Vijfsterrenmiljardair

Vijf mensen in modern Shanghai: rijk is mooi, maar rijker is mooier

Waar de economie floreert, floreren vaak ook de kunsten. Als deze constatering juist is, zal Azië ook in artistiek opzicht toenemende belangstelling afdwingen. Vermoedelijk is het een voorschot op aanstaande ontwikkelingen dat de Engelstalige literatuur momenteel meer dan ooit wordt verrijkt door in Azië geboren maar in het Westen geschoolde auteurs, die hun visie geven op de belangwekkende omwentelingen zoals die plaatsvinden in hun streek van herkomst.

In het vorig voorjaar verschenen How To Get Filthy Rich in Rising Asia gaf Mohsin Hamid een venijnig commentaar op de amorele, puur materialistische opvattingen van zijn hoofdpersoon en de cultuur die hij representeert. Kevin Kwan sloeg afgelopen zomer een meer satirische toon aan in Crazy Rich Asians. En afgelopen najaar verscheen het voor de Man Booker Prize-longlist genomineerde Five Star Billionaire van Tash Aw (1971, van Maleisische origine), thans vertaald als Vijfsterrenmiljardair.

Net als Hamid heeft Aw voor zijn roman de trope van een zelfhulpboek gekozen. Toevallig is het waarschijnlijk niet. De gedachte dat succes een keuze is waart niet alleen door beide romans, maar heerst overal waar snel geld wordt gemaakt.

Aw voert in zijn roman vijf personages op, die gezamenlijk de belichaming vormen van de Aziatische boom en de sociale verschuivingen die daarmee gepaard gaan. Minder dan volledig ontwikkelde en uitgekristalliseerde karakters, zijn het pionnen die elk een aspect vertegenwoordigen binnen een groter geheel.

Zo is er Phoebe, afkomstig van het Maleisische platteland, die via een slavenbaantje in een fabriek in Guangzhou in het beloofde land van Shanghai is beland en daar receptioniste is geworden van een luxueuze spa. Phoebes bijbel is het zelfhulpboek Geheimen van een vijfsterrenmiljardair. Ze volgt de instructies van het boek getrouw op.

Phoebes werkgever Yinghui was ooit een idealiste met artistieke pretenties, maar viert inmiddels triomfen als succesvol vrouwelijk ondernemer. Ze staat weliswaar aanzienlijk hoger op de sociale ladder dan Phoebe, maar heeft vergelijkbare dromen en ambities, want rijk is mooi maar rijker is mooier. Yinghui is verwikkeld in gecompliceerde onderhandelingen over een ontwikkelingsproject met de steenrijke Walter Chao, die de auteur is van Phoebes zelfhulpboek.

Justin vertegenwoordigt het oude geld. Hij erft het familiebedrijf, dat na moreel dubieuze successen in Zuidoost-Azië thans ook in China voet aan de grond probeert te krijgen. Maar dat blijkt niet zo simpel en gaandeweg dreigt het imperium dat hij bestiert te wankelen. Niet onbelangrijk detail: Justin is verliefd op Yinghui.

Aws vijfde sleutelpersonage is Gary, een jeugdige popster die het moet hebben van zijn onschuldige uitstraling, maar helaas in een Shanghais café een gewelddadige misstap begaat, die natuurlijk is vastgelegd op een hele reeks smartphones.

De vijf personages vormen gezamenlijk een staalkaart van ervaringen, representatief voor ontwikkelingen zoals die momenteel in oostelijk Azië plaatsvinden. De aan hen gewijde vertellingen worden geregeld onderbroken door flashbacks, die niet bevorderlijk zijn voor de snelheid van de roman.

Het gaat in Vijfsterrenmiljardair echter minder om de plot dan om het overweldigende Shanghai, die zelf weer symbool is van weliswaar abjecte maar verklaarbare blinde ambitie en hebzucht. In het oproepen van China's grootste stad is Tash Aw glorieus geslaagd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden