De week in boekenEnid Blyton

Waar is het goeie ouwe onderscheid tussen een schrijver en zijn werk gebleven?

Enid Blython schreef brave boekjes maar zelf zou ze racistisch, seksistisch en homofoob zijn geweest, volgens de commissie die moest beslissen over een herdenkingsmuntje voor haar. Waar is het goeie ouwe onderscheid tussen de schrijver en zijn werk gebleven? 

Dus nu is Enid Blyton ook al fout, Enid Blyton! (‘Blieton’ zeiden we), schrijfster van honderden Britse meisjesboeken (De vijf, De dolle tweeling) waarvan vooral de avonturen van Pitty me aangrepen. Het eerste heette Pitty naar kostschool, daarna kwamen Pitty’s tweede kostschooljaar, Pitty in de derde, Pitty als vierdeklasser, Pitty’s vijfde kostschooljaar en Pitty’s laatste kostschooljaar – superoverzichtelijk allemaal. Dat de boekjes toen al oud waren en zich afspeelden in een wereld die me volledig vreemd was, maakte ze alleen maar leuker. Er was een ‘matrone’, er was een ‘mam’zelle’ die de hele tijd tiens zei, er waren slaapzalen waar toast met ansjovisboter werd gegeten; allemaal dingen waarvan ik nog nooit had gehoord. Door Enid Blyton (1897-1968) ben ik een boekenlezer geworden, zoals talloze twintigers en dertigers dat werden door J.K. Rowling. 

Brave boekjes schreef Blyton, maar kennelijk toch niet zó braaf. Deze week maakte de Daily Mail bekend dat de Britse Koninklijke Munt in 2016 terugkwam van het voornemen Enid Blytons 50ste sterfdag te herdenken met een muntje van 50 pence. Leden van de adviescommissie vonden Blyton ‘racistisch, seksistisch en homofoob’, kritiek die overigens een paar decennia geleden ook al klonk. In Groot-Brittannië ging de discussie vervolgens vooral over de vraag of Blyton dat inderdaad allemaal wás. In De vijf is de glansrol immers voor het meisje Georgina dat een jongen wil zijn en zich George laat noemen, en volgens een recente biografie had Blyton naast hetero-  ook homoseksuele relaties; dus wat nou homofoob? Het leek een herhaling van de commotie van vorig jaar, toen de Koninklijke Munt afzag van een speciale herdenkingsmunt voor Roald Dahl vanwege diens antisemitisme. Ook toen ging het vooral over hoe fout Dahl precies was geweest, niet als schrijver maar als mens. 

Glibberige discussies zijn dat, want de mens mag van nature misschien best goed zijn, hij is van nature ook best slecht; en welke kant de boventoon voert is vooral een kwestie van tijd en plaats. Interessanter is de vraag hoe relevant de morele deugdzaamheid van een schrijver is als het om muntjes of andere eerbetonen gaat. Waar is het goeie ouwe onderscheid tussen een schrijver en zijn werk gebleven? In Nederland slaan we geen beeltenissen van schrijvers op munten maar we vernoemen wel prijzen naar ze: naar Jan Wolkers (seksistisch), naar Adriaan Roland Holst (seksistisch en antisemitisch), naar E. du Perron (seksistisch, racistisch én homofoob); en niemand die erover zeurt. Houden zo. 

Dooie schrijvers die deugden zijn nu eenmaal zeldzaam

Auteurs die bij leven géén enigszins racistische, seksistische dan wel homofobe opvattingen koesterden? Je moet ze met een lantaarntje zoeken. Schrijvers zijn per slot net mensen, schrijft Elma Drayer in haar column.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden