, terwijl hij ’s avonds laat uit het raam tuurt naar een viertal stokstijf opgestelde vreemdelingen op het gazonnetje. Twee volwassenen, twee kinderen – exact de formatie van het Amerikaanse gezin binnenskamers. Eerst staan de in rode overalls gestoken sinistere dubbelgangers gewoon een poosje, onbeweeglijk. En dan dringen ze de vakantiewoning binnen.

Aanrader:

Dubbelgangers en emotieloosheid: de beeldspraak van horrorfilm Us verklaard aan de hand van Invasion of the Body Snatchers

Het is moeilijk om het over Jordan Peeles griezelparabel Us te hebben zonder de boel te spoilen. Dus doen we dat met behulp van die andere film vol mensdubbelgangers, een van de vele films waar Us stevig naar knipoogt: Invasion of the Body Snatchers. 

Met zijn tweede speelfilm bokst Jordan Peele onvermijdelijk tegen zichzelf. Hoe Get Out naar de kroon te steken, zijn met de Oscar voor beste scenario bekroonde debuut uit 2017? Die volkomen onverwachte hit en horrorsatire over gecamoufleerd racisme waarmee de Amerikaanse televisiekomiek en filmmaker zich in één klap bij de Hollywood-top voegde. ‘Us is een horrorfilm’, benadrukte Peele vorige week op Twitter, kort voor de wereldwijde release. Veelzeggend, voor wie weet hoe de regisseur destijds Get Out introduceerde, even kernachtig, maar net anders: ‘Get Out is een documentaire’. Toch is Us zeker niet zómaar een horrorfilm: het regent (pop)culturele hints in Peele’s scenario (van Michael Jacksons Thriller tot NWA’s Fuck tha Police), dat zinspeelt op een verdrongen Amerika; de donkerte die zich ophoudt in de krochten onder het schoongepoetste oppervlakte. ‘Wij zijn Amerikanen’, gromt een van de vier ongenode gasten. Us gaat over ons, of in elk geval over de inwoners van die United States.

Filmbeeld uit Us. Beeld AP

Peele vangt aan met een klassieke horrorproloog: jong meisje loopt op een kermisje weg bij haar weinig alerte machovader, raakt getraumatiseerd in een diabolisch spiegelpaleis. Sprong vooruit in de tijd: het meisje is nu moeder, met haar gezin op weg naar vakantiehuisje nabij datzelfde kermisje aan de Californische kust.  Ze is opgeklommen op de maatschappelijke ladder en behoort nu tot de middenklasse, het oer-Amerikaanse ideaal. Weldoorvoede vader Gabe (Winston Duke), ranke moeder Adelaide (Lupita Nyong’o), hun puberdochter en zoontje. Een zwart doorsneegezin, zoals je het eigenlijk zelden ziet in Hollywoodfilms.

Peele neemt in Us wat voorspelbare afslagen bij het verzet van het gezin tegen de demonische huisinvasie, maar serveert het pure griezelplezier vakkundig, en treft in Oscarwinnares Nyong’o (12 Years a Slave) een voortreffelijke actrice voor de grillige dubbele moederrol. Waar Peele z’n maatschappijkritiek in Get Out kerfde met een scalpel, hanteert hij in Us de honkbalknuppel. Meppend in een berg vol betekenis. Er is de omineuze Bijbeltekst, er zijn maskers die af en op gaan, plus de notie dat Amerikanen aan de veilige bovenkant van de samenleving iets verbergen. Kies maar uit.

Horror
★★★★☆
Us
Regie: Jordan Peele.
Met Lupita Nyong’o, Winston Duke, Elisabeth Moss, Tim Heidecker.
116 min. In 81 zalen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.