Albumrecensie Thom Yorke

Waar je op Thom Yorkes eerdere platen zijn Radiohead-broeders ging missen, houdt Anima de spanning vast ★★★★☆

Uit de korte film Anima. Beeld Darius Khondji/Netflix

Of Thom Yorke nu met of zonder zijn band Radiohead een album uitbrengt, hij zal het altijd anders doen dan gebruikelijk. Het was niet zozeer de manier waarop hij vorige week liet weten binnen een week met een nieuw album te komen (namelijk middels een cryptische campagne van raadselachtige posters en lichtprojecties), maar dat hij dat op donderdag wilde uitbrengen, in plaats van de in de muziekindustrie gebruikelijke vrijdag. En bovendien voorlopig alleen digitaal. 

Maar daar was vannacht toch ineens Anima, een compleet nieuw album met negen nummers van Thom Yorke. En dat niet alleen, ook staat een gelijknamige, vijftien minuten durende video op Netflix, gemaakt door filmregisseur Paul Thomas Anderson. In de film worden drie nummers van het album (Not The News, Traffic en Dawn Chorus) gevisualiseerd.

Anima is, los van Yorkes vorig jaar verschenen soundtrack bij de film Suspiria van Luca Guadagnino, het derde solo-album van de Radiohead-voorman – en het is zijn beste.

Wat je op The Eraser (2006) en Tomorrow’s Modern Boxes (2014) kon aanmerken, is dat ze toch een beetje als een gemankeerd Radiohead klonken. Alsof Yorke door de band afgekeurd materiaal in zijn eentje persklaar had gemaakt.

Anima klinkt completer en meer als een geheel. Opnieuw is het geluid overwegend elektronisch, maar alles klinkt zo mogelijk nog vervreemdender en lijkt nog meer gedreven door angsten en paranoia. Waar je op zijn eerdere platen zijn Radiohead-broeders ging missen, houdt Yorke hier de spanning de volle drie kwartier vast.

Veel heeft hij niet nodig om een nummer te doen slagen. Een eenvoudig synth-loopje volstaat vaak. En ook als complete orkesten lijken te worden ingezet, blijft alles in dienst van steeds een paar noten tellende melodieën. Yorkes stem schiet nog altijd het liefst uit richting kopstem en heeft nog altijd dat wat hoge en beverige dat hem, als in een heliumgasbel, verder doet afdrijven van het rockidioom waarmee hij nu al meer dan een kwart eeuw geleden met Radiohead begon.

Stem en instrumentatie vormen een knap dystopisch verbond. In The Axe wanhoopt Yorke over de techniek (‘Goddamned machinery, why don’t you speak to me’). En menselijk contact is moeilijk, ook in Andersons dialoogloze film met indrukwekkende choreografieën. De invloeden van pioniers uit de elektronische muziek als Four Tet en Aphex Twin zijn opnieuw evident, en Yorkes tekstregels lijken opnieuw meer invallen dan dat ze deel uitmaken van een helder narratief.

‘I am breaking up the turntables, I am going to watch your party die’, zingt hij in I Am a Very Rude Person. Nooit een feestbeest geweest, die Yorke – en zo blijven de parameters hetzelfde, terwijl alles toch beter klopt. De beste nummers, zoals het ijzige, beatloze Dawn Chorus, The Twist en The Axe kunnen zich meten met het recentere werk van Radiohead. Samen met producer Nigel Godrich gaat Yorke minder schetsmatig te werk en is er meer zorg besteed aan de details. Heerlijk, dat basloopje in Impossible Knots. Zo’n moment dat je even aan Radiohead denkt en moet vaststellen dat Yorke het voor het eerst echt zonder de rest afkan.

Thom Yorke

Anima

XL Recordings/Beggars

4 sterren

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden