Voor gevallen priesters telt alleen oordeel van God

De katholieke kerk heeft zo zijn eigen manier om foute geestelijken buiten schot te houden, ontdekte regisseur Pablo Larraín.

Het idee voor de speelfilm El Club begon met een foto in een krant: een mooi, groot huis, ergens in Duitsland, omringd door een keurig gazon. Het nieuwe onderkomen, zo bleek, van een priester die Chili was ontvlucht om vervolging vanwege seksueel misbruik te ontlopen. Hier woonde hij nu, veilig, prettig en vooral: ver van het Chileense rechtssysteem. 'Ongelofelijk', dacht de Chileense regisseur Pablo Larraín (1976). En daarna: 'Wie zouden nog meer in dat huis wonen?'

In zijn film El Clubportretteert Larraín een woongroep van gevallen priesters. Want de Chileense geestelijke uit de krant was geen uitzondering, ontdekte hij. De 'lastige gevallen' - homoseksuelen, degenen die baby's hadden geroofd of aan kinderen hadden gezeten - worden wel vaker door de kerk naar dit soort geheime plekken gestuurd. Een soort katholieke safehouses. 'Google maar eens op Servants of the Paraclete', zegt Larraín. 'Zij zorgden van 1954 tot 2004 voor priesters met problemen.'

Een systeem dat straffeloosheid in stand houdt: het fascineert Larraín, die dit thema al onderzocht in zijn trilogie over de Chileense dicator Pinochet Tony Manero (2008), Post Mortem (2010) en No (2012). In El Club doen de priesters alsof er nooit iets is gebeurd. Ze wonen in een huis aan de Chileense kust, ze bezoeken races met hazewindhonden, eten en bidden. Ze hebben een eenvoudig, goed leven.

Beeld EPA

Pablo Larraín:

'Ze hebben een verstoorde blik op de werkelijkheid. Ze geloven niet dat een wereldlijke rechtbank over hen mag oordelen. Voor hen telt alleen het oordeel van God'

Research

Voor zijn film las Larraín, zelf katholiek opgevoed, 'honderden en honderden artikelen van over de hele wereld' en voerde hij talloze gesprekken met priesters die de kerk hadden verlaten. Het waren vooral hun opvattingen over de relatie tussen geloof en gerechtigheid die hem inspireerde: 'Ze hebben een verstoorde blik op de werkelijkheid. Ze geloven niet dat een wereldlijke rechtbank over hen mag oordelen. Voor hen telt alleen het oordeel van God.'

De problemen in El Club beginnen als een slachtoffer zich aandient, Sandokan. Als hij niet wordt binnengelaten, schreeuwt hij op vlakke toon wat een van de priesters met hem heeft gedaan, en wel zo gedetailleerd dat het de bioscoopbezoeker ongemakkelijk in de stoel laat schuiven. Larraín: 'Zo praten slachtoffers, vooral degenen die lange tijd misbruikt zijn. Met emotionele afstand. Alsof ze beschrijven hoe je een tafel maakt of hoe je een taart bakt. En ze herhalen. In eerste instantie wilden we het ergste weglaten. Maar dan zou het publiek de details er zelf wel bij bedenken - en er is niets gewelddadiger dan de menselijke geest.'

Sandokan vormt een bedreiging voor de geheime gemeenschap. Het is een van de punten die Larraín maakt: wegkijken kan alleen zolang iedereen zijn mond houdt. 'De grootste bedreiging voor de kerk zijn de media.' Zo beschouwd is El Club ook een afrekening met de katholieke kerk: het is een film die een ongemakkelijke waarheid blootlegt. 'Een boze film', is vaak in recensies vermeld.

Grijstinten

Larraín lacht erom. 'Dat vind ik nou grappig. Ik ben helemaal niet boos. De film maakt kijkers en recensenten boos en zij verwarren hun woede met die van mij. Prima hoor, maar het is niet helemaal zoals ik het zie.'

Grijstinten overheersen niet voor niets in El Club - de priesters in het huis zijn geen eendimensionale monsters. 'Ik probeer juist van mijn personages te houden. Dat maakt ze menselijk. Ik hou niet van films waarin alles keurig is afgerond: dan heb je mij als kijker niet meer nodig, toch? Ik maak juist films die het publiek prikkelen. Het maakt me niet uit wat ze ervan vinden, als ze er maar iets van vinden. Onverschilligheid: dát is erg.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden