Vrede en Vriendschap in de USSR

CPN’er Paul de Groot is een kleine rol toebedeeld in Gagarins engelen, roman van Bennie Soeters over een slimme Oost-Groninger die in 1967 naar Moskou spoort....

Zou de onlangs overleden oud CPN’er Marcus Bakker de roman Gagarins engelen van Bennie Roeters nog gelezen hebben? Hij komt er zelf niet in voor maar zijn collega wel, partijleider Paul de Groot.

Midden jaren zestig heeft hoofdpersoon Roelf Mik uit ‘de rode enclave’ in Oost-Groningen, kennisgemaakt met deze leider en ‘de herinnering had zich in hem vastgebeten als een venijnige teek’. Zijn communistische vader wordt bij die gelegenheid door ‘de stalinist die de Partij kapotmaakte’ genegeerd en zal Moskou nooit aanschouwen. Roelf echter krijgt in 1967 een uitnodiging om ‘de viering van de vijftigste Verjaardag van de Revolutie’ bij te wonen’ en geschoold te worden.

In de trein naar de Sovjet-Unie ontmoet hij toevallig drie andere deelnemers van ‘het Programma’. De keurige chemiestudent Chris, de Achterhoekse Rudie en de Engelse Clare. In Berlijn patrouilleren de militairen, en op station ‘Bjeloroesski Vokzal’ worden ze verwelkomd met de woorden ‘Mir! Droezjba!’ (Vrede! Vriendschap!).

Dat Roeters scenarioschrijver is, is te merken. Dit bij vlagen spannende verhaal dat zich afspeelt tussen Scheemda en Moskou is eerder een uitgewerkt filmscript dan een psychologische roman. Als in het begin oom Maurice uit Canada, gekleed als een bourgeois, over zijn neefje Roelf denkt ‘een perfect object voor alle partijen. Een man voor later’, is de toon gezet. Hier gaat iets gebeuren.

Tegelijk heeft Gagarins engelen ook iets van een coming-of-age roman, al graaft het allemaal niet bijzonder diep. Roelf is slim, wil naar de filmacademie maar wordt afgewezen, en heeft een heftige relatie met de dochter van een herenboer gehad.

Kortom, zijn hartstochten botsen met zijn communistische achtergrond. De uitnodiging voor Moskou ziet hij eerder als een uitweg dan als een kans om zijn idealen te verwezenlijken.

Dat verklaart wel de problemen die hij zich in het harde regime op de hals haalt. Als Roelf door zijn recalcitrante gedrag in de gevangenis belandt, krijgt het verhaal iets van een clichéfilm over de Koude Oorlog. Hoe levendig ook beschreven, de jongen uit Scheemda is te veel filmpersonage en te weinig mens. Edith Koenders

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden