Land van afkomst Willem de Bruin

Voor donkere jongens was ik gewoon een Nederlander. Ik wilde die jongens wórden

Rapper en acteur Willem de Bruin (33) heeft een Antilliaanse vader, maar zag er te licht uit. ‘Voor donkere jongens was ik gewoon een Nederlander. Ik wilde die jongens wórden.’

Zijn ouders kozen ervoor om hem Willem de Bruin te noemen. ‘Als kind heb ik ze vervloekt. Ik ben genoemd naar mijn Hollandse opa, de vader van mijn moeder heette Willem. En mijn vader is een donkere man, van Curaçao. Alleen heet hij De Bruin. In de familie bestaan meerdere verhalen over waar die naam vandaan komt. Het zou de naam zijn van een Nederlandse pastoor die op Curaçao werkte.

‘Mijn oudere zus was lichter uitgevallen dan ik, ze dachten dat ik ook zo zou worden. Aan haar kun je niet zien dat ze half Antilliaans is. We hebben het er nooit over gehad, maar ik denk dat mijn zus daardoor niet zo was als ik. Zij voelde zich niet anders. Bij haar was het omgekeerd. Wat ik in Nederland had, kreeg zij op Curaçao. Daar zei onze familie tegen haar: wat ben je licht.’

Wat had jij in Nederland?

‘Als ik met mijn zus ergens kwam, vroegen mensen: is je broertje geadopteerd? Of is hij je halfbroer? Wanneer ik zei dat ik Willem heette, begonnen ze te lachen. Altijd even een Antilliaans accent nadoen als ze tegen me praatten. Of ze zeiden: jij bent een van de goeie donkere mensen. Als kind voel je: hier gebeurt iets wat niet klopt, maar je parkeert het. We woonden in Noordeinde, een dorpje in Noord-Holland, omgeven door weilanden. Over de dijk woonde een gezin met geadopteerde kinderen. Dat was het.’

Foto Marcel van den Bergh

Je bent niet erg donker.

‘In het dorp was een jongen die altijd naar me riep: hé zwarte. Als je mijn kleur ziet, moet je daarom lachen. Antillianen denken dat ik een Marokkaan ben. Marokkanen denken dat ik een Surinamer ben. Ik keek naar films over Amerikaanse gevangenissen. Daar is het: zodra een nieuwe gevangene binnenkomt, moet hij zich bij een groep aansluiten. Bij de zwarten of de blanken of de latino’s. Ik dacht: wat als ik ooit in een Amerikaanse gevangenis beland, waar zou ik dan bij horen?

‘Op de basisschool was ik er nog niet zo mee bezig. Het was niet zo dat ik dacht: ik moet toetrekken naar de geadopteerde kinderen uit Haïti en Colombia. Pas aan het eind van die school merkte ik dat ik steeds werd benaderd op mijn kleur. Mijn middelbare school was in Bergen, daar zaten donkere jongens op, uit Alkmaar. Zij waren echt opgegroeid in die cultuur, de Antilliaanse of de Surinaamse. Voor hen was ik gewoon een Nederlander. Ik werd geaccepteerd in hun groep, maar mijn rol was wel die van de Hollander.

‘Ik voelde een drang om bij die jongens te horen, ik dacht: dat is wie ik ben. Ik wilde die jongens wórden. Nu zie ik dat ik in een identiteitscrisis zat. Ik hing altijd met mijn neef die uit Curaçao was overgekomen, ik wilde Papiaments praten, ik wilde die kleding. Ik wilde dat mijn vader Papiaments tegen ons had gesproken. Taal is belangrijk om jezelf mee te identificeren, om met je familie te kunnen praten. Ik heb het mezelf moeten leren.

‘Ik trok naar de Antilliaanse kant toe en zette me af tegen het Nederlandse. Het is niet zo dat de mensen in het dorp slecht waren. Bij mijn vriendjes thuis stond de deur voor me open, daar denk ik met plezier aan terug, maar mijn wereld was in de stad. Het gesprek dat ik wilde hebben, over hoe ik me buitengesloten voelde – dat bestond niet in het dorp.’

Met het rapduo The Opposites werd je zo succesvol dat jullie in 2014 de Nederlandse Popprijs wonnen. Werd jij in de hiphopwereld gezien als wit of zwart?

‘Twan en ik noemden onszelf The Opposites. Hij is lang, ik kort. Ik ben donker, hij blank. We bevestigden dat verschil, als een eenheid. In de hiphop is de multiculturele samenleving geslaagd. Als blanke rapper word je misschien eerder gedraaid op de radio, maar onderling is dat geen onderwerp. Op hiphopfeesten zie je alle afkomsten door elkaar, daar wordt niet in kleur gesproken.

‘Toen wij opkwamen, was het algemene beeld: rappers zijn raddraaiertjes. In werkelijkheid waren het jongens die zochten naar een manier om hun verhaal te kunnen vertellen. Natuurlijk kun je honderd voorbeelden noemen van vrouwonvriendelijke teksten in hiphopmuziek die nu wordt gemaakt. Of teksten over homo’s. Het is nog steeds een mannenwereld. Maar de discussie wordt in de hiphopwereld met veel meer empathie gevoerd dan in kranten of op tv. In de hiphop kan het gesprek over integratie op een volwassen manier worden gevoerd.’

Foto Marcel van den Bergh

Was het moeilijk om te stoppen terwijl jullie aan de top stonden?

‘Het was de keuze van Twan om te stoppen, niet van mij. Misschien was dit wel het beste wat mij kon overkomen. Ik ben gereset en kan daar iets uit halen voor de dingen waar ik nu mee bezig ben. De jongere artiesten bepalen wat het nieuwe geluid is. Zij zijn altijd het succesvolst. Voor mij is nu de vraag: ga ik iets doen wat al in is, of kom ik met iets waar ik in geloof, iets dat ik wil uitdragen? Mijn doel is niet hetzelfde succes te halen als ik hiervoor had. Ik heb een verhaal dat ik wil vertellen.’

Maar eerst speel je de hoofdrol in de film Catacombe. Was je verbaasd om daarvoor te worden gevraagd?

‘Ik was gevleid. En ik dacht: wat moeten ze met mij, hoe ga ik dit flikken? De film gaat over matchfixing in het voetbal. Ik speel een profvoetballer. De regisseur, Victor Ponten, heeft me alles geleerd over die wereld. Ik heb gemerkt dat acteren vooral een mentaal ding is, het zit in je hoofd. Victor zei: dat proces is van jou, ik ga niet voor jou bepalen hoe jij dat moet doen.’

Nederlands

‘Dat voel ik me niet.’

Antilliaans

‘Ook niet. Ik ben meer bezig met een zoektocht naar wie ik zelf ben. Niet naar wat mijn afkomst is.’

Eten

‘Jambo, een Antilliaanse soep met oker en vis.’

Partner

‘Mijn vriendin is half Indisch en half Nederlands. Ik voel me altijd aangetrokken tot meisjes met een andere achtergrond dan alleen Nederlands, ik denk dat wij hetzelfde zijn.’

Willem de Bruin (Nederland, 1985) won in 2014 met The Opposites de Nederlandse Popprijs. Hun grootste hits zijn Broodje bakpao, Sukkel voor de liefde en Slapeloze nachten. Catacombe draait vanaf 13/9 in de bioscoop. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.