'VS wilden Castro met Cubaanse Twitter omver werpen'

De Amerikaanse regering heeft in zijn welhaast eeuwige strijd tegen het communistische Cuba een Cubaanse versie van Twitter gecreëerd. Doel van het sociale netwerk was om Cubanen na verloop van tijd aan te zetten tot verzet tegen de Cubaanse regering. Dat blijkt uit onderzoek van het Amerikaanse persbureau Associated Press.

Archieffoto van de gebroeders Castro. Links de voormalig president van Cuba, Fidel Castro en rechts de huidige president Raul Castro Beeld AP

Het project werd geleid door USAID, een tak van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken, maar werd gefinancierd via nepbedrijven en buitenlandse banken. Alles werd in het werk gesteld om de Amerikaanse oorsprong van het project te verhullen.

Gebruikers in Cuba wisten niet dat hun persoonlijke informatie werd verzameld. Het is onduidelijk of het project wel legaal was, aangezien er toestemming van de president voor nodig zou zijn en het Congres zou moeten worden ingelicht. USAID wilde niet zeggen wie het groene licht gaf voor ZunZuneo, een Cubaans woord voor de roep van een kolibrie.

Niet alleen de gebruikers van ZunZuneo wisten niet wat het werkelijke doel was van het sociale netwerk, ook sollicitanten die werden benaderd om het 'bedrijf' te runnen wisten van niets. 'Er zal absoluut niets worden gezegd over de rol van de Amerikaanse regering', staat in een memo uit 2010 van Mobile Accord Inc., een van de oprichters van het project. 'Dit is cruciaal voor het succes van de dienst en de missie.'

 
Het is onduidelijk of het project wel legaal was, aangezien er toestemming van de president voor nodig zou zijn en het Congres zou moeten worden ingelicht.

Gebruikers ronselen
Het project werd gelanceerd in 2009, kort nadat de Amerikaan Alan Gross in Cuba was gearresteerd. Gross, die werkzaam was voor USAID, zit een celstraf van vijftien jaar uit, omdat hij communicatiemiddelen naar Cuba bracht. Volgens documenten die AP heeft ingezien wist een bedrijf in Washington kort voordat het project begon de hand te leggen op een half miljoen Cubaanse mobiele telefoonnummers, waarschijnlijk via een bron bij de Cubaanse staatsprovider. Deze telefoonnummers werden vervolgens gebruikt om gebruikers te ronselen.

USAID nam verregaande stappen om ZunZuneo op een echt sociaal netwerk te laten lijken. ZunZuneo had een website en er was zelfs een marketingcampagne. 'Nep-reclamebanners zullen het de schijn van een commercieel bedrijf geven', staat in een van de documenten. Het bedrijf was zogenaamd gevestigd in Europa, alles om de Amerikaanse oorsprong van het project te verhullen.

 
Het bedrijf was zogenaamd gevestigd in Europa, alles om de Amerikaanse oorsprong van het project te verhullen.
De Amerikaanse senator, Patrick Leahy (m), bezocht Cuba vorig jaar in een poging de relatie tussen de VS en Cuba te verbeteren. Hij bezocht Alan Gross toen ook. Beeld epa

'Cubaanse Lente'
Het geld voor ZunZuneo stond in de boeken als financiering voor een niet nader genoemd project in Pakistan. De Amerikaanse senator Patrick Leahy, de voorzitter van de senaatscommissie die over het geld voor buitenlandse projecten gaat, noemt de onthulling over ZunZuneo verontrustend. Hij zegt dat zijn commissie nooit is ingelicht.

Het project liep ruim twee jaar en ZunZuneo had op een gegeven moment zeker veertigduizend gebruikers. Het team ontdekte uiteindelijk echter dat de Cubaanse autoriteiten berichten probeerden te herleiden en probeerden in te breken op de servers van ZunZuneo. In 2012, toen de financiering voor ZunZuneo afliep, ging het project als een nachtkaars uit. ZunZuneo verdween van de ene op de andere dag. De communistische regering in Havana was niet aan het wankelen gebracht, van een 'Cubaanse Lente' was geen sprake.

Ernesto Guerra, een van de Cubanen die gebruik maakte van ZunZuneo, zegt nooit iets te hebben vermoed. 'Het was zoiets moois', aldus Guerro in een interview met AP. 'Hoe had ik iets kunnen weten? Het is niet alsof er een bord hing met de tekst 'Welkom bij ZunZuneo, een project van USAID'. Toen ZunZuneo verdween was er opeens een vacuüm. Niemand wist wat er was gebeurd, niemand wist waar het echt vandaan was gekomen.'

 
Amerikaanse senator Patrick Leahy, de voorzitter van de senaatscommissie die over het geld voor buitenlandse projecten gaat, noemt de onthulling over ZunZuneo verontrustend. Hij zegt dat zijn commissie nooit is ingelicht.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden