Omslag De Testamenten

Waar komen Atwoods witte kappen vandaan?

Wat hebben die mutsen op Margaret Atwoods romans te betekenen?

Margaret Atwood: De testamenten. Beeld Prometheus

Noma Bar kon niet om de mutsen heen. In 2017 maakte de Brits-Israëlische ontwerper een nieuw omslag voor The Handmaid’s Tale, Margaret Atwoods grimmige toekomstroman (8 miljoen verkochte exemplaren sinds 1985), die dat jaar een nieuw leven begon als tv-serie. De enkellange rokken en verhullende witte mutsen die de vrouwelijke personages daarin dragen – symbool van hun geknechte bestaan in de totalitaire staat Gilead – verhief Bar tot het visuele kenteken van de roman: een ingekapselde vrouwengestalte in streng zwart-wit-rood.

Nu Atwoods kappen en rokken zelfs de straat hebben bereikt, als ‘protestuniform’ in demonstraties tegen vrouwenonderdrukking, valt te begrijpen dat Bar voor The Testaments (De testamenten), het vervolg op The Handmaid’s Tale, doorborduurt op zijn eerdere ontwerp, nu in minimalistisch zwart-wit-groen.

Margaret Atwood: De testamenten (achterkant). Beeld Prometheus

In 2017 onthulde Atwood dat ze de witte mutsen heeft ontleend aan de afbeelding op een schoonmaakmiddel uit haar jeugd: Old Dutch Cleanser. De gezichtloze Hollandse poetsvrouw op klompen – met het dreigende motto ‘I’m coming to clean up the town!’ – had ze als kind angstaanjagend gevonden.

Old Dutch Cleanser is in Amerika nog altijd een bekend schuurpoeder. Het oude beeldmerk uit circa 1910 is toegeschreven aan diverse ontwerpers, onder wie Maude E. Sutherland, Horst Schreck en nota bene de jonge Georgia O’Keeffe, die later furore zou maken met haar geabstraheerde landschapsschilderijen.

Old Dutch Cleanser.

Zou het kunnen dat O’Keeffe c.s. inspiratie ontleenden aan onze (excusez le mot) Gouden Eeuw? Op BrandlandUSA.com, een site over de oorsprong van Amerikaanse beeldmerken, is een niet eens zo vergezochte suggestie te vinden: Atwoods muts grijpt via de poetsvrouw van Old Dutch Cleanser terug op gestalten in 17de-eeuwse Nederlandse schilderijen, en vooral op Vrouw bij de schouw (circa 1660) van Vermeers tijdgenoot Jacobus Vrel.

Ten slotte: kijk nog eens goed naar Noma Bars beeldpuzzel op De testamenten. Hoeveel vrouwen met of zonder muts ziet u op de voor- en achterkant? (Spoiler: het zijn er meer dan twee.)

Jacobus Vrel: Vrouw bij de schouw. Beeld Rijksmuseum

Margaret Atwood: De testamenten

Ontwerp Suzanne Dean, illustratie Noma Bar, bewerking DPS Design & Prepress Studio.

Prometheus; € 19,99.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden