beeldvormers

Waar Frontex deugdzame grensbewakers toont, wemelt het op sociale media van de in elkaar gemepte vluchtelingen

De winnende foto van een Frontex-fotowedstrijd voor medewerkers.  Beeld
De winnende foto van een Frontex-fotowedstrijd voor medewerkers.

‘Vind je het leuk om foto’s te maken? Zit je telefoon vol met foto’s van al je Frontex-missies? Dan is het tijd om je talent te delen met de Frontex-community! 9 mei is Europadag, een viering van vrede en eenheid in de EU. Graag grijpen wij deze gelegenheid aan om te laten zien hoe mensen uit heel Europa langs de buitenste grenzen van de EU samenwerken ten gunste van de Europese burgers.’

Deze tekst komt uit een persbericht op de website van Frontex. Het leek het Europees Grens- en kustwachtagentschap een goed idee om voor de eigen medewerkers een fotowedstrijd te organiseren ter ere van Europadag, afgelopen zondag. Er waren drie categorieën bedacht: ‘Samenwerking met nationale autoriteiten’, ‘Grenslandschappen’ en ‘Een helpende hand aan de grens’.

De respons was overweldigend. Niet alleen het Frontex-personeel zelf stuurde foto’s in, ook daarbuiten werd er gehoor aan gegeven. Op sociale media stuurden mensen talloze foto’s van aangespoelde migranten op het strand, propvolle rubberbootjes op zee, streng bewaakte grenzen met kilo’s prikkeldraad en enge honden en mensen met ledematen die tot moes werden geslagen door grensbewakers. ‘Contest of shame’ stond erbij, en ‘Stop Frontex’.

Een pr-blunder van heb ik jou daar. Dat Frontex een interne fotowedstrijd organiseert, moet de organisatie zelf weten. Maar om dat openbaar te maken in een tijd waarin het Europese grensbewakingsagentschap wordt beschuldigd van het tegenhouden en terugsturen van migrantenbootjes op de Middellandse Zee, met als gevolg dat talloze mensen verdrinken, en van het ongenadig in elkaar meppen van vluchtelingen, onder wie veel minderjarigen, aan de grenzen van Hongarije, Polen of Griekenland – daar is niet goed over nagedacht. Wat begon als een ludiek bedoelde fotowedstrijd, groeide dankzij die kwalijke reputatie uit tot een heuse Battle of the Beeldvorming.

Aan de ene kant de stoere padvindersbeeldtaal van Frontex, zoals die gepresenteerd wordt op de website: mannen en vrouwen met grote auto’s, wijdbeens turend door verrekijkers naar dingen die wij niet zien en constant bezig met uiterst belangrijke bewakingsmissies. Ook de winnende foto’s van de wedstrijd, bekendgemaakt op Facebook, roepen een voorspelbare wereld op van deugdzame en humane heroïek tegen een achtergrond van spectaculaire zonsondergangen en sterk bewerkte berglandschappen. Het is precies de beeldtaal die je als buitenstaander verwacht. Aan de andere kant van het spectrum: de keiharde realiteit langs de grenzen van ‘fort’ Europa.

SK, een van de hoofdpersonen uit de documentaire Shadow Game, kreeg regelmatig te maken met illegale en vaak gewelddadige pushbacks. Beeld Shadow Game
SK, een van de hoofdpersonen uit de documentaire Shadow Game, kreeg regelmatig te maken met illegale en vaak gewelddadige pushbacks.Beeld Shadow Game

Naast activistische en non-profitorganisaties als Sea Watch International en Europe Must Act reageerden ook de makers van Shadow Game op de fotowedstrijd van Frontex. Shadow Game is een project dat onder meer bestaat uit een documentaire, een campagne en een game. In de documentaire volgen journalisten en filmmakers Eefje Blankevoort en Els van Driel tienervluchtelingen op weg door Europa. Dit zijn jongens in de leeftijd van 14 tot 17 jaar, afkomstig uit Syrië, Irak, Afghanistan, Soedan. De 15-jarige SK uit Afghanistan (hierboven te zien als antwoord op de fotowedstrijd van Frontex) is een van hen.

In de hoop op een beter leven in West-Europa zwerven ze door een schaduwwereld: een ‘game’, die bestaat uit allerlei hindernissen (‘levels’) in de vorm van onbetrouwbare smokkelaars, gevaarlijke rivieren, mijnenvelden en onverbiddelijke grensbewakers. Maar hoe hartverscheurend de verhalen van de tieners ook zijn, nergens krijg je als kijker het gevoel dat je wordt meegezogen in een door de makers vooraf bedacht, gemakzuchtig (en in dit geval: zielig) frame.

Ideetje voor een volgende teambuildingsactiviteit van Frontex: met z’n allen naar Shadow Game kijken. Niet alleen om te zien wat sommige collega’s verstaan onder ‘samenwerking’ en ‘een helpende hand aan de grens’. Ook om te ontdekken hoe je dat eigenlijk doet: clichématige beeldtaal vermijden. Dat zou wellicht een heel ander speelveld opleveren.

Shadow Game is vanaf 27 mei te zien in de filmtheaters en op Picl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden