Vijf bijzondere interviews van Wim Brands

'Ik ben als eerste van de stam de Utrechtse Heuvelrug overgestoken om letters te vreten', zei Wim Brands over zijn fascinatie voor boeken. Wim Brands was VRPO Boeken, het programma dat hij elf seizoenen presenteerde. Gisteren overleed Brands op 57-jarige leeftijd. Hieronder een paar van zijn mooiste interviews.

Wim Brands in 2005Beeld anp

Wim Brands en Rogi Wieg

In juni 2015 zendt de VPRO een speciale aflevering van Boeken uit. De dichter, schrijver en beeldend kunstenaar Rogi Wieg heeft op 52-jarige euthanasie gepleegd, vanwege ondraaglijk geestelijk lijden, dat door decennialang intensief medicijnengebruik ook lichamelijk lijden was geworden.

Die winter is Wim Brands nog met camera op bezoek geweest bij Wieg, waarin de nuchtere Wieg, gekleed in een Playboy-badjas, uiteenzet hoe hij zijn geestelijk en vooral ook fysiek lijden ervaart. Een aangrijpend gesprek over euthanasie, depressie, de dood en vooral ook de angst voor de dood.

Postuum Wieg

De dood aasde al lang op de kleine dichter met de tedere taal. Vanavond gaf die zich uiteindelijk gewonnen, schreef Arjan Peters over het leven en de dood van Rogi Wieg (+).

Wim Brands en Jeroen Brouwers

'Op de laatste zondag van 2014 werd het eerste gesprek op televisie gevoerd', schreef tv-recensent Haro Kraak naar aanleiding van het gesprek tussen Wim Brands en Jeroen Brouwers.

De hele aflevering draait om Het Hout, het laatste boek van de 74-jarige Brouwers. 'Brouwers keek gepijnigd, de wenkbrauwen gefronst, de mondhoeken hangend. Voortdurend was hij buiten adem, zijn longen vulden zich piepend, alsof hij voor elke haal moeite moest doen. Hij keek veel uit het raam, zijn hoofd afgewend, een reusachtige oorlel aan de kijker tonend. Hevig trillend bracht hij zijn glas cappuccino naar zijn mond. Af en toe schudde hij zijn hoofd mompelend, ontevreden over zijn eigen antwoord.'

Nergens werd de pijn een pose. Brouwers relativeerde zijn werk en zijn leven meermaals. Hij was schrijver geworden omdat alle andere kunsten 'te ingewikkeld en zo' waren. 'Waarom moest je dit boek schrijven?', vroeg Brands. Antwoord: 'Dat moest eigenlijk helemaal niet.'


Recensie

Vijf sterren kreeg Het Hout in de Volkskrant. 'Op elke bladzijde van Het hout is een wonder te vinden, een vondst zo gaaf dat een buiginkje nauwelijks te onderdrukken is.'

Wim Brands en Karl Ove Knausgard

In 2013 maakte Brands de serie Boeken op Reis. Indrukwekkend is de eerste aflevering, waarin Brands op bezoek gaat bij de eigenzinnige Noorse bestsellerauter Karl Ove Knausgard, schrijver van de zesdelige autobiografische romancyclus Mijn Strijd.

Brands spreekt ook met de beste vriend van Knausgard. 'En dan komt het moment dat hij over jou schrijft.' Inderdaad, zegt de vriend, dat vindt natuurlijk niemand leuk. Zeker niet als over je wordt geschreven dat je loopt als een eend, met je voeten uitgespreid, elk een kant uitwijzend. Met een verbeten glimlach: 'Dat zal ik niet snel vergeten.'

'Het zijn precies dát soort momenten', zegt Brands daar later over, 'momenten die je vooraf niet kunt plannen, die zo'n portret boven een gewoon gesprek doen uitstijgen. Je hebt meteen een prachtig beeld: twee mannen die elke ochtend het werk van de schrijver bespreken. En dan op een dag botsen. Dat vind ik fascinerend. En dan te bedenken dat we helemaal niet wisten dat die vriend daar ook woonde. Je struikelt er toevallig over.'


Wim Brands en Nieuwkomers

'Nadat ik een aantal romans van immigranten had gelezen, besefde ik hoe weinig ik eigenlijk weet van mensen die ooit de grote oversteek hebben gemaakt. Ik besloot de werelden van deze schrijvers, De Nieuwkomers, te gaan verkennen', zegt Wim Brands ter introductie van zijn serie De Nieuwkomers.

Het idee ontstaat als hij noodgedwongen moet verhuizen naar een internetcafé. 'Ik keek om me heen en dacht, wie zijn deze mensen eigenlijk.' Mede-Amsterdammers met een buitenlandse achtergrond van wie Brands niets of bijna niets weet, maar die met dezelfde vanzelfsprekendheid hun plek in de grote stad innemen als hij.

Hieronder het interview met Jean Kwok. Brands: 'Jean Kwok stond twee keer in de toptien van de The New York Times en ze woont in Voorschoten. Voorschoten!'

Wim Brands over Camiggelt

Wim Brands maakte ook radio-interviews. Zoals in het programma Brands met Boeken op Radio 1. In onderstaande aflevering gaat Brands in gesprek met ex-parlementair journalist Kees Sorgdrager, columniste Sylvia Witteman en schrijver/uitgever Wouter van Oorschot over Simon Carmiggelt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden