Vrijmetselaars lichten tipje van de sluier op

Mozart schreef in Die Zauberflöte een aria, In Diesen Heiligen Halle, over de inwijding van een lid van de Vrijmetselaarsloge....

Vrijmetselaars hebben de aura van een geheime sekte. Ze houden de deuren van hun loges angstvallig dicht voor pottenkijkers. Concordia Res Parvae Crescunt en Concordia Ad Libertatum, die samen over een fraai monumentaal pand beschikken aan de Looxmagracht in Sneek, lichten zondag voor Omrop Fryslân een tipje van de sluier op.

'De inwijdingsrituelen tot de graden van leerling, gezel en meester mochten we absoluut niet filmen', zegt programmamaakster Gryt van Duinen. 'Maar we mochten wel bij de opening en sluiting van de maandelijkse bijeenkomst van de open loge in de tempel, de werkplaats zijn. Ook mochten we filmen op de wekelijkse bijeenkomst in de Voorhof, waar een comparitie, een lezing oftewel het bouwstuk wordt gegeven.'

De 'verlichte' Sneker vrijmetselaars geven dan ook een voor de Nederlandse televisie unieke inkijk in deze archaïsch aandoende broederschap. De loges stammen uit de middeleeuwse Britse bouwgildes. In 1717 ontstond in Londen de eerste niet-ambachtelijke, spirituele loge.

De opening van de tempel doet denken aan de jaarlijkse opening van het Westminster Parlement, compleet met zwaard en klop op de deur. De broeders staan in de houding van trouw, met de hand op het hart, terwijl 'opzieners' controleren of men wel onder elkaar is en of een ieder ook daadwerkelijk lid is. Na drie harde gongslagen mag het licht aan en worden kaarsen van wijsheid, kracht en schoonheid ontstoken.

Vrijmetselaars zijn op zoek naar de waarheid. De Bijbel ligt op tafel, maar van een eigen leer is geen sprake. Oogarts en islamiet Khaled Mansour legde de eed af op de Koran – vrijmetselaars erkennen alle levens- en wereldbeschouwingen. Volgens piloot Hein Kuipers moet je wel ten minste agnost zijn om toe te treden. Een atheïst heeft weinig in de vrijmetselarij te zoeken.

Hij noemt de loge 'een voortstuwend iets'. Tandarts Wiebe Steenaart trad toe omdat hij was uitgekeken op de godsdienst en op het materialistische gepraat over auto's, boten en huizen. En katholiek Matthijs Rem voelt zich vooral tot de vrijmetselarij aangetrokken vanwege het ontbreken van elke vorm van dogmatiek. 'Niets moet, alles mag. Binnen die tolerantie kan ik mijn geloof beleven.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden