VPRO brengt wonderlijke zelfhulpradio zonder antwoorden

Nieuwe podcast steekt draak met zelfhulplectuur

'Zelfhulpradio met een knipoog', zo noemt eindredacteur Jaïr Stein de nieuwe podcast- en radioserie 'Het leven, een gebruiksaanwijzing'. In veertien mozaïekdocumentaires neemt de VPRO de luisteraar mee langs vragen als 'Hoe te vergeten?' en 'Hoe een bittere pil te slikken?'.

'Je hoort niet de verhalen van mensen die oplossingen bieden, maar juist van mensen die zo'n gebruiksaanwijzing nodig hebben.' Beeld Annemarijn Alons

Voor kant-en-klare antwoorden hoeft men 'Het leven, een gebruiksaanwijzing' niet aan te zetten. In de wekelijkse afleveringen komt eerder een 'waaier aan mogelijke handelswijzen' voorbij, vertelt Stein. 'Je hoort niet de verhalen van mensen die oplossingen bieden, maar juist van mensen die zo'n gebruiksaanwijzing nodig hebben.'

Zo hoor je in de eerste aflevering 'Hoe je stem te vinden?' (gemaakt door Jennifer Pettersson en Lotte van Gaalen) de 27-jarige Nathalie. Of althans, je hoort haar computerstem, omdat ze door zuurstofgebrek bij haar geboorte niet zelf kan praten. 'Mijn stem klinkt als die van een koud iemand die weinig emotie heeft. Dit ben ik niet', klinken de blikkerige tonen. Daarom gaat ze op zoek naar een stemdonor.

Deze zoektocht van Nathalie wordt versneden met het verhaal van de 37-jarige Limburger Bart, die als puber vol jaloezie naar ABN-sprekende Haarlemmers luisterde. Zo wilde hij ook klinken. Ook als volwassen man lijkt hij nog niet over dit ongemak heen.

De kracht van 'Het leven, een gebruiksaanwijzing' zit voor een groot deel in de montage. Het lijkt alsof de twee geportretteerden een dialoog met elkaar aangaan. 'Dan kan het zijn dat één personage nog ergens mee aan het worstelen is, terwijl de ander voor zichzelf al een antwoord heeft geformuleerd.'

Meer podcast-tips?

Van hoogstaande literatuur tot hilarische dagboekanekdotes: de podcast is het stadium van uitzending-gemistdienst ver voorbij. De Volkskrant presenteert de beste series.

Een ander aspect dat de afleveringen van 'Het leven, een gebruiksaanwijzing' aantrekkelijk maakt, is de 85-jarige presentatrice Margot de Boer. Met haar schaterende nicotinelach praat deze dame op leeftijd het programma aan elkaar. En passant doet ze ook nog wat ontboezemingen over haar eigen leven. 'Mevrouw De Boer maakt het programma vederlicht, maar geeft het waar nodig ook gewicht', legt Jaïr Stein uit. 'Ook is het fijn dat ze een constante factor is. Door alle afleveringen heen kom je steeds meer over haar te weten.'

Stein maakt de serie samen met eindredacteur Katinka Baehr en een groep van veertien makers, veelal afkomstig uit de stal van hun bekroonde programma's 'Plots' en 'Toendra'. Onder hen staan Stein en Baehr niet als de makkelijkste eindredacteuren te boek. 'Lief, maar kritisch', noemt Stein het. 'Ik zeg gerust: sorry, maar deze achtergrondmuziek hebben we vijf jaar geleden ook al gebruikt. Maar dit soort kritische noten hoor je hopelijk ook terug.'

Tekst loopt door onder trailer.

Eindredacteur Katinka Baehr interviewt Margot de Boer voor de presentatieteksten van Het leven, een gebruiksaanwijzing. Beeld Esma Linnemann

Bovenal een podcast

Behalve de radio-uitzendingen is 'Het leven, een gebruiksaanwijzing' vooral ook een podcast, benadrukt Stein. Het is een gevoelskwestie. 'Podcasts zijn echt een micromedium. Het is veel intiemer dan een radio-uitzending, alsof je bevriend bent met de mensen die tegen je praten.'

Volgens hem groeit ook bij de Publieke Omroep nu langzaam het besef dat het medium podcast een blijvertje is. 'Bij onze vorige programma's kregen we voor het eerst reacties van twintigers en zelfs tieners. Dat ligt ver onder de gemiddelde leeftijd van 60 van de Radio 1-luisteraar. Dat merkt de NPO ook.'

Toch is de strijd nog niet gestreden. Zo moest op het laatste moment een verwijzing naar de podcast uit een aankondiging van het radioprogramma gehaald worden. En veel mensen die nog nooit een podcast hebben beluisterd zijn huiverig. 'Het woord zelf klinkt alleen al als de hoogst neembare technische drempel die er is. Maar als mensen eenmaal het medium ontdekken, zijn ze verkocht. Je hebt nooit meer dode tijd!'

Het leven, een gebruiksaanwijzing wordt vanaf zondag 18/9 wekelijks uitgezonden om 21.40 in Radio Doc op NPO Radio 1. De gelijknamige podcast is dan te downloaden via podcastapplicaties als iTunes en Stitcher.

Hoe krijgt u een podcast op uw smartphone?

'Maar het is zo lastig om zo'n ding te installeren', mag geen argument zijn om uw leven niet te verrijken met al het moois dat er in de podcastwereld te ontdekken is.

Apple heeft in de appstore een app met de naam 'Podcast' die u gratis kunt downloaden. Vervolgens kunt u in deze app via de zoekfunctie opzoek naar 'Het leven, een gebruiksaanwijzing' (of iedere andere podcast) en u gratis abonneren of losse afleveringen downloaden.

Op Android-telefoons en tablets werkt het op een soortgelijke wijze. In de Play store kunt u bijvoorbeeld de gratis app 'Antenna Pod' (of beter de betaalde app 'Pocket Cast') downloaden en zoeken naar 'Het leven, een gebruiksaanwijzing'.

Voor een keur aan interessante podcasts kijkt u hier.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.