tv-recensiefrank heinen

Voor verstilling in het verkiezingsrumoer moet je even de grens over

null Beeld

Het verkiezingsrumoer zwelt aan, wordt oorverdovend. Steeds weer dezelfde, doordringende piep van een vrachtwagen vol levende have die zich achterwaarts een doodlopende straat in manoeuvreert.

Voor verstilling moet je de grens over. Naar het Belgische Eén, waar sinds deze week enkele maandagen achtereen En toen was het stil wordt uitgezonden, een reeks serene interviews door fotografe Lieve Blancquaert.

Direct na de ontploffingen, op 22 maart 2016, was het stil op Zaventem. Mathieu, die er als soldaat patrouilleerde sinds de aanslagen in Parijs van een halfjaar eerder, kwam net van de wc. Hij had per ongeluk zijn riem kapot getrokken en moest zich even fatsoeneren.

Eerst was er een harde ‘dof’, een dreun zonder echo. De wind die door de gebroken ramen naar binnen kwam, liet het stof opwaaien.

Sommige geïnterviewden in En toen was het stil spreken over stilte. Anderen over geschreeuw, gekreun, een golf van ellende. Ze waren er allemaal bij, en ze hoorden allemaal wat anders. Patricia werkte bij Brussels Airlines. Ze leidde een ‘normaal leven’. Ingeborg, die als enige in haar familie niet in de klassieke muziek was verdergegaan, had werk gevonden in een winkeltje in de vertrekhal. En Carmen stond op het punt met haar gezin op vakantie te gaan. Haar dochters doodden de wachttijd in een speelvliegtuig verderop.

Ed en Marjan waren niet in de hal. Althans: niet fysiek. Zoon Alexander en dochter Sacha gingen terug naar New York, en de ouders zetten hun kinderen op de trein. De vroege trein, vertelt Ed. Leek hem beter. Toen hij zijn zoon die ochtend nog even aan de telefoon had, viel zomaar opeens de verbinding weg.

Even later werd de late trein vlak voor de luchthaven stilgezet.

En toen was het stil is een mozaïek van een trauma. Twee bommen, veertien doden, honderd gewonden en een veelvoud aan particuliere herinneringen, sprekende details en beelden die blijven terugkeren. Ingeborg herinnert zich hoe ze zich achter een klein deurtje verborg, ‘als een olifant achter een boterbloem’. In haar stem klinkt nog steeds de vrees voor een binnenstappende vent met een geweer.

Het gekke is: je weet wel dat de echo later komt, dat er gebeurtenissen zijn die niet voorbijgaan, die alleen buiten je gezichtsveld drijven – eerst verdwijnen ze van de voorpagina, daarna uit de krant, vervolgens uit de jaaroverzichten en tenslotte uit je gedachten. Ze lijken weg, maar zijn het niet. Een van Carmens dochters vertelde hoe ze voortdurend op het knopje ‘vliegtuig landen’ drukt. Steeds weer, steeds harder. Het duurde lang voor ze durfde te geloven dat het niet haar dwingende duwen was geweest dat de boel had laten ontploffen. En steeds weer keert de gedachte terug aan hoe het anders had kunnen gaan. ‘Hadden we maar dit, hadden we maar dat’, noemt Marjan dat. En weer legt ze in gedachten dat hele parkoers af, van finish naar start. Noodgedwongen, en tevergeefs.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden