Interview

Vijf pubers, vijf ouders, één ziekte

Klasgenoten en hun ouders met kanker

Bij journalist Corien van Zweden werd borstkanker geconstateerd. Wat bleek? Nog vier kinderen uit de klas van haar oudste dochter hadden een ouder met kanker. Ze schreef er een boek over: Kankerklas.

Corien (50), auteur van het boek, met dochter Lisa (14). Beeld Martijn van de Griendt

Tijdens het schrijven van het boek Kankerklas heeft Corien van Zweden (52) vaak gedacht: ik stop ermee. Want hoeveel ziekte, dood en statistische onwaarschijnlijkheden kan een mens verdragen? Bij Van Zweden (journalist en schrijfster) werd in 2010 borstkanker geconstateerd. Als ze ontdekt dat in de klas van haar oudste dochter nog vier van de 22 leerlingen een ouder hebben met kanker, besluit ze dit gegeven aan te grijpen voor een boek. Ze wil weten wat de kanker in al die gezinnen aanricht, hoe de andere ouders met hun ziekte omgaan. En vooral: wat denken de vijf puberkinderen ervan?

Het boek Kankerklas verschijnt deze week en in vijf jaar is er (eigenlijk tegen de verwachting in) nogal wat verdrietig nieuws te verwerken geweest. Twee moeders zijn overleden, één is uitbehandeld. Bij de enige vader met kanker is de ziekte teruggekomen. En afgelopen oktober, op de dag dat Van Zweden haar manuscript inleverde, bleek ook bij haar de borstkanker terug. Ze is nu aan het herstellen van een operatie en een serie chemokuren.

Negeren

De kinderen, die elkaar leerden kennen in de brugklas, zijn inmiddels aan het einde van hun middelbareschooltijd. Drie van de vijf doen eindexamen. Bewonderenswaardig, vindt Van Zweden, want een zieke ouder heeft - natuurlijk - veel invloed op een puberend kind. 'Pubers worstelen ermee, op een andere manier dan jongere kinderen. Dat merkte ik aan mijn twee dochters. De jongste zat nog op de basisschool, die zei meteen: 'Ik ga er een werkstuk over maken.' Maar pubers negeren het zo veel mogelijk. Die ziekte is iets wat thuis gebeurt, dat is heel vervelend, maar daar gaan we het dus niet over hebben. Zéker niet op school. Wat zullen de anderen wel niet van me denken?'

Als het op school met je kind niet goed gaat, krijg je er als zieke ouder een dilemma bij, ontdekte Van Zweden. 'Als een ouder ziek is, maakt iedereen een rottijd door. Toen ik zo ziek was van de chemo dat ik met een kotsbak naast me aan tafel zat, bepaalde dat de hele sfeer in huis. Dan moet je begrip hebben voor het feit dat schoolwerk even niet het belangrijkste is voor je kind. Maar tegelijkertijd kan het voor een puber soms ook best handig zijn dat hij zich kan verschuilen achter een zieke moeder of vader als hij niet heeft geleerd voor een proefwerk. Het moet natuurlijk geen handige smoes worden.'

Ook ingewikkeld: de puberproblemen gaan gewoon door. Van Zweden: 'Ik sprak een psychologe voor mijn boek, die betoogde dat je als ouder, ondanks je ziekte, zo lang mogelijk in je rol van ouder moet proberen te blijven. Dus je moet blijven zeuren over het schoolwerk, uitgaan, drinken, ook al ben je nog zo ziek en heb je daar nauwelijks energie voor. Dat begrijp ik wel, maar ik vind het ook lastig, alsof je tegen je kind zegt: puber jij maar lekker door, terwijl ik doodga. Ik vind dat je kinderen ook mag vragen, zo goed mogelijk, rekening te houden met jou.'

Voor het boek sprak Van Zweden met vier van de vijf kinderen: één jongen wilde wel op de foto, maar liever niet worden geïnterviewd. Fotograaf Martijn van de Griendt maakte van alle kinderen en hun zieke ouder een portret. Bij de foto's staan citaten uit het boek Kankerklas. Vijf pubers, vijf ouders, één ziekte.

Overleven

‘Langzamerhand werd me duidelijk dat het werken aan dit boek onderdeel is geworden van mijn hoogst­persoonlijke copingstrategie. Mijn manier van overleven. Ik beklom geen bergtop en rende geen marathon, maar ik ging vragen stellen, lezen, nog meer vragen stellen en schrijven.’ Uit: Kankerklas. Vijf pubers, vijf ouders, één ziekte. Uitgeverij Cargo, 19,90 euro.

'Vaak ben ik die hele kanker gewoon vergeten'

Lisa (14) en haar moeder Corien (50), schrijfster van het boek, bij wie in 2010 borstkanker werd geconstateerd. Lisa is nu 17 en zit in 6 gymnasium.

Lisa 'Ik vind het allemaal heel interessant: echo's, biopten, bestralingen enzo. Ik wil later misschien geneeskunde studeren, dus je zou denken dat ik al die medische dingen van nabij had willen zien. Maar ik wilde mijn moeder niet zo zien. Ik wilde het gewoon niet weten. (...) Ik denk er echt niet de hele tijd aan. Soms is het er opeens weer, maar vaak ben ik die hele kanker gewoon vergeten.'

'Ik ben niet boos. wat heb je aan boosheid?'

Ian (15) met zijn moeder Marijn (55), anderhalf jaar voordat ze stierf aan de gevolgen van nierbekkenkanker. Ian is nu 18 en zit in 5 vwo.

Ian 'Ik had graag een wat rustiger leven gehad, maar zo is het nu eenmaal niet. Ik ben niet boos op de kanker. Wat heb je aan boosheid? De ziekte heeft voor ontzettend veel onzekerheid gezorgd en dat is niet makkelijk.

Je moet leren ermee om te gaan. Gelukkig is kanker geen erfelijke ziekte. Ik heb net zoveel kans op een gezond leven als iedereen.'

Marijn (55) en zoon Ian (15). Beeld Martijn van de Griendt

'Ze kan en wil mij absoluut niet loslaten'

Yoshi (16) met zijn moeder Lorette (56), die sinds 2009 weet dat ze is uitbehandeld, als gevolg van een zeldzame vorm van buikvlieskanker. Yoshi is nu 18 en zit in 6 gymnasium.

Yoshi 'Het zal best moeilijk zijn om het leven los te laten. Dat zie ik aan Lorette. Ze kan en wil mij absoluut niet loslaten. Ik zie dat ze haar best doet om mij met een gerust hart achter te kunnen laten, maar ze wil het niet. Ze wil zeker weten dat het goed komt met mij.'

Yoshi (16) met zijn moeder Lorette (56). Beeld Martijn van de Griendt

'Hij gedraagt zich heel volwassen'

Yaïr (14) met zijn moeder Caroline (45), een maand voordat ze stierf aan de gevolgen van uitgezaaide borstkanker. Yaïr is nu 18 en zit in 5 havo.

Caroline zegt vlak voor haar dood over Yaïr 'Hij is een man geworden in de afgelopen maanden. Hij gedraagt zich heel volwassen en probeert me te ontzien. Een enkele keer geeft hij toe dat hij zich zorgen maakt over de toekomst, maar meestal mijdt hij dat onderwerp.'

Caroline (45) en zoon Yaïr (14). Beeld Martijn van de Griendt

'Hij maakt altijd grappen, ook over kanker'

Indra (16) en haar vader Marcel (68), bij wie in 2010 leverkanker werd geconstateerd. Indra is nu 18 en zit in 5 gymnasium.

Indra 'Mijn vader maakt altijd grappen, ook als het over hele erge dingen gaat. Volgens mij vindt hij het leuk om juist over kanker grappen te maken.

Ik wil dat hij nog heel lang bij me blijft. Ik snap wel dat hij het lekker vindt om zo nu en dan een wijntje te drinken, maar hij moet het gewoon niet doen. In de zomervakantie mag het: één drankje per dag. Maar als ik hem thuis zie drinken, pak ik het glas gewoon af en spoel het door de gootsteen. Ook al is het dure wijn.'

Marcel (68) en zijn dochter Indra (16). Beeld Martijn van de Griendt
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.