Vrije boekenprijs maakt alleen toptien goedkoper

Fortuna's dochter van Isabel Allende ligt in de boekhandel voor 45 gulden, maar is via Internet voor 32,40 gulden te koop. Levensnevel van Kees van Kooten is zes gulden goedkoper bij een bestelling via de Belgische Internet-boekhandel Proxis.

Anders dan Nederlandse boekwinkels, die gehouden zijn aan de vastgestelde boekenprijzen, kunnen buitenlandse Internetboekverkopers als het Amerikaanse Amazon.com, het Duitse Bol.com (Bertelsmann Online) en het Belgische Proxis.be naar believen stunten met de verkoopprijzen van Nederlandse literatuur.

Zo geeft Proxis kortingen tot 35 procent. De Consumentenbond bestelde er de hele Nederlandse boeken-toptien met bijna honderd gulden korting, ruim 25 procent. Zelfs na betaling van 36 gulden verzendkosten is het verschil nog bijna 16 procent.

Toch zien de boekenwinkels e-commerce nog niet als een grote bedreiging, al is het maar omdat bekende websites als Amazon amper Nederlandstalige titels voeren. 'Het is moeilijk te zeggen of we er wat van merken', zegt directeur Hylco Wijnants van de Utrechtse boekhandel Broese Wristers. 'De verkopen in de boekhandel lopen wat terug, dus moeten we maar aannemen dat een deel van de verkoop wordt weggesnoept door het Internet.' Maria Heiden van de Rotterdamse Boekhandel v/h Van Gennep denkt dat literatuurkopers bij aanschaf een boek echt willen bekijken en doorbladeren, en niet op een computerscherm naar een boekomslag gaan turen. 'En wie echt goedkoop uit wil zijn, gaat naar de bibliotheek.'

Schattingen over het aantal boeken dat Nederlanders via Internet kopen , lopen uiteen. Onderzoeksbureau Pro Active schat de online-jaaromzet op 90 miljoen gulden, het doorlopend consumen tenonderzoek van Speurwerk Boekenomnibus houdt het op 3,4 miljoen, of 57 duizend boeken. Duidelijk is dat de verkoop op Internet gestaag toeneemt.

Tot ongenoegen van de Consumentenbond, die zich niet bekommert om de concurrentie voor de gewone boekwinkels, maar des te meer om de consumenten die geen toegang hebben tot Internet. Doordat zij duurder uit zijn in de boekhandel, ontstaat een 'ongewenste tweedeling onder consumenten'. De vaste boekenprijs, zo meent de bond, stelt alleen de belangen van de boekwinkels veilig. Dus moet die ontheffing uit 1997 voor een collectieve verticale boekenprijs weg, schrijft de bond aan minister Jorritsma van Economische Zaken en staatssecretaris Van der Ploeg van Cultuur.

Voorstanders vinden dat de prijsafspraken hard nodig zijn. 'Anders verschraalt het aanbod en worden mooie boeken duurder', meent Heiden . 'Voor kleine winkels zou het zelfs een regelrechte ramp zijn om te moeten stunten. Als ik 25 exemplaren van een boek inkoop, bestelt Donner er 250. Die krijgt dus veel meer korting om door te berekenen.'

Volgens de Consumentenbond heeft het loslaten van de prijzen in Finland en Zweden niet tot verschraling van het aanbod geleid. In Groot-Brittannië zou na het loslaten van de vaste prijs vraag en aanbod zelfs beter op elkaar zijn afgestemd, aldus de bond.

'Toen in Engeland de prijzen werden vrijgelaten, is slechts een zeer beperkt aantal titels in prijs gedaald', brengt Wijnants van Broese Wristers daar tegenin. 'Er wordt alleen gestund met de beststellers, terwijl andere boeken juist duurder zijn geworden.' In Zweden wordt sinds het loslaten van de vaste boekenprijs een groot aantal titels gesubsidieerd. 'Is dat dan vrije markt?', vraagt Wijnants zich af. Overigens betaalt in Nederland een koper van bijvoorbeeld een beststeller van John Grisham meer om zo een weinig populaire dichtbundel van Piet Gerbrandy betaalbaar te houden, een kwestie van kruissubsidie.

Volgens Wijnants is nooit aangetoond dat de vaste boekenprijs zo efficiënt en kostbaar zou zijn. En ook Internetverkopers stunten doorgaans slechts met een beperkt aantal titels. 'De Consumentenbond stelt het dus mooier voor dan het is. Missschien is de toptien-lezer gediend met vrije boekenprijzen, andere boeken worden gegarandeerd duurder.' De Nederlandse Boekverkopersbond is dan ook erg boos op de Consumentenbond. 'Ze hebben de boeken via Proxis gekocht, maar dat bedrijf is op sterven na dood', aldus woordvoerder A. Doeser. 'Een vergelijking op die basis is leugenachtig. Dat bedrijf doet alles om maar een beetje belangstelling en dus omzet te genereren.'

Op lange termijn ziet Wijnants niettemin een bedreiging voor de vaste prijzen. 'Als winkelen via Internet heel massaal zijn intrede doet, wordt het lastig om klanten uit te leggen waarvoor onze vaste, hogere boekenprijs goed is. En we kunnen moeilijk onderscheid gaan maken tussen mensen die in de winkel komen en klanten die bij ons per Internet bestellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden