BeeldvormersHoe de andere helft leeft

Voor een autorit van Trump, werd een muur gebouwd om een Indiase sloppenwijk

Activist Aswathy Jwala protesteert tegen de bouw van een muur langs een sloppenwijk in Ahmedabad in aanloop naar het bezoek van Donald Trump.Beeld Joanna Slater / The Washington Post via Getty Images

De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt. Deze week: een muur langs een Indiase sloppenwijk.

In 1890 verscheen in de Verenigde Staten een boek dat veel mensen de ogen opende: How the Other Half Lives. Jacob August Riis, een politieverslaggever van Deense afkomst, belichtte een tot dan toe genegeerd probleem: de sloppenwijken van Manhattans Lower East Side in New York, waar de armen onder jammerlijke omstandigheden woonden en werkten. Meer dan een journalist was Riis een activist. Met tekst en vooral met beeld wilde hij sociale verandering bewerkstelligen.

De verslaggever leerde zichzelf fotograferen, wat nog geen sinecure was, want hij was onhandig en veroorzaakte tot twee keer toe brand met zijn flitslicht, destijds een handje exploderend magnesiumpoeder. Maar juist dat flitslicht was nodig, vond Riis, omdat het de dagelijkse realiteit – de troep in de huizen, de door honger getekende gezichten, de smerige, doorgezakte matrassen – dramatisch vergrootte. Riis was een van de eersten die inzag dat fotografie een belangrijk journalistiek wapen kon zijn. En zijn tactiek werkte: het boek inspireerde de jonge politicus Theodore Roosevelt onder meer tot het neerhalen van de verkrotte huurhuizen en het aanleggen van speelplaatsen.

Ik dacht aan Riis bij het zien van een foto die vorige week werd gemaakt in Ahmedabad, India. Het is een foto van Aswathy Jwala, een Indiase activist en oprichter van een stichting die voedsel en onderdak biedt aan daklozen. Jwala legde ruim 2.000 kilometer af vanuit de zuidelijke provincie Kerala om in Ahmedabad te protesteren tegen de haastige bouw van een muur langs een sloppenwijk. Volgens de gemeente had die bouw niets te maken met de autorit die premier Modi een week later met Donald Trump zou maken tijdens het bezoek van de Amerikaanse president aan India, een rit die precies langs de sloppenwijk zou leiden. En ja, misschien was die muur ook alleen maar bedoeld als een welkomstgeste naar de hooggeëerde gast, die zich nu eenmaal prettig lijkt te voelen bij muren – je weet het niet.

Jwala wist beter. Die muur was bedoeld om de sloppenwijk aan het zicht te onttrekken. Ze hing een zelfgeschreven protestbord aan de muur, waarachter het leven in volle gang was, en ging ernaast zitten. ‘Dit is ons India’, stond er in het Engels op het karton, ‘ons echte India. Verberg ons India niet. Probeer het te verbeteren.’ Jwala was van plan een week te blijven zitten, of in elk geval tot de dag waarop Trump en Modi langs zouden rijden. De volgende dag al werd ze door de politie van Ahmedabad verwijderd en op de trein terug naar huis gezet.

Gelukkig hebben we de foto nog. En die, aangeboden door persbureau Getty en overgenomen door verschillende internationale media, waaronder The Washington Post, won in de dagen na Trumps aankomst in India alleen maar aan zeggingskracht. Want wat een contrast vormde deze onverzettelijke vrouw, die er in haar feloranje jurk uitziet als de koningin van de krottenbuurt, met de Amerikaanse president en zijn familieleden, die op de persbeelden uitgebreid poseerden voor de opgepoetste Taj Mahal, zalig onwetend van de beslommeringen van de sloppenwijk in Ahmedabad, of welke sloppenwijk dan ook.

‘Lang geleden’, schreef Jacob Riis in 1890 in de inleiding van zijn boek, ‘werd gezegd dat ‘de ene helft van de wereld niet weet hoe de andere helft leeft’. Dat was toen zo. Ze wist het niet omdat het haar niets kon schelen. De bovenste helft bekommerde zich weinig om de strijd en nog minder om het lot van degenen die zich beneden bevonden, net zolang als nodig was om ze daar te houden en de eigen plek veilig te stellen.’ Maar nu je dat weet, schreef Riis, en nu het probleem aan het licht is gekomen: ‘Wat ga je eraan doen?’

Het zou naïef zijn om te denken dat de foto van Aswathy Jwala verandering teweegbrengt in een wereld waarin inmiddels die ene stinkend rijke 1 procent niet langer weet hoe de andere 99 procent leeft. Toch schuilt er hoop in het beeld. Geen misstand zo ‘onzichtbaar’ en geen muur zo hoog, of de fotografie komt eroverheen om de zaak genadeloos in het flitslicht te zetten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden