Waar blijft de nacht overdag?

‘De meeste mensen verspillen hun tijd door nutteloze verhalen vol romantiek en heldendaden te lezen.’ Met deze laatdunkende woorden over verzonnen verhalen prees de 14de-eeuwse auteur van Het boek van Sidrac zijn eigen werk aan....

‘Waar houdt de nacht zich overdag schuil en waar de dag als het nacht is?’, vraagt Bottus. Sidrac antwoordt dat mensen aan de andere kant van de aarde overdag daglicht hebben en ’s nachts het licht van de maan. ‘Als er bij ons geen daglicht is, verlicht het andere mensen op aarde.’ Sidrac weet, hoewel hij vér voor het jaar nul leefde, alles over het heelal. Hij weet dat de aarde rond is ‘als een appel’, en hij weet wat er met de mensen zal gebeuren tot aan het Einde der Tijden.

Hij kreeg zijn kennis van God, en daarmee weet hij de niet-christen Bottus te overtuigen: uiteindelijk zal Bottus zich bekeren. De waarheid van het christendom, dáár gaat het om in dit boek, en met die waarheid als leidraad kan de auteur kwijt wat in zijn tijd bekend was over hemel en aarde.

Met Het boek van Sidrac presenteert een groep mediëvisten onder leiding van de hoogleraar Orlanda Lie een moderne vertaling-met-inleiding van het 14de-eeuwse Middelnederlandse Boek van Sidrac, dat op zijn beurt een bewerking is van het 13de-eeuws Franse Sydrac le philosophe.

Zowel de Middelnederlandse als de moderne vertalers hebben een keuze gemaakt uit de honderden vraagstukken die de eerste Sidrac-schrijver aan de orde stelde. De Middelnederlandse schrijver liet achterwege wat hij te moeilijk vond voor niet-wetenschappelijk geschoolde lezers en wat hem ‘int herte niet en ginc’.

Typerend voor de veranderde verlangens van lezers is dat de moderne vertalers zich niet speciaal hebben bekommerd om wat te moeilijk zou kunnen zijn, maar om wat niet meer interessant is. Ze wilden een uitgave maken die een publiek van zeven eeuwen later zou aanspreken.

Dat is gelukt. Het boek van Sidrac is een aantrekkelijk boek geworden, met goed leesbare inleidingen bij verbazingwekkende vragen. Het fascinerendst is dat het zo goed zichtbaar maakt hoe middeleeuwers, als alle mensen gevangen in hun eigen denksysteem, hardnekkig probeerden te begrijpen in wat voor wereld zij leefden.

Clara Strijbosch

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden