Vlaams gezelschap brengt Shaw als grof kluchtwerk

THEATER..

Marian Buijs

Zo vlijmscherp krijgt zelfs een Engelse tuinman het niet voor elkaar. Boven op elke rechthoekig geschoren haag prijkt een volmaakt ronde bol. Op de achtergrond torenen twee zuilen, alles is hier bedoeld om indruk te maken. Deze tuin is een pompeus doolhof waar het niet alleen wemelt van de mensen, maar waar ook nog plaats is voor een Turks bad, een ijskast, een kegelspel, een aquarium en natuurlijk een bar met tal van zitjes.

Hier brengt een welgestelde Engelse familie met haar gasten het weekend door. Maar de rust duurt niet lang. De serre wordt aan gruzels gevlogen door een vliegtuig, waarna een van de passagiers, een Poolse acrobate, alle herenhoofden op hol brengt. En intussen verstopt een heethoofdige revolutionair zich met pistool en al in het Turkse bad.

Om geloofwaardigheid was het de auteur, George Bernard Shaw, niet te doen. Onder het mom van een romantische komedie (de dochter verdeelt haar gunsten tussen de mannen, de heren vallen vooral voor de beeldschone acrobate) harkt hij in Misalliance allerlei bizarre wendingen bij elkaar. Gelardeerd met venijnige grappen. De upper class-familie lijkt op een zonderlinge diersoort die in een reservaat is gestopt.

Alle figuren krijgen om beurten de kans hun ideeën te spuien. Want daar was het Shaw vooral om te doen. Hier richt hij zijn pijlen op de vanzelfsprekende verhouding tussen ouders en kinderen. 'Geen mens zou zijn eigen kind mogen kennen', laat hij de gastheer zeggen.

Het Vlaamse Toneelhuis legt in de regie van Warre Borgmans vooral de kluchtige kant van het stuk bloot. De spelers zien er niet tegenop zich in een minuten durend lachsalvo te storten, een keel op te zetten en wild met hun armen te zwaaien.

Tussen al dat geweld is er gek genoeg ook ruimte voor geestige details. Als de romantiek erom vraagt, grijpen de acteurs naar de microfoon om een lovesong de zaal in te sturen, dromerig begeleid op de synthesizer door een quasi-tuinman. Het volgende moment ontwaren we die tuinman op zijn knieën met een nagelschaartje in de weer om de randjes van het groene tapijt bij te knippen.

Maar zulke kleinigheden worden meestal overschreeuwd door de acteurs. De Vlaamse opvatting van komediespel is net wat vetter en wat grover dan hier. Met een enkele uitzondering. Hans van Cauwenberghe zet een prachtige, droge, jeugdige heer op leeftijd neer, die als een hitsige hengst staat te stampen, klaar om de dochter des huizes te bespringen.

Al is zo'n groteske aanpak misschien de enige manier om zo'n overjarig curiosum als dit aanvaardbaar te ensceneren, zulk geëxalteerd kluchtwerk is aan mij niet besteed. Grappen die met zoveel nadruk worden gebracht schieten hun doel voorbij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden