Volgens deze zangeres behoren jazz en reggae tot dezelfde familie

De Engelse zangeres Zara McFarlane komt uit een rasecht reggaenest en maakt naam in de Londense jazzscene, en daarbuiten. Pin haar niet vast op een genre. 'Jazz en reggae zijn in de basis hetzelfde.'

Jazzzangeres Zara McFarlane: 'Op de muziekopleiding was mijn geliefde reggae helaas geen keuzepakket.'Beeld Adama Jalloh

Eigenlijk komt ze hier veel te weinig, bekent Zara McFarlane als ze heeft plaatsgenomen in het Londense poppodium Cafe OTO. De Britse zangeres zou graag het avondprogramma van het café wat beter willen volgen, aangezien het de laatste jaren zo'n belangrijk podium voor nieuwe jazz en geïmproviseerde muziek is geworden. 'Maar ik zou niet weten waar ik de tijd vandaan moest halen.'

McFarlane (34) is dan ook 'druk met wel drie dingen tegelijk'. Ze verdeelde het afgelopen jaar haar tijd tussen Londen, waar ze haar onlangs verschenen derde album Arise opnam, en Stratford-upon-Avon, waar ze met de Royal Shakespeare Company zong in een nieuwe enscenering van Anthony & Cleopatra. Tussendoor bracht ze ook nog een bezoek aan haar land van oorsprong, Jamaica, waar ze research deed voor een zelf te schrijven muzikale voorstelling.

Reuzeleuk, zo'n diverse agenda, maar ze is blij dat ze zich nu een paar maanden volledig op de live-promotie van haar nieuwe plaat kan richten. Ze heeft er al een aantal Britse shows opzitten als de Volkskrant haar spreekt, daags na de opnamen voor Later, Jools Hollands fameuze muziekprogramma op de BBC.

In Later was ze te zien met een tienmansband, die ze om budgettaire redenen niet naar Amsterdam zal meenemen voor haar optreden in Paradiso zaterdag.

Mooiste reggaejaren

'Ik weet eigenlijk nog niet precies wie er wel meekomen. Dat onzekere hoort een beetje bij de Londense jazz-scene. Er is een steeds groter wordende groep van jonge muzikanten hier die allemaal met elkaar spelen maar geen vaste band hebben.'

Tot die jazzscene behoort McFarlane zelf zo'n jaar of zeven. 'In 2010 was er qua jazz eigenlijk nog niet zoveel gaande hier. Zelf had ik ook niet gedacht dat ik mezelf ooit jazz-zangeres zou noemen. Ik kom uit een gezin waar thuis vooral reggae werd gedraaid. Vooral groepen uit de jaren zeventig draaiden mijn ouders veel. Ik zong als kind altijd mee met liedjes van The Congo's, The Abyssinians, The Meditations en The Techniques, en al die andere geweldige bands uit die tijd. Wat mij betreft de mooiste reggaejaren. Die nummers hebben me muzikaal gevormd.'

Dat McFarlane een muzikale opleiding zou volgen, wist ze eigenlijk al sinds haar 11de. Ze onderscheidde zich op school al vroeg met zingen en bleek zoveel talent in huis te hebben dat ze onmiddellijk werd aangenomen bij prestigieuze opleidingen als de Brit School en later de Guildhall School Of Music And Drama. 'Toneelspelen kon ik niet. In zingen lag mijn kracht. Ik leerde er van alles, maar mijn geliefde reggae was geen keuzepakket, helaas.'

Maar eigenlijk was ze ook te goed voor popzangeres, werd haar al snel aangepraat. Waarom ging ze zich niet wat meer bekwamen in de jazz? Een enthousiaste leraar gaf haar een stoomcursus jazz-zangeressen. 'Nina Simone kende ik al, dat vond ik prachtig. Sarah Vaughan werd mijn favoriet omdat die zo achteloos de blues kon brengen. Ella Fitzgerald was me daarentegen weer te netjes.'

Haar mentor, zelf een begenadigd pianist, nodigde McFarlane vervolgens uit mee te gaan optreden. 'Ik kreeg echt lol in jazz. Het volgen, timen en fraseren. Een beetje on the road heb ik het geleerd.'

Super-Sonic Jazz

Super-Sonic Jazz Van 9 t/m 19/11 vindt in Amsterdam het Super-Sonic Jazz-festival plaats op vier locaties: De Vondelkerk, De Duif, de Amstelkerk en Paradiso. Er zijn concerten te zien van jonge jazztalenten als Moses Sumney, Hieroglyphic Being, Sarathy Korwar, Shabaka Hutching en Zara McFarlane. Het label jazz wordt ruim genomen: Super-Sonic Jazz biedt een podium aan artiesten die de jazz laten samensmelten met onder andere electronica, Afrikaanse grooves, klassiek, soul en hiphop.

Enkele houseproducties

De romige, soepele warme stem van McFarlane bleef ook niet onopgemerkt. 'Iedereen wilde iets met me.'

McFarlane werd opgenomen door Tomorrow's Warriors, een soort workshop voor jazztalent die al jaren heel belangrijk is voor de Britse jazz, zong mee op enkele houseproducties en kwam uiteindelijk in contact met Gilles Peterson.

De Engelse dj, radiomaker en platenbaas raakte enthousiast van een demo die McFarlane in 2010 als een soort eindexamenproject maakte. 'Ik kreeg echt een brok in mijn keel toen ik mijn liedje op BBC radio hoorde'.

McFarlane werd uitgenodigd een plaat op te nemen voor Brownswood, het label van Peterson. Until Tomorrow (2011) werd een succes. McFarlane bouwde een goede reputatie op en kwam in contact met steeds meer jonge jazzmuzikanten.

'Allemaal jongens die muzikaal heel breed georiënteerd waren. Iedereen wilde zijn eigen bandje, het liefst twee.'

Ze raakte bevriend met nu belangrijke namen binnen de Londense jazz als Shabaka Hutchings, Moses Boyd en Binker Golding met wie ze ook ging samenwerken.

Haar platen If You Knew Her en Arise zijn daardoor een soort who's who van de hedendaagse jazz, een genrenaam die we volgens McFarlane wat ruimer moeten nemen.

Zo horen we op Arise ook dat haar oude liefde reggae ruim baan krijgt. Een mooie cover van de Congo's klassieker Fisherman, maar ook haar eigen Fussin' and Fightin' verwijzen muzikaal regelrecht naar Jamaica. Toch passen ze goed tussen de meer pure jazz en zachtmoedige ballads, die ze ook op Arise laat horen.

'Eigenlijk is de basis van jazz en reggae hetzelfde. De slaven namen hun spirituals, gospels en blues mee naar Amerika en naar de Cariben. In New Orleans kwam daar jazz uit voort. Op Jamaica had je kumina- en mento-muziek, die zich ontwikkelden tot ska en later reggae.'

De beurtelings solerende blazers in de fameuze ska-band The Skatalites stonden volgens McFarlane niet ver af van wat er in Amerikaanse jazz gebeurde in de vorm van bebop.

'Best gek dat het verband tussen jazz en reggae zo weinig is gelegd. Voor mij is het vanzelfsprekend. Wat die nieuwe generatie jazzmuzikanten hier typeert is ook het teruggrijpen naar de muziek van hun voorouders en die tot hedendaagse jazz verwerken. Niet bang zijn, zeggen we steeds tegen elkaar. Het is misschien even wennen, een reggaeklassieker in plaats van een standard van George Gershwin, maar het behoort allemaal tot dezelfde familie.'

Zara McFarlane treedt zaterdag op tijdens het Super-Sonic Jazz Festival in Paradiso, Amsterdam. Arise, Brownswood/N.E.W.S.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden