Vrijbrief voor onbeschoftheid

'Wij hebben altijd gezegd: zet ons maar op uw website. Dat heeft ons de afgelopen jaren veel bezoekers opgeleverd', zei de hoofdredacteur van Nu.nl, een Nederlandse nieuwsdienst op internet, deze week in reactie op mijn woorden dat het vonnis van de rechtbank inzake kranten.com een ramp betekende voor dergelijke nieuwsdiensten....

Francisco van Jole

Ik heb eens een rondgang gemaakt langs redelijk succesvolle Amerikaanse nieuwsmedia als CNN, New York Times, Salon, Slate en Wired om te zien wie van hen een dergelijke service aanbiedt. Het antwoord is: niemand. CNN werd in 1997 geconfronteerd met lieden die ongevraagd de nieuwskoppen overnamen via software als Nu.nl gebruikt en heeft daar toen technische maatregelen tegen genomen. De tekst illegal use verscheen op de paginas die dergelijke piraterij bedreven.

Is CNN dommer dan Nu.nl? Ik denk het niet. De reden waarom geen van de reeds gevestigde online media het voorbeeld van nu.nl volgt is simpel: het is uiteindelijk niet zo heel erg goed voor je merknaam als je nieuws en logo's verschijnen op pakweg een pornosite of een macaber slecht vormgegeven hobbypagina over de konijnenfokkerij. De enige reden dat Nu.nl blij is met iedere aandacht die de site krijgt, is dat het als merk kennelijk onvoldoende waarde heeft.

Er zitten wel meer merkwaardige aspecten aan de zaak kranten.com. Zo nam de rechter de redenering over van kranten.com dat internet nu eenmaal bestaat bij de gratie van links en dat de koppensite te vergelijken is met zoekmachines die nu eenmaal ook gemeengoed zijn op internet.

Wat onvermeld bleef is dat het juist bij zoekmachines praktijk is dat ze geen sites bezoeken die daar geen prijs op stellen. Daar zijn zelfs speciale voorzieningen voor getroffen. Op sites als die van de New York Times, de Los Angeles Times, de BBC en CNN geeft het bestandje robots.txt aan welke zoekmachines niet gewenst zijn of in welke delen van de site ze niet mogen komen, bijvoorbeeld niet in de sportsectie of boekenbijlage.

Sommige weren alle zoekmachines, andere alleen maar bepaalde systemen. Er zijn verschillende redenen om zoekmachines buiten te houden. Vele zijn technisch van aard maar het kan ook een strategische keuze zijn waarbij de site-eigenaar liever heeft dat gebruikers via de voorpagina of eigen links binnenkomen.

Technisch is de methode om zoekmachines te weren niet waterdicht. Handige lieden kunnen de beperking net zo makkelijk omzeilen als inbrekers een bordje verboden voor onbevoegden. In technische discussies op het net wordt het negeren van robots.txt echter als onethisch en onwenselijk bestempeld. Internet in optima forma.

De praktijk, die in juni 1994 van kracht werd, is zelfs zo algemeen geaccepteerd dat vrijwel alle zoekmachines op hun sites uitleggen hoe je kunt voorkomen dat je site door hen bezocht wordt. Het voorkomen van links door zoekmachines is kortom een geaccepteerde omgangsvorm op internet. Kranten.com weet dat want ze gebruikt die methode zelf ook om zoekmachines te weren.

Kranten.com functioneert technisch echter niet als een zoekmachine en dus kan PCM ze ook niet met het bewuste middel tegenhouden. Ze kan alleen maar duidelijk maken dat ze niet wil dat kranten.com dagelijks de nieuwssites afgraast, of de site zo inrichten dat helemaal niemand meer een link kan aanbrengen naar artikelen. Dat laatste is natuurlijk ongewenst en het eerste blijkt geen indruk te maken op de zakenlieden van kranten.com.

Kranten.com en aanhang roepen dat het vonnis een overwinning is voor de vrijheid op internet. Ik denk dat het een vrijbrief is voor onbeschoftheid en dat het mooie ideaal van zelfregulering een stevige knauw van de commercie heeft opgelopen.

En dat men in Nederland bitter weinig begrijpt van publiceren op internet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden