AnalyseDe staat van de muzieksector

‘Voor april en mei zijn álle zalen álle dagen bezet’

Froukje tijdens een livestream in de Oosterpoort op ESNS2021   Beeld Niels Knelis
Froukje tijdens een livestream in de Oosterpoort op ESNS2021Beeld Niels Knelis

Volgende week vindt showcasefestival Eurosonic Noorderslag (ESNS) voor de tweede keer online plaats. Behalve optredens van aanstormende poptalent, staan er gesprekken en discussies voor de muziekindustrie op het programma. Hoe staat het ervoor in het livecircuit? En wat staat ons te wachten als alles weer open mag?

Robert van Gijssel

Maken we nu, bij aanvang van het derde coronajaar, een momentopname in het livecircuit, dan zien we nog altijd donkere wolken boven de podia hangen, en verwarring alom. Volgende week vindt het festival voor Europese en Nederlandse popmuziek Eurosonic Noorderslag (ESNS) noodgedwongen weer online plaats. Bands mogen een livestream aanleveren, voor het tweede jaar op rij. De podia in de Groningse binnenstad blijven gesloten.

Tegelijkertijd wordt in de Rotterdamse Ahoy een podium opgebouwd voor het muziekfeest Vrienden van Amstel Live. Dat staat gepland voor zaterdag, dus een dag na de persconferentie waarin het kabinet nieuwe maatregelen bekendmaakt of de oude aanhoudt. Wordt er versoepeld, of krijgt de lockdown een vervolg? De livesector wacht af. En Vrienden van Amstel Live neemt het zekere voor het onzekere. Als het net aangetreden kabinet met fris elan die hele lockdown ineens overboord gooit, is Ahoy in ieder geval klaar voor actie.

En ja, er gloort hoop, omdat de zaken er anders voor staan dan vorig jaar en het jaar daarvoor. Nederland is met de huidige lockdown een vreemde snuiter in het internationale podiumcircuit. Er zijn tournees van buitenlandse acts gaande, in tegenstelling tot de voorgaande coronajaren. Wat betekent dat voor de nabije toekomst? En hoe staan de podia, bandjes en concertorganisatoren ervoor na twee jaar crisis?

Mojo-directeur Ruben Brouwer heeft zijn hoop gevestigd op het nieuwe kabinet, zegt hij. ‘Nieuwe ronde, nieuwe kansen. Ik hoop echt dat er een omslag komt in het denken. Gezondheid is meer dan de afwezigheid van corona. We hebben ook te maken met geestelijke gezondheid. En die wordt bevorderd als we weer normaal kunnen doen, en in ons geval: mooie dingen kunnen organiseren.’

Brouwer put ook moed uit de situatie in andere landen; in België stak de rechter een stokje voor de sluiting van de cultuursector, en in veel landen zijn de podia geopend. ‘We hebben natuurlijk veel internationale contacten, met Duitsland, de Scandinavische landen, de Verenigde Staten en Groot-Brittannië, en overal zijn de maatregelen al veel minder strikt dan hier.’ Dat biedt enig perspectief, zegt hij. Maar het tourcircuit is door omikron toch weer uiterst gammel. ‘Er worden in de grote zalen van onze buurlanden ook veel shows uitgesteld. Bands zien gaten vallen in hun schema. En als er van achttien shows ineens nog maar twaalf doorgaan, maken ze de afweging: toch die hele tournee maar weer uitstellen?’

Programmeur Freek Koster van het Nijmeegse Doornroosje verkeert met zijn collega’s ook in onzekerheid, maar probeert gewoon zijn werk te doen. ‘Het is een enorme puzzel. Je moet ervan uitgaan dat we straks, misschien vanaf februari, maart, weer shows kunnen brengen. Ik hoop niet zoals vorige jaren via een stappenplan, dus met afstandsregels en tafels en stoelen in de zaal, want dan wordt alles nog veel ingewikkelder. Nee, gewoon: open, net als vorig najaar. Maar we kijken tegen een stuwwal aan van shows die steeds maar zijn doorgeschoven. Er worden nu bandjes aangeboden voor april en mei, maar daar hebben we momenteel geen plek. En dan moeten we ook nog rekening houden met uitstel van shows die de komende weken gepland staan.’

In Doornroosje staat een concert van Jett Rebel nog doodleuk op de agenda, voor 22 januari. Koster: ‘Tsja, dat gaat natuurlijk niet door.’ Maar als het kabinet ineens verrassend uit de hoek komt vrijdag, staat ook Doornroosje klaar. ‘We hebben er wel handigheid in gekregen. Je organiseert dingen maar weet dat je steeds teleurgesteld kunt worden. We worden al twee jaar geleefd.’

De band Yin Yin tijdens een livestream op ESNS2021 Beeld Niels Knelis
De band Yin Yin tijdens een livestream op ESNS2021Beeld Niels Knelis

De bottleneck van uitgestelde shows is ook een uitdaging voor Mojo, zegt Brouwer. ‘Als we straks het signaal krijgen dat we weer ‘aan’ mogen, moeten we als een malle gaan opschalen. En dan moeten heel veel uitgestelde shows een plek krijgen. Dat gaat ongetwijfeld conflicten opleveren, van bands die op een plek rekenen maar er niet meer tussen passen. Maar dat gaan we zo goed mogelijk regelen met alle programmeurs, daar komen we uit. We gaan als deze crisis voorbij is nog jaren met een overvolle agenda te maken hebben.’

En dat trekt volgen Koster ook een wissel op het personeel. ‘Dat merkten we bij de heropening van afgelopen najaar. Iedereen moest zich over de kop werken, de routine ontbrak. Alsof we zonder conditie ineens de 100 meter moesten sprinten. Zoiets vrezen we straks ook, als alles opengaat. Voor april en mei zijn álle zalen álle dagen bezet. Zo’n agenda ziet er angstaanjagend uit hoor, voor al onze medewerkers. We proberen deze keer goed op een heropening te anticiperen door nu al nieuw personeel te werven.’

Het goede nieuws: ondanks de aanhoudende crisis heeft zich geen slachting voltrokken in de popsector. De podia staan nog overeind, de concertorganisatoren ook. Terwijl recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek alarmerend waren: in 2020 trokken de poppodia ruim 14 miljoen bezoekers minder dan een jaar eerder. En de inkomsten uit kaartverkoop en baromzet daalden met 69 procent. Europese podia laten dezelfde dramatische cijfers zien, bijvoorbeeld de koepelorganisatie Live DMA.

De coronasteun van de overheid heeft de Nederlandse poppodia erdoorheen gesleept. Sterker nog: de meeste podia lieten positieve bedrijfsresultaten zien en maakten dus winst. Dat kon gebeuren omdat tijdens de lockdowns uiteraard ook veel minder kosten zijn gemaakt. En er intussen toch inkomsten binnenkwamen uit bijvoorbeeld ticketverkoop, ook al werden de shows steeds uitgesteld. ‘Dat gaan we straks natuurlijk wel merken’, zegt Koster. ‘Voor veel shows zijn al kaarten verkocht, die inkomsten mis je als ze straks wel doorgaan. Van verkochte kaarten voor uitgestelde concerten werd de afgelopen jaren doorgaans slechts zo’n 10 procent gerestitueerd.’

- Beeld -
-Beeld -
- Beeld 0
-Beeld 0
- Beeld -
-Beeld -
- Beeld -
-Beeld -

Popprijs

Vorig jaar werd op ESNS geen Popprijs uitgereikt, en dat was voor bands en online publiek een teleurstelling. Dit jaar krijgt de belangrijkste Nederlandse muziekprijs wel een nieuwe winnaar, tijdens de digitale editie van Noorderslag 2022 op zaterdag. Geen bierdouche, tenzij u er thuis behoefte aan heeft. Wel een feestje. Wie wint de historische, maar hopelijk enige online Popprijs?

Je zou verwachten dat het met de verkoop van kaarten voor nieuw aangekondigde shows dramatisch zou zijn gesteld, maar volgens Ruben Brouwer van Mojo valt dat mee. ‘Natuurlijk hebben veel mensen nog kaarten liggen voor uitgestelde evenementen. Als iemand twee keer per jaar naar een concert gaat, zal die nu misschien denken: ik wacht wel tot Eric Clapton straks wél doorgaat en ga nu geen nieuwe tickets kopen. En er zijn ook zeker shows waarvan de kaartverkoop wat tegenvalt. Maar andere concerten lopen goed, van Sting tot Olivia Rodrigo, dus daar maken we ons geen grote zorgen over.’

Doornroosje kondigt de laatste tijd weinig nieuwe shows aan, zegt programmeur Koster. ‘Dat viel onze bezoekers al op. Maar wij denken: worden mensen blij van nieuwe aankondigingen voor 2023 als het steeds valse hoop blijkt te zijn en we nog steeds in een lockdown zitten? Mensen hebben nog veel tickets liggen en ze willen wel nieuwe kopen, maar pas als er echt perspectief is.’

Er is nog veel onzekerheid, zeggen Koster en Brouwer. Ook over de coronasteun, die al dan niet wordt verlengd. Of over QR-codes aan de deur: gaan we daar nog jaren mee door? En er zijn zorgen over de beroepsgroep waar wel harde klappen zijn gevallen: de zzp’ers, die onmisbaar zijn voor de livesector maar massaal en noodgedwongen ander werk hebben moeten zoeken. Die noodzakelijke arbeidskrachten moeten straks weer gevonden worden, om shows en festivals mee te organiseren.

Hoe dan ook zit de gezamenlijke popbranche vrijdagavond weer voor de tv, bij een nieuwe persconferentie en mogelijke nieuwe maatregelen of, wie weet, versoepelingen. We zijn er nog lang niet, zoveel is duidelijk. Koster: ‘Ik hoop één ding: dat het onzalige idee om binnen mondkapjes te dragen aan ons voorbijgaat. Want dat zie ik echt op geen enkele manier voor me.’

De online editie van de conferentie en het festival Eurosonic Noorderslag is van 19 t/m 22/1 te vinden op esns.nl. Daar staan ook de tijdschema’s en korte biografieën van alle deelnemende bands.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden