Visser slaagt erin om La traviata werkelijk schrijnend te maken, helaas zijn de acteerkwaliteiten bedroevend

Door het tragische verhaal van prostituee Violetta te vertellen maakt regisseur Floris Visser La Traviata werkelijk schrijnend. De acteerkwaliteiten van de hoofdrolspeelster zijn helaas bedroevend.

La Traiata door de Nationale Reisopera.Beeld Marco Borggreve

Violetta staat nauwelijks stil. Ze ijsbeert van de ene kant van het toneel naar de andere. Loopt deuren in en uit, trappen op en af. Zelfs wanneer ze sterft (geen spoiler, La traviata is een van de bekendste opera's) krijgt ze geen rust. De verhuisdozen staan ingepakt klaar, haar piano wordt de trap afgetakeld, er is geen bed meer om op te liggen. Strompelend stort ze neer in het huis waaruit ze eigenlijk al vertrokken had moeten zijn.

La traviata

Opera

Door: de Nederlandse Reisopera, Gelders Orkest en Consensus Vocalis o.l.v. Ilyich Rivas.

Regie: Floris Visser. 30/9, Wilmink-theater Enschede. Tournee t/m 18/11.

'De dolende'

La traviata betekent oorspronkelijk zoiets als 'de dolende', 'van het padje af'. Regisseur Floris Visser, die twee jaar geleden bij de Nederlandse Reisopera debuteerde met een met sterren overladen Orphée et Euridice, zocht in die etymologie de betekenis van Verdi's opera (die weer gebaseerd is op La Dame aux Camélias van Alexandre Dumas). Samen met de jonge Venezolaanse dirigent Ilyich Rivas (24) probeert hij in zijn nieuwe regie alle traditie, alle stoflagen van interpretatie, publieksspektakel en divagezucht van La traviata af te vegen. Terug naar het waargebeurde verhaal en de muziek. Hij laat ons de vrouw zien op wie het verhaal is gebaseerd, de beroemde Parijse prostituee Marie Duplessis. Een arme, mishandelde boerendochter uit Normandië, die op haar 13de naar Parijs is gevlucht en daar de gewildste vrouw van de stad werd. Verdi maakte met La traviata een moralistische opera over hedonisme en decadentie. Visser wijst ons op het leed van de diep getraumatiseerde vrouwen die het wellustige sprookje van seks en champagne voor de mannen moeten vormgeven.

Spiegel

De ambitie terug naar de kern te willen gaan is natuurlijk problematisch, en op zijn minst naïef. We zullen immers nooit weten wat Verdi écht bedoelde, en het doet er ook niet toe. Het resultaat is echter fantastisch. Het bordeel is hier een enorme barokke hal vol deuren, met aan het eind een grote spiegel. Die spiegel reflecteert de toeschouwer, maar blijkt ook een doorkijk te zijn, zoals bij verhoorkamers van de politie, waarin Violetta zichzelf als klein meisje ziet. We zien het meisje in haar onschuld, spelend in het gras met een jeugdliefde; later wordt ze door haar alcoholistische vader als kindprostituee verkocht. Doordat Visser deze scènes al vroeg in de opera laat zien, krijgen de brallerige bordeelscènes plots een hartverscheurende tragiek. Want als Violetta zo'n jeugd heeft gehad, wat zijn dan de verhalen van de andere meisjes in het bordeel? Visser slaagt er met deze kunstgreep in om La traviata werkelijk schrijnend te maken. Dat er zo veel blote vrouwen op het podium lopen, wat in de conservatieve operawereld nauwelijks voorkomt, is in dit geval dan ook een intrigerend functionele zet: het naakt confronteert de toeschouwers met hun eigen lust, en ontneemt hun tegelijkertijd alle lol.

Muziek en zang zijn op hoog niveau in deze omvangrijke productie. Het Gelders Orkest speelt aanvankelijk een beetje rommelig - Rivas heeft interessante artistieke ideeën, maar mag nog wel wat meer de duimschroeven aandraaien - maar schittert al gauw met lekker nuchter spel. Tenor Jesús Garcia is geloofwaardig als de hopeloos verliefde bourgeois Alfredo Germont, met soepel, verleidelijk gezang. Zijn tegenspeelster Urska Arli Gololicic echter vormt de grootste teleurstelling. Haar stem is mooi rond en nooit te hard, maar haar bedroevende acteerkwaliteiten, met een beperkt arsenaal aan armbewegingen en maar twee gezichtsuitdrukkingen, halen bijna de tentstokken uit de voorstelling. Cliché-acteerwerk: toch nog een beetje traditie in deze krachtige productie.

Van schandaalroman naar schandaalopera

La traviata is gebaseerd op de semiautobiografische roman La Dame aux Camélias van Alexandre Dumas uit 1848. Het boek was al een sensatie, maar de toneelbewerking (door Dumas zelf) veroorzaakte een schokgolf die tot aan Rusland te voelen was. Het stuk was een schandaal vanwege de hoeveelheid seks, hoeren en drank, maar het werd ondanks, of juist daarom, al gauw een obsessie in de hogere kringen. Een beetje als Vijftig tinten grijs in onze tijd. In Fjodor Dostojevski's roman De idioot wordt bijvoorbeeld beschreven hoe geliefden camelia's aan elkaar sturen, volledig in de ban van het Franse verhaal. De roman is gebaseerd op Dumas' kortstondige relatie met de courtisane Marie Duplessis, die van ongeschoolde Normandische boerendochter veranderde in de gewildste prostituee van Parijs. Duplessis (in de roman heet ze Marguerite Gautier) stierf aan tuberculose. Ze werd 'de dame met de camelia's' genoemd omdat ze de rode bloem droeg wanneer ze menstrueerde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden