Voor even vervangt het zeepaardje de ijsbeer als vaandeldrager van milieuproblemen

Beeldvormers onderzoekt hoe een foto ons wereldbeeld bepaalt

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: Het zeepaardje en het wattenstaafje.

'Dag in dag uit drijft het zeepaardje mee tussen het vuilnis dat rond de eilanden van de Indonesische archipel stroomt.' Foto Justin Hofman

Natuurfotograaf Justin Hofman was aan het snorkelen voor de kust van het Indonesische eiland Soembawa (Bali-Lombok-Soembawa-Soemba-Flores en Timor, oudere lezers leerden dat rijtje op school) toen het getij en de stroomrichting veranderden. Het water vulde zich langzaam met rotzooi, eerst wolken algen en houtfragmenten, gevolgd door plastic. En er gebeurde nog iets: het azuurblauwe water begon te stinken. De zee veranderde langzaam in een open riool.

Hofman volgde een miniscuul, 1,5 centimeter hoog zeepaardje met zijn camera, zoals het zich daar tussen de rotzooi bewoog. Hij maakte foto's. 'Als je goed kijkt, dan zie je een aantal witte vlekken in de achtergrond', zei Hofman in een interview met website The Verge. 'Dat zijn plastic zakken.'

Het zeepaardje klemde zich eerst vast aan een grasstengel en vond toen een voorbijdrijvend wattenstaafje, waar het zijn staart omheen krulde, alsof het een sleepbootje was dat een oceaanstomer achter zich aan trok. Het wattenstaafje brengt in een klap het element 'schaal' in beeld: de fragiliteit van het oceaanleven tegenover de eindeloze achteloosheid van de mens. En mogen we daarbij aantekenen dat medici het gebruik van het wattenstaafje of Q-tip (zoals het grootste Amerikaanse merk heet) ernstig afraden als het gaat om het reinigen van de oren?

Lees verder onder de foto.

Hofman: 'Deze foto dient als een allegorie voor de huidige en toekomstige toestand van onze oceanen.' Foto Justin Hofman

De 33-jarige Hofman, die zijn brood ook verdient als reisgids voor mensen die de ongerepte natuur willen zien - hij zit deze week op Antarctica - zette de foto op zijn Instagram-account, waar we de meeste foto's een ode aan het ongerepte mogen noemen. Ik wilde dat deze foto niet bestond, schreef Hofman op Instagram. 'Maar nu hij er is wil ik dat iedereen hem ziet.'

Dat lukte vrij snel: inmiddels haalde het zeepaardje tienduizenden 'vind-ik-leuks' en namen publicaties wereldwijd het beeld over, waaronder op 21 oktober de zaterdagbijlage Sir Edmund van de Volkskrant. Hofman stuurde het beeld ook aan het Wildlife Photographer of the year-concours van het Natural History Museum in Londen, waar het zeepaardje het maar net heeft afgelegd tegen de aangrijpende foto van Brent Stirton over de neushoornjacht in Zuid-Afrika - eerder een winnaar bij World Press Photo.

'Deze foto dient als een allegorie voor de huidige en toekomstige toestand van onze oceanen', aldus Hofman. Aantrekkelijk en afstotend tegelijk, verklaart hij de impact van het beeld. De diepe kleur blauw en dat in- en insympathieke en curieuze wezen trekt ons de foto binnen, voordat we het reusachtige make-upaccessoire herkennen.

Lees verder onder de foto.

'Als je goed kijkt, dan zie je een aantal witte vlekken in de achtergrond. Dat zijn plastic zakken.' Foto Justin Hofman

Wie zich maar een halve minuut verdiept in de kwestie van de plasticafvalberg op de planeet, komt al snel bij het type vergelijkingen dat makkelijk gemaakt wordt (genoeg plasticafval om een land als Argentinië volledig te bedekken, om er maar een te noemen), maar dermate apocalyptisch en ongrijpbaar is dat het ook makkelijk is af te schudden. Dit in tegenstelling tot het wattenstaafje.

Uit een recent onderzoek bleek dat op het afgelegen en onbewoonde Henderson Island, in de zuidelijke Stille Oceaan, 38 miljoen stukken plastic waren aangespoeld, gemiddeld 13 duizend items per dag. Heel veel, realiseert iedereen zich. En toch lijkt dat ene wattenstaafje meer impact te hebben, waarbij, voor even, het zeepaardje de ijsbeer heeft vervangen als vaandeldrager van onze onrust over het effect van de ecologische voetafdruk van de mens.

En het zeepaardje? 'Dag in dag uit drijft het mee tussen het vuilnis dat rond de eilanden van de Indonesische archipel stroomt', schrijft Hofman. Wij drijven in gedachten eventjes mee.

Meer over