Voor Killaars is de mens zijn grote inspiratie

Op de overzichtstentoonstelling van Piet Killaars (74) is de mens opvallend afwezig. Anders dan men bij een beeldhouwer van zijn generatie zou verwachten, zijn op het overzicht in het Venlose museum Van Bommel Van Dam geen portretten of menselijke figuren te bekennen....

Van onze verslaggeefster

Truus Ruiter

VENLO

Hiermee is niet gezegd dat het werk van de Limburgse kunstenaar puur abstract is. De mens mag dan niet zijn thema zijn, ze vormt wel Killaars inspiratie. Een beeld als 'Verticale variaties' (1967) lijkt opgebouwd uit reuze ellepijpen. 'Idool' (1971) heeft eenzelfde 'menselijke', bijna sensuele vorm.

Wie de twee zalen in het museum overziet, ontdekt geleidelijk Killaars persoonlijke thema en fascinatie: de wetmatigheid in de natuur, de regelmaat in de manier waarop bijvoorbeeld bloemen en bladeren zijn opgebouwd, of golven in de zee zich presenteren. 'Golfslag', dat in het schitterende rode travertijn is uitgevoerd - een opdracht van architect Wim Quist voor het Nedlloyd-hoofdkantoor in Rotterdam uit 1989 - is een duidelijk voorbeeld: een abstract-geometrisch object met een grote, herkenbare natuurlijkheid.

Piet Killaars werd geboren in Tegelen. Op zestienjarige leeftijd vindt hij een baantje bij een plaatselijk bedrijf, dat kunstenaars de gelegenheid geeft keramische technieken te ontwikkelen. Een paar jaar later meldt Killaars zich in Maastricht bij de Middelbare Kunstnijverheidsschool voor de opleiding beeldhouwen bij Charles Vos. In 1943 moet Killaars onderduiken om de Arbeidseinsatz te ontlopen.

Als in september '45 in het Stadhuis in Venlo de eerste na-oorlogse tentoonstelling van jonge Noord-Limburgse kunstenaars wordt gehouden, is Killaars van de partij met keramiek, de beelden 'Barmhartige Samaritaan' en 'Weeklagende Vrouw'. Vanaf '48 volgt de jonge kunstenaar vijf jaar de beeldhouwklas op de nieuwe voortgezette opleiding voor de beeldende kunsten, de Jan van Eyckacademie.

Hij krijgt er les van de internationaal befaamde Vlaamse beeldhouwer Oscar Jespers, die hij vooralsnog bewondert. Later zou Killaars in een vraaggesprek zeggen dat hij na de academie 'grote behoefte had te breken met de stijl Jespers'. Wat hij wilde was 'dynamischer en meer op de werkelijkheid gericht dan het door Jespers opgebouwde, statische beeld''.

Killaars zou verscheidene (oorlogs)monumenten maken, waaronder het 'Gevallene' ('56) voor de gemeente Vaals: een liggende figuur, die het bovenlichaam en de armen op een aangrijpende manier iets geheven houdt. Er zit een grote spanning in het lichaam die zowel wanhoop uitdrukt als iets veerkrachtigs.

In de jaren zestig wordt Killaars' werk abstracter met expressionistische beelden als 'Energie' en 'Wandelende zon'. Een nieuw element in zijn werk is ontkiemen en groeien - het levert fraaie beelden op als 'Vrucht, vermenigvuldiging', 'Opengaan' en 'Kiem'.

Dan vergroot hij de beweging die in het ontkiemen en groeien zit en maakt haar tot onderwerp in beelden als 'Beweging in de ruimte' en 'Schroefbeweging': ruimtelijke sculpturen die zijn opgebouwd uit gelijksoortige elementen. Het resultaat is zowel dynamisch als evenwichtig. Misschien te evenwichtig: bij Killaars geen grillige uitstapjes, maar een systematisch onderzoek naar het effect van een kleine verschuiving in gestapelde elementen.

Saaiheid ligt dan al snel om de hoek, maar een gelukkige keuze van formaat en materiaal, soms polyster, dan weer beton, brons of, heel verrassend, bamboe, neemt veel van de bezwaren weg. Bovendien is in de meeste gevallen ook wel duidelijk wat Killaars met zijn beelden wil uitdrukken. Ze zijn meer dan alleen decoratief - hoewel daar natuurlijk niets op tegen zou zijn.

De meest prominente plaats op de tentoonstelling is voor het monumentale werk 'Innercirkel', waar Killaars jaren aan heeft gewerkt en dat nu voor het eerst wordt getoond. Het is een 'belevingsruimte', bestaande uit vier wanden van 2.65 bij 2.50 meter, met in het midden een bron. Op de betonnen panelen bracht Killaars in reliëf tekens aan die verwijzen naar de zoektocht van de mens en de wetmatigheden van het leven. Alle thema's uit zijn oeuvre komen er in samen. 'Innercirkel' zal worden geplaatst in zijn geboorteplaats Tegelen: de plek waar hij 'ontkiemde'.

Piet Killaars Beelden. In Museum Van Bommel Van Dam, Venlo. Tot en met 8 juni. Catalogus ¿ 79,50.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden