Vitrinemuseum De Aanschouw onthult zijn 850ste wekelijkse kunstwerk

De Schouw werd hét kunstenaarscafé van Rotterdam

Vitrinemuseum De Aanschouw in Rotterdam onthult na zeventien jaar zijn 850ste wekelijkse kunstwerk. Vrijwilligers maakten van de roulerende vitrinekunst op café De Schouw een geliefde traditie.

Marleen Sleeuwits met haar kunstwerk, #784.

'Dames en heren, mag ik uw aandacht voor wissel 849!' Het is donderdagavond 28 december, even na negenen. Ondanks het gure decemberweer staat in de Rotterdamse Witte de Withstraat een man of dertig te keuvelen op de stoep voor café De Schouw. Ze zijn gekomen voor de bescheiden ceremonie die hier week in, week uit plaatsvindt: de Wissel van De Aanschouw.

Expositieruimtes

Sinds 6 juli 2001 hebben welgeteld 849 schilders, fotografen, videomakers, performancekunstenaars, vormgevers en wie al niet werk getoond in (en soms rond) de vitrine van het bruine café. Elk kunstwerk is zeven dagen te zien in de populaire uitgaansstraat van Rotterdam, dag en nacht. De wekelijkse Wissel begint nadat buiten een dienblad glazen is rondgedeeld - biertje van de zaak.

Het initiatief ontstond ruim zestien jaar geleden na een verhit debat. Een groep kunstenaars was uit hun atelier gezet, nota bene in het jaar dat Rotterdam goede sier maakte met de titel Culturele Hoofdstad van Europa. In café De Schouw discussieerde de groep over het gebrek aan atelier- en expositieruimtes.

Veilig voor de vitrine

Om de overheadkosten van De Aanschouw te dekken, wordt vrijdag 12/1 vanaf 18.30 uur een veiling gehouden in kunstinstelling TENT, ook in de Witte de Withstraat in Rotterdam. Er komt werk onder de hamer van 35 kunstenaars die eerder in De Aanschouw hebben geëxposeerd. De kijkdagen van de veiling zijn, ook in TENT, van 9/1 t/m 12/1 (11 tot 18 uur). Toegang tot de veilingexpositie is gratis.

Traditie

'Ik opperde toen om de leegstaande aankondigingsvitrine van het café te gebruiken voor exposities', vertelt galeriehouder Frank Taal, bedenker van De Aanschouw. 'Ik zag een soort trage film voor me met één frame per week. Ik stelde het idee voor aan Tie Tensen, die de kroeg toen krap een jaar uitbaatte. Hij gaf direct carte blanche. Het pakte ook voor hem goed uit. Daarvoor waren in korte tijd drie eigenaren failliet gegaan. Gedurende het eerste jaar werd het café drukker en drukker. De Schouw werd hét kunstenaarscafé van Rotterdam.'

Zo werd een traditie geboren. Het uitgangspunt is dat iedereen één keer mag exposeren in de vitrine. De Aanschouw toont zowel jonge als gevestigde kunstenaars, bekend of pas afgestudeerd, uit binnen- en buitenland. Abstract of figuratief, ingetogen of uitbundig, alles kan. Uitgangspunt is dat de makers professioneel werkzaam zijn in hun vak. Frank Taal organiseerde elf jaar de wekelijkse wissels, tegenwoordig rouleert die taak onder een groep gastcuratoren.

'Daardoor krijg je een gevarieerde mix van kunstenaars en disciplines', zegt beeldend kunstenaar Daan den Houter. Zelf nam hij op 24 mei 2002 de 46ste Wissel voor zijn rekening met een zelfportret. Hij bedacht meteen een tweede traditie: het Overschilderschilderij. 'Om de zes weken komt het Overschilderschilderij weer een week in De Aanschouw te hangen. Vervolgens geef ik het doek door aan een volgende schilder. Die heeft drie tot vier weken de tijd om een nieuw olieverfschilderij te maken over het vorige werk heen.'

Judy van Luyk met #701.

Hemelsblauwe vacht

Den Houters oorspronkelijke zelfportret is al 124 keer overgeschilderd door onder anderen Klaas Gubbels, Peter Klashorst en Rob Birza. Het doek weegt inmiddels een kilo of tien. De 100ste laag hing tijdelijk in Museum Boijmans Van Beuningen; laag 125 wordt op donderdag 18 januari onthuld.

Op de laatste donderdag van 2017 was er een 'gewone' Wissel in de vitrine. Het 849ste werk is gemaakt door Zoe d'Hondt, die na haar bachelor aan de Akademie voor Kunst en Vormgeving Sint Joost nu een master ArtScience doet aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. Haar fragiele Touch of blue bestaat uit een collage foto's van een hemelsblauwe vacht, hier en daar 'aangeraakt' door een wijsvinger. Via een koptelefoon of een QR-code kunnen toeschouwers bij de vitrine luisteren naar 'het aaien van bont'.

Erik Sep met #580.
Hans Wilschut met #786.

Pen in azijn

De Aanschouw draait op vrijwilligers. 'In 2003 wees de gemeente een subsidieaanvraag af', herinnert Frank Taal zich. 'De gemeente had de pen in azijn gedoopt: hoe ik het in mijn hoofd had gehaald om voor zoiets kleins geld te durven vragen. Nu ben ik blij dat we het toen niet kregen.'

'Mensen denken soms dat De Aanschouw gewoon een leuk projectje is', zegt Daan den Houter. 'Maar we nemen het heel serieus met zijn allen. Anders hadden we het niet al bijna zeventien jaar volgehouden, 52 weken per jaar.'

Wissel 850 van De Aanschouw vindt plaats op donderdag 4/1 rond 21 uur bij Café De Schouw, Witte de Withstraat 80, Rotterdam. Alle 849 werken die sinds 2001 zijn geëxposeerd, staan op aanschouw.nl.

Het overschilderschilderij, de versie van Diana Roig.