recensie Single Camping

Waar de foute humor in de eerste helft goed in evenwicht is, zakt Single Camping in de tweede helft af naar bedenkelijk niveau ★★☆☆☆

Ilse Warringa zet Christel trefzeker neer als een akela-versie van juf Ank. 

Scène uit Single Camping, met Peter Blok als ijdele testosteronbom Menno Beeld Raymond van Olphen

Op het hoogtepunt van de hype, vorig jaar, werd de serie De Luizenmoeder door sommigen geprezen omdat de humor zo lekker politiek-incorrect zou zijn: hoera, eindelijk mochten we weer lachen om racistische en homofobe grappen! Dat was natuurlijk een vrij domme interpretatie van die typische pijnlijke Luizenmoeder-grap, die vaak schitterend ontspruit uit mislukte goede bedoelingen en intermenselijk ongemak. In feite is het een slim soort metahumor: het gaat niet om het ridiculiseren van een onderwerp, of de gevoeligheid erover (oké, dat soms wel), maar vooral om het tonen van de verwarring en gêne die samengaan met de wens om juist héél goed met die gevoeligheden om te gaan. Wat natuurlijk niet lukt, en in dat falen schuilt de grap. Maar het is balanceren op een slap koord, want als een grap even net niet lekker landt, is-ie dus opeens wel goed fout. De komedie Single Camping, bedacht door Ilse Warringa en Rop Verheijen (beiden bekend uit de Luizenmoeder) is een goed voorbeeld van die lastige balanceeract, en brengt die helaas niet tot een goed eind.

Scène uit Single Camping, met vlnr Ilse Warringa, Peter Blok en Elise Schaap Beeld Raymond van Olphen

Hoewel het idee – een empowermentcursus voor ‘happy singles’ op een Franse camping – gedateerd aandoet, is de uitwerking in eerste instantie behoorlijk geestig. Dat is vooral te danken aan de initiator van het zomerkamp, single-coach Christel (spreek uit: Ghe-ristel), door Ilse Warringa trefzeker neergezet als een akela-versie van Juf Ank, met sportief kortgeknipt kapsel en een vet Twents accent. Zoals zij het woord ‘comfortzone’ uitspreekt op z’n theatraal-Twents, met die strakke kaken en verkrampte lach, dat alleen al is hilarisch. Net als Ank is deze Christel een teleurgestelde vrouw die met geforceerd optimisme haar kwetsuren verborgen houdt – voor de buitenwereld en voor zichzelf. Warringa speelt haar met een fondantlaagje monter fanatisme waar de paniek steeds doorheen schemert.

Christel wordt in de organisatie bijgestaan door haar ex Johannie, voorheen Johan, een rol van Rop Verheijen, waarover later meer. Te gast op de camping zijn de gefrustreerde multimediaperformancekunstenaar Franceska (Tjitske Reidinga) steevast gehuld in exuberant zwart en verkleefd met haar selfiestick, de opgewekte bijstands-bimbo Sandy (Elise Schaap), die bij voorkeur gekleed gaat in (zo weinig mogelijk) paarse panterprint en Peter Blok als de ijdele kortgebroekte plastisch chirurg en testosteronbom Menno. Dat kan natuurlijk niet goed gaan.

Ilse Warringa en Rop Verheijen in Single Camping Beeld Raymond van Olphen

Schrijver en regisseur Marije Gubbels buit de eerste anderhalf uur aangenaam uit met rake grappen over al deze menstypen en hun moeizame onderlinge omgang. De personages zijn felgekleurde karikaturen maar worden door de leuke acteurs voorzien van net voldoende menselijkheid. Eén zinnetje of zelfs één woord is voor Gubbels genoeg om een goed typetje neer te zetten. Zo wil Franceska zich op vakantie even ‘primair kunnen focussen op haar eigen proces’, en wordt Camping De Groene Bosnimf door Sandy steevast aangeduid als De Groene Bos-MILF. Het stuk wemelt van de flauw-geestige vondsten, zoals het genderneutrale happy single-pyjamapak dat de deelnemers dienen te dragen, of de introductie van het woord ‘mijhelzen’, dat je als single, in tegenstelling tot ‘omhelzen’, tenminste alleen kunt doen. De campy liedjes van Jan en Keez Groenteman doen de rest. ‘Mijhels jezelf!’

Scène uit Single Camping, met vlnr Tjitske Reidinga, Peter Blok, Ilse Warringa, Rop Verheijen en Elise Schaap Beeld Raymond van Olphen

Helaas schuilt de kracht van Gubbels meer in die geestige sociale-omgangsschets dan in het bouwen van een gedegen plot. In de tweede helft zien de makers kennelijk geen andere uitweg dan de boel op absurde wijze te laten ontsporen in een psychedelische nachtelijke expeditie in het bos, op zoek naar de dochter van Franceska, een kwaadaardige Deus Ex Machina. Die groteske uitvergroting gaat ten koste van de broze grapbalans. Zo mondt de boel onbedoeld alsnog uit in rolbevestigende relatieclichés, dubieuze rechtvaardigingen van seksueel grensoverschrijdend gedrag (‘die vrouw vroeg erom!’), een uiterst onleuk libidineus vertoog van Blok en flauwe grappen ten koste van transgenders: want Johannie is een sneu geval met een hysterische geitenlach en een lelijke rok, die zich algauw weer bedenkt over zijn/haar transformatie. Waar de foute humor in de eerste helft goed in evenwicht is, ontaardt die in het tweede deel in een pijnlijke en schadelijke imitatie die je eerder verwacht bij Voetbal Inside. Dat bewijst eens te meer hoe knap de balans van De Luizenmoeder eigenlijk is.

Single Camping door Bos Theaterproducties

27/3, Schouwburg Amstelveen

Tournee. 

Marije Gubbels en TG Bloody Mary

Actrice Ilse Warringa (Juf Ank in De Luizenmoeder) vormde met schrijver en regisseur Marije Gubbels een tijdlang het collectief TG Bloody Mary, waar ook Lies Visschedijk (Soof, Gooische Vrouwen) en Rop Verheijen deel van uitmaakten. Gubbels schreef voor de groep zwarte komedies met een scherp randje, zoals Visnijd (2006), Hol (2007) en Broeders en Zusters (2011), een scherpe satire over goedbedoelde mantelzorg die moorddadige bemoeizucht wordt. Gubbels’ kracht schuilt in komedie die vertrekt vanuit een alledaagse, herkenbare situatie en vervolgens compleet uit de hand loopt.

Lees ook dit interview met actrice Ilse Warringa over Juf Ank en De Luizenmoeder: ‘Het overspannen publieke debat is enorm gebaat bij een beetje humor.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden