Vrijhaven Shanghai is knap onderbouwd verhaal over Joodse vluchtelingen in China

Boek (non-fictie) - Joan Veldkamp

Hoe in Shanghai een 'Klein Wenen' ontstond.

Hoe kon in Shanghai tijdens de Tweede Wereldoorlog de wijk 'Klein Wenen' ontstaan? Compleet met cafés en koffiehuizen met de 'geur van versgemalen koffie en taarten'. Journalist Joan Veldkamp, jarenlang woonachtig in de Chinese havenstad, geeft een knap onderbouwd antwoord. Ruim zeventig jaar na de oorlog slaagt zij erin toch nog een nieuw verhaal op te diepen, in elk geval voor Nederlandse lezers. Vrijhaven Shanghai volgt het lot van achttienduizend Joden uit Oostenrijk en Duitsland die aan de Holocaust ontsnapten door naar China te vluchten. Heldenrollen zijn er voor twee diplomaten, een Chinees en een Japanner, die eigenmachtig visa verstrekten. De eerste, Feng-Shan Ho, wordt wel de 'Chinese Schindler' genoemd.

Non-fictie; Joan Veldkamp; Vrijhaven Shanghai - Hoe duizenden Joodse vluchtelingen in China aan de Holocaust ontkwamen; Balans; 240 pagina's; 19,99 euro.

Hoofdrollen in het relaas zijn weggelegd voor twee jongens, Peter en Guenter, inmiddels krasse tachtigers. Als personages blijven zij nogal vlak. Ook is het boek stilistisch niet altijd even sterk. Maar Veldkamp slaagt er wel in vaart te houden. Over de bange tocht naar China; over het totale gebrek aan opvang ter plekke; over de vorming van een heus getto onder druk van de Japanse bezetter.

Die gedraagt zich spijkerhard, maar gaat toch niet in op nazi-oproepen om de gettobewoners op wrakke boten op zee te laten verhongeren. Ook een Amerikaans bombardement van het getto overleven de meeste Joden. Toch moet voor hen de hardste klap nog komen, direct na de Japanse nederlaag: de in Europa achtergebleven familieleden van Peter en Guenter blijken vrijwel allemaal te zijn vergast.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.