Vlaanderens beroemdste plagiaatpleger

Onze correspondenten berichten wekelijks over nieuws uit de boekenwereld. Deze week: opwinding over een 13-jarige Hugo Claus.

Hugo Claus. Beeld ANP

Die dekselse Hugo Claus toch. Tijdens zijn leven nam hij al regelmatig een loopje met de werkelijkheid, nu blijkt hij ook postuum nog voor verrassingen te zorgen. Zijn eerste gedicht, zogenaamd op zijn 13de geschreven, blijkt niet zijn eigen pennenvrucht. Een Clauskenner ontdekte dat het een vertaling is van een Duits gedicht uit een nationaal-socialistisch tijdschrift uit 1942.

'Plagiaat', zo kopten de Vlaamse media. Rond Grauwvuur, zoals het dichtwerk heet, hing altijd al een waas van mysterie. Het raakte pas zes jaar geleden bekend, toen een vroeger klasgenootje van Claus het onthulde. Ze had het 66 jaar verborgen gehouden, want de 13-jarige Claus had een opdracht geschreven: 'aan niemand toonen aub'.

Op een veiling werd Grauwvuur meteen voor 2.400 euro verkocht aan een anonieme koper. Een gigantisch bedrag, vonden kenners toen al, voor een gedicht van amper 62 woorden. Nu blijken die woorden niet eens van Vlaanderens beroemdste auteur afkomstig te zijn, maar slechts vertaald uit een fout collaboratieblad, in de periode dat Claus nog met het nazisme dweepte.

'Plagiaat? Tja, als ik Ulysses vertaal en ik zet er mijn eigen naam boven, dan is dat wel plagiaat', zegt Georges Wildemeersch, de gepensioneerde hoogleraar die het Duitse origineel ontdekte. 'Maar we moeten het niet overdrijven. Dit is het werk van een 13-jarige, in een schoolschriftje voor een klasgenoot.'

Wildemeersch zocht tien jaar naar het ware verhaal achter Grauwvuur. Hij twijfelde al in 2004 aan de echtheid, toen hij het gedicht voor het eerst las. 'Het is een heel moeilijk gedicht, geschreven vanuit een moederperspectief, wat niet voor een 13-jarige pleit. Het gaat over het werk in de koolmijnen, terwijl in Claus' woonplaats Kortrijk uren in de omtrek geen mijn te vinden was.'

Dat Claus' poëziedebuut nu slechts een vertaling blijkt, doet volgens Wildemeersch niets af aan zijn faam. Misschien wel integendeel. 'Claus was altijd al de man van de raadsels. Ik ben er zeker van dat we nog veel mooie dingen zullen ontdekken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.