boeken kort & goed (of niet)

Volgens de mooie, maar lege woorden in On the future kan alleen de koninklijke wetenschapper de wereld nog redden (twee sterren)

Cover On the Future

Och, hadden wij in ons land ook maar een astronomer royal. Een man als Martin Rees. Voorzitter, lid, erelid van tientalen eerbiedwaardige organisaties. Vereerd met vele eredoctoraten, afgeladen met prestigieuze prijzen. En een man met gezag. Astronoom Rees heeft het allang niet meer over zijn oude vakgebied, de kosmologie, maar spreekt en schrijft over ‘de wetenschap’. Of de toekomst. We staan voor enorme uitdagingen, zo waarschuwt hij in On the Future. En dan, na achttien inleidende stukjes ‘praise for On the Future’ van illustere collega’s, steekt hij van wal. Klimaatverandering, bevolkingsgroei, energie, biotechnologie, kunstmatige intelligentie, ze komen allemaal voorbij in heldere hoofdstukjes.

Rees schrijft onderhoudend. Het duurt dan ook even voordat de lezer in de gaten krijgt dat er iets mis is. Rees start met een vraag (‘kunnen we de wereldbevolking straks voeden?’), geeft toelichting, een paar opinies, een wijs woord – en dan duikt de volgende vraag op. Zo gaat het maar door. On the Future is als een wandeling door een doolhof van feitjes en meninkjes, zonder dat Rees ooit enige harde conclusie bereikt. De astronomer royal schrijft koninklijke toespraken, overpeinzingen waar niemand zich aan hoeft te storen. Mocht Willem-Alexander behoefte hebben aan wijze, mooie woorden over wetenschap of wereldproblemen, dan kan hij terecht bij Rees.

Er is een boosdoener, maar die kennen we allemaal: de politiek. Die is veel te kortzichtig. Maar gelukkig is er ook een held. De wetenschap. Natuurlijk veroorzaakt de wetenschap zo zijn eigen problemen, en daar moeten we zeker bedacht op zijn. Maar de wetenschap is echt de enige die ons kan helpen. Zijn conclusie luidt: ‘Ook al leven we onder de slagschaduw van onbekende en potentieel catastrofale risico’s, er zijn geen wetenschappelijke grenzen die zouden voorkomen dat wij allemaal kunnen leven zoals momenteel in het Westen.’ En: ‘We moeten de vooruitgang zeker niet afremmen.’ En: ‘Het overwinnen van mondiale dreigingen vereist méér technologie – gestuurd door de sociale wetenschappen en ethiek.’ Kortom, we moeten gewoon doorgaan op de ingeslagen weg. En na dat loflied op de wetenschap, die ons gaat redden omdat we niet weten wat ze nog zal brengen, haalt Rees tot slot van zijn boekje nog even uit naar de politici, die niet verder kijken dan ‘hun aanhang – en de volgende verkiezingen’. Op dat moment begrijpt de lezer waarom Martin Rees zoveel fraaie medailles heeft gekregen, van even zoveel illustere academies.

Martin Rees: On the Future – Prospects for Humanity

Princeton University Press; 256 pagina’s; € 16,99.

Op allerlei manieren over boeken schrijven, daar is de boekenredactie van de Volkskrant de hele dag mee bezig. Maar hoe kiezen zij welke boeken uit het enorme aanbod worden behandeld, en hoe bepaal je wat goed en slecht is? Boekenchef Wilma de Rek: ‘Een roman is goed als je erin wilt blijven wonen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.