Voeten

IN 1963 AL verscheen een reuzenpocket van de Bezige Bij met tips om 'in' te zijn. Het boek heette In en uit en het werd samengesteld door Hans Ferré....

Ik herinner me helder dat daarbij veel aandacht werd besteed aan het schoeisel. Iemand die zich een opvallende plaats wil veroveren in de samenleving, hoorde op zijn schoenen en sokken te letten. Een 'in' persoon kan dus bijvoorbeeld in het chique openbaar verschijnen in een outfit van de Wibra en daar toch een zeer voorname indruk maken omdat hij zich op haast onbetaalbaar dure schoeisels voortbeweegt. Op die manier verraadt hij zijn hoge afkomst.

Het was een dol boek en ik moest eraan denken bij de foto van Toot Oostveen uit Amsterdam. Hij stuurt een foto van voeten. Dat is zijn specialiteit, of liever: zijn gekte. 'Sinds vier jaar heb ik een gekte: voeten. Op een reis naar Ecuador, in een kerk, keek ik verbijsterd naar de grote variatie aan voeten en schoeisel. Vanaf dat moment begon mijn obsessie en fotografeerde ik overal voeten. Ecuadoriaanse dus, Egyptische, Afrikaanse, stilstaande dansende, springende en fietsende (mislukt), vieze en schone, met of zonder schoenen, in zwartwit, kleur en op dia, met schaduw en met zon. Je kunt er zoveel aan zien: de mens erboven en de plaats, vind ik.'

De fotograaf neemt de voeten van achteren, en vanuit een laag standpunt. Letterlijk 'laag en achterbaks'. De betrokken voeten werden verschalkt. De persoon boven die voeten kon de fotograaf niet zien.

Het fotograferen van voeten van achteren is een middel om heimelijk foto's te maken van mensen. Het is moeilijk om ongemerkt de voorkant van mensen te fotograferen. Mensen kijken terug. De achterkant biedt meer veiligheid en rust.

Het fotograferen van de achterkant van de voeten vanuit een laag standpunt (bijvoorbeeld vanuit een laag tentje boven een rioolput) lijkt me extreem veilig. De voeten zitten verschanst in ruime schoenen. Het zijn schoenen die alvast bij elkaar horen en ruime sokken van hetzelfde grijs. Dit wijst al op enige luxe. Daarboven is er een stukje broek en een zware jas, daarnaast hangende aan iets onzichtbaars is er nog een zwarte tas. Ze hoort misschien bij dezelfde persoon.

Volgens de fotograaf zou men aan deze foto zoveel kunnen zien: de mens erboven en de plaats. Inderdaad, het zouden de voeten kunnen zijn van een vrouwelijke professor in de godgeleerdheid die weinig geeft om aards vertoon, het zouden de voeten kunnen zijn van een 17-jarige voetballer die na een zware nacht slaapdronken in de kleren van zijn grootvader naar de les trekt, het zouden de voeten kunnen zijn van een apotheker die in een bepaald milieu nog wat poedertjes aan huis brengt.

De foto's van voeten zijn intrigerend, ze voeden onze fantasie. Elk onderdeel van het lichaam is een weergave van het geheel. Denk aan het DNA. Aan de vorm van de voet, aan de manier van stappen, aan het type van de schoenen en de manier waarop ze dichtgebonden zijn kunnen we relatief veel zien. Maar niet zonder moeite. Elke foto vereist een studie. De 'voeten-fotografen' maken het zichzelf moeilijk. Het is alsof de lezer slechts één bladzijde uit het boek zou rukken en daarna alle moeite zou doen om de rest van het boek erbij te reconstrueren. Het lijkt me in elk geval creatiever dan gewoon het hele boek lezen. Maar vermoeiend.

Toot Oostveen schrijft nog: 'De voeten die ik opstuur vormen mijn dierbaarste foto. Genomen in september 1995, en ik heb hem zelf afgedrukt. Een van mijn eerste voeten. Het is zo simpel en de eenzaamheid straalt er vanaf. Mijn vrienden, aan wie ik hem soms laat zien, vinden er niks aan. Bij mij springen de tranen iedere keer weer in de ogen. Je kunt zien waar hij is genomen, toch? Voor mijn deur'

Johan de Vos

Dit is aflevering 32 van een rubriek. Inzendingen kunnen worden gericht aan de Volkskrant, Dag in Dag uit, postbus 1002, 1000 BA Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden