Vrolijke dingen aan natuur toegevoegd

Elspeth Diederix en de Dingen. Het zou een mooie titel zijn voor een boek. Een boek over iemand die op zoek is naar het moment waarop alledaagse dingen hun oorspronkelijke betekenis verliezen en een nieuwe vorm aannemen, een nieuwe staat van Zijn bereiken, waarin alles mogelijk is.

Dat boek is er vooralsnog niet. Er zijn wel foto’s. Al zo’n twaalf jaar: herkenbare, eigengereide, meestal kraakheldere foto’s. Een stuk of dertig daarvan, een overzicht van de laatste acht jaar, hangen nu in het Museum Jan Cunen in het Brabantse Oss. Dit is de eerste museale solotentoonstelling van Elspeth Diederix (Nairobi, 1971).

Dat werd tijd. Diederix is zoals gezegd al jaren bezig aan een standvastig oeuvre, waarin vrij werk en werk in opdracht door elkaar lopen, en dat je met enige regelmaat tegenkomt in het Nederlandse fotografiecircuit. In 2002 won ze de Prix de Rome, met een foto van een verzameling spullen op tafel – plakband, pakje kauwgom, koffiekopje, pen – die door Diederix’ ogen bekeken een uitgebalanceerde compositie is van vormen en kleuren, bijeengehouden door een grillige plas melk.

Het is een ‘typische Diederix’, vanwege de vermenging van het banale met het absurde, het uitgebreide kleurenpalet en de perfectie van de foto, die zonder Photoshop en met veel geduld en toewijding tot stand kwam. Maar waar haar werk voornamelijk aan te herkennen is, is de wonderlijke combinatie van het natuurlijke met het artificiële.

Een tl-balk in het hoge gras. Een felroze Post-it op een witte berkenstam. In de wereld van Elspeth Diederix drijven koffiekopjes op het water, en is een dot witte plastic zakjes een droom van een wolk in de lucht.

De fotograaf, ooit begonnen als schilder en beeldhouwer, is hierin inmiddels zo bedreven geworden dat haar kunstmatige toevoegingen aan de natuur dikwijls leiden tot nieuwe verschijningsvormen, die evolutionair misschien niet zouden werken maar esthetisch gezien de kruisbestuiving meer dan waard zijn. Wat bijvoorbeeld te denken van een azaleastruik die behalve bloemen ook gekleurde plastic zakjes voortbrengt? Het levert een onweerstaanbaar vrolijk beeld op, en een werkelijkheid die, nu hij eenmaal zichtbaar is gemaakt, niet ondenkbaar is.

Helaas nestelen de combinaties van Diederix zich niet altijd zo makkelijk in het hoofd van de kijker. Soms bereiken haar knap gemaakte taferelen juist het tegenovergestelde, en haal je je schouders op over zoveel gekunsteldheid.

De foto van het dashboard van een auto, met daarop een alternatief ‘kerststukje’ van mandarijnen, een Coca-Colabeker en een pak Douwe Egberts-koffie (allemaal rood), is te bedacht, evenals het bureau met de helverlichte computer die wordt verstikt door tientallen witte draadjes. Deze beelden doen weinig. Of misschien doen ze juist te veel, en schieten ze daardoor hun doel voorbij. Knap, ingenieus. Meer niet.

Ook de meest recente foto’s weten niet volledig te overtuigen. Er tekent zich duidelijk een breuk af met haar vorige, frivole werk. De foto’s zijn donker, mysterieuzer, zwaarmoediger zelfs, en nog altijd perfect uitgevoerd. Maar ze missen wat de meeste van de oude foto’s wel hebben: de kracht om de verbeelding van Diederix over te laten slaan naar de kijker.

Aan de andere kant: als het tijd is voor iets anders in het hoofd van Diederix, is dat alleen maar aan te moedigen. Maar het is te hopen dat ze niet vergeet hoe goed ze is in dingen naar haar hand zetten, zoals in een werk uit 2003, met de toepasselijke titel Dingen. Er zit een man op een bed. Zijn bovenlijf en hoofd zijn volgeplakt met alledaagse gebruiksvoorwerpen – flesjes, schaar, telefoon. Dit is wat hij dagelijks met zich meesjouwt, waar hij aan vastzit en niet meer van loskomt. Dit is mooi, dit is knap, en beter nog: dit vóel je. Nu dat boek nog.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden