Vriend en vriendin

De Engelse jeugdboekenschrijver Aidan Chambers komt al jaren in Nederland. Hoe goed hij hier thuis is, blijkt uit zijn nieuwste roman....

Chambers kent niet alleen het land, hij weet ook verstandige dingen over Nederlanders (de Nederlandse personages in deze roman) te zeggen zonder in stereotypen te vervallen. Alleen in het eerste hoofdstuk wekt hij even de indruk dat hij allerlei clichés uit de kast gaat halen. Jacob, een jonge Engelsman, wordt dan op het Leidseplein beroofd van zijn jas, met portemonnee. En hoewel Amsterdam een stad zonder seksuele taboes heet te zijn, zullen toch weinig toeristen hebben meegemaakt wat Jacob overkomt, als hij na een gezellig biertje met een meisje afscheid van haar neemt: 'Op hetzelfde moment drukte ze zijn hand stevig in haar kruis, waar hij de bobbel van penis en ballen voelde.'

Chambers is een te bekwaam schrijver om deze uitgesproken scène niet later in zijn verhaal zijn betekenis te geven.

Eigenlijk vertelt Chambers twee verhalen. Aanvankelijk lijken ze niet veel met elkaar te maken te hebben. In het ene verhaal is de zeventienjarige Jacob in Nederland op bezoek bij familie van Geertrui, de vrouw die in de oorlog zijn gewonde grootvader heeft verpleegd. Zijn oma zou de herdenking op de oorlogsbegraafplaats in Oosterbeek bijwonen, maar omdat zij haar heup heeft gebroken stuurt ze haar kleinzoon. Jacob voelt zich niet erg welkom bij Geertrui's familie in Haarlem en trekt tijdelijk in bij haar kleinzoon in Amsterdam.

Het tweede verhaal is dat van Geertrui, die kanker heeft. Op het eind van haar leven schrijft ze haar herinneringen op aan de landing van de parachutisten bij Arnhem, en de verzorging van de gewonde soldaat Jacob Todd. Haar verhaal is bestemd voor de kleinzoon van deze Todd.

Beide verhalen gaan over de liefde. Geertrui werd als negentienjarige hartstochtelijk verliefd op de Engelsman die zij verpleegt. Ontroerend vertelt Chambers hoe de herinnering aan Jacob, na zijn dood, bijna mythische vormen aanneemt. Zowel in het leven van zijn vrouw, die voor zijn vertrek naar Nederland maar drie jaar met hem getrouwd was, als in dat van Geertrui, die slechts enkele maanden met hem heeft geleefd.

Het verhaal van de grote liefde van de twee vrouwen contrasteert met Jacobs ontdekkingen. Zijn logeerpartij bij Daan, die er geen geheim van maakt dat hij biseksueel is, geeft hem inzicht in zijn eigen geaardheid en opent hem de ogen voor andere relaties dan een huwelijk.

Daan leeft met zijn vriend en vriendin in een ideale driehoeksverhouding, waarbij elk van hen zich verzekerd weet van de steun van de anderen, zonder dat ze hun vrijheid prijs hoeven te geven. Het maakt diepe indruk op Jacob, die tijdens zijn verblijf Hille ontmoet. Met haar voelt hij zich niet alleen verwant door hun gezamenlijke interesse voor Anne Frank, hij is ook tot over zijn oren verliefd op haar. Maar Jacob wordt ook bevestigd in wat hij al wist, maar waarover hij thuis niet na wilde denken: dat hij niet ongevoelig is voor de aantrekkingskracht van jongens.

Chambers probeert altijd in een strak gecomponeerd verhaal de complexiteit van het leven weer te geven. Behalve over de liefde gaat dit boek over euthanasie. Geertrui heeft besloten haar leven te beëindigen. Jacob wordt min of meer gedwongen hierover een standpunt in te nemen.

Bijzonder is dit jeugdboek ook doordat Chambers de slag om Arnhem zo boeiend beschrijft. Hij laat zien dat deze oorlogsgebeurtenissen nog steeds invloed hebben. Niet alleen op degenen die het aan de lijve hebben meegemaakt, maar ook op latere generaties.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden