Vlotte verhalen trefzeker gespeeld

Napolejong door Blauw Vier. Tekst en regie: Jo Roets. Vanaf 8 jaar. In: De Meervaart Amsterdam, 23 april. Tournee...

Voetstappen in de nacht door Speeltheater Gent. Regie: Eva Bal. Vanaf 9 jaar. In: Schouwburg Arnhem, 25 april. Herhaling: Groningen (7 mei), Tilburg (11 mei).

Toneel als een aangeklede geschiedenisles was bon ton in het grijze verleden van het vormingstoneel. Dat die tijd voorbij is, bewijst Napolejong van de Vlaamse groep Blauw Vier. De historische feiten wordt geen geweld aangedaan, maar ze zijn hoogstens aanleiding voor een luchtige, spetterende voorstelling.

De titel verwijst naar het Adelaarsjong, de zoon van Napoleon en zijn tweede vrouw Charlotte. Het was een bleke, zachtaardige jongen die totaal niet leek op zijn heerszuchtige, slimme vader. Als kleuter vluchtte hij met zijn moeder naar Oostenrijk. Metternich ving hen op, maar verbood alles wat Frans was.

In volle vaart dissen de spelers ons het verhaal op. Met behulp van de bekende Napoleonsteek, een vlag en wat koffers is de voorgeschiedenis in een mum van tijd verteld. Ze balanceren op de rand van typering en personage, van ernst en ironie, en stoppen hun spel vol met fraaie grapjes die zijdelings verwijzen naar de historie.

Jo Roets schreef een voorbeeldige tekst die hij zelf al even subliem regisseert. We zien hoe de jongen in deze vreemde omgeving een comfortabel leventje leidt, maar in werkelijkheid een gevangene is. Als hij ontdekt wat er met zijn vader is gebeurd, wil hij als troonopvolger vluchten naar Frankrijk. Maar zover komt het niet, hij sterft jong aan een slepende ziekte.

Zelfs dat droeve, ontroerende slot is nog voorzien van een knipoog. Al wordt er volop de spot gedreven met de historie, de voorstelling maakt wel nieuwsgierig naar wat er werkelijk is gebeurd. Dat valt te lezen in een uitvoerige krant die bij de voorstelling wordt verstrekt. Op het toneel is de belerende vinger gelukkig afwezig. Vooral het trefzekere spel blijft je bij, vol rake details, beeldend als een cartoon.

Dezelfde durf om recht toe recht aan een smakelijk verhaal te vertellen, toont een andere Vlaamse groep, Speeltheater Gent met Voetstappen in de nacht. Een novelle van Simenon vormde het uitgangspunt voor een waarachtige thriller. Het is bijna ondoenlijk om dat genre geloofwaardig op het toneel te zetten, maar Eva Bal slaagt erin om op een verrassende manier spanning te wekken.

Dat ligt in de eerste plaats aan de knappe combinatie van toneel met videobeelden. Het decor is een politiebureau. Door een groot raam zien we wat er op straat gebeurt. Er stapt een dame uit een auto en even later loopt ze 'echt' de speelvloer op. Subtiel wordt onze blik vervolgens gestuurd van de acteurs naar wat er in dat raam te zien is.

Het zicht op die nachtelijke, natgeregende straat wordt afgewisseld met beelden uit de fantasie van de personages, of wat zich tegelijkertijd elders afspeelt.

Zo ontstaat er een filmische vertelling waarin video en spel voorbeeldig op elkaar afgestemd zijn. Intussen draait alles om de dader. Heeft het zoekgeraakte jongetje de moorden op zijn geweten? Of is het de vader die ongerust naar zijn zoontje komt zoeken?

Na een aantal abstracte, poëtische producties, toont Eva Bal nu een heel andere kant van haar talent. Soms nemen de vertelfragmenten waarmee het spel telkens wordt onderbroken iets van de spanning weg. Maar wie niet gelooft dat een thriller intact blijft op een toneel, kan zich hier van het tegendeel overtuigen.

Marian Buijs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden