InterviewsEindredacteuren DWDD

Vier chefs van DWDD blikken terug op hun favoriete momenten. ‘College op tv, durfden we dat?’

Vrijdag is de laatste uitzending van De wereld draait door. Ewart van der Horst, Dieuwke Wynia, Marco Versluis en Cécile Koekkoek gaven de afgelopen vijftien jaar leiding aan het programma. Hun devies: eigenwijs zijn. Ze blikken terug op hun favoriete moment.

Ewart van der Horst met Matthijs van Nieuwkerk, met een eervolle vermelding van de Nipkow-jury.

Ewart van der Horst (48)

Chef DWDD 2005-2008

Nu Ceo PilotStudio, producent Jinek

‘Een hoogtepunt kiezen uit mijn regeerperiode bij DWDD, het is alsof ik moet besluiten of ik mijn linker- of rechtervoet eraf hak. Ik kan zo veel noemen: van Tygo Gernandt die zijn hoofd op de schouder van minister-president Balkenende legde, de tranen van Mart Smeets voor zijn vriend Gerrie Knetemann tot de ruzie tussen Jort Kelder en Bram Moszkowicz, die in de show begon. 

Ik kies de uitzending van 1 mei 2008, kort voordat ik stopte als eindredacteur (later heette dat hoofdredacteur, red.). Eigenlijk omdat dit naast de maandelijkse media-uitzending de eerste themashow was. Het was Hemelvaartsdag 1 mei, we weken af van ons format. Met Joost Zwagerman, die vaker aan tafel zat, had ik bedacht dat we gasten zouden vragen: welke plaat neem je mee naar een onbewoond eiland? Dat deed Joost al voor het popblad Wah Wahnaar het voorbeeld van de BBC.

‘We hadden grote schrijvers uitgenodigd. Dat leek ons spannender dan muzikanten, onverwachter. Saskia Noorts eerste liefde was The Police, Oek de Jong koos Cuby & the Blizzards. Ik genoot het meest van Kees van Kooten, die als tiener viel voor Les Paul & Mary Ford. Erotische swing, zo noemde hij het, uit de jaren vijftig. Hij zat zo te stralen dat ik dacht: misschien is zijn kunstenaarschap wel begonnen met de ontdekking van Les Paul (beroemd gitarist, red.).

‘Ik had mijn twijfels: zit er wel genoeg tempo en variatie in zo’n thema-uitzending? Nou, absoluut. Als gasten goed vertellen over iets dat ze raakt, dan werkt het. Zeker met Matthijs van Nieuwkerk erbij, die anderen kan inspireren en van iets kleins iets groots en meeslepends kan maken. Toen beseften we: we moeten vaker eigenwijs zijn.

‘Nu denk ik: we hadden ook zelfbewuster moeten zijn in 2007, na de reünie van de Dik Voormekaarshow in DWDD, het legendarische radioprogramma. De makers, André van Duin en Ferry de Groot, waren te gast met niets meer dan een platenspeler met de tune op tafel. En daar gingen ze: met de bekende kreet ‘Jaaa hoor!’ Omdat Matthijs zo enthousiast reageerde, gaven André en Ferry extra gas en werd het een uniek item. 

Ook 24 tafeldames en -heren blikken terug op DWDD. ‘Het is fijn als je de kastanjes uit het vuur haalt’

‘Wat bijna niemand weet, is dat Matthijs en ik daarna dachten: laten we maandelijks een Dik Voormekaarshow doen in DWDD. Even later gingen we met knikkende knieën op bezoek bij André van Duin. Hij vond het prima, Ferry ook. Wij hartstikke blij, ik ging vol opwinding naar de Vara. Maar de directie zei nee. Heel jammer. Het zegt vooral iets over de tijdgeest: de Vara koos voor geëngageerd cabaret, niet voor in hun ogen ouderwets vermaak.

DWDD zal enorm worden gemist. Helaas gaat het nu een beetje als een nachtkaars uit. Ze maken uitstekende uitzendingen in moeilijke tijden, Matthijs is in topvorm. Maar ik weet dat ze prachtige reünie-onderwerpen hebben moeten afblazen. Dit programma verdient een feestelijk einde. Ik hoop dat ze alsnog een speciale afscheidsshow krijgen, op een later moment: een eresaluut.’

Beeld Joost van den Broek

Dieuwke Wynia (51)

Chef DWDD 2008-2016

Nu hoofd TV Infotainment Medialane

‘Als iets DWDD typeert, is het experimenteren, grenzen opzoeken om origineel te blijven. Bekend voorbeeld is de uitvoering van het muziekstuk 4’33, dat uit stilte bestaat. Gewaagd, maar het werkte.

‘Op de redactie had ik, zoals velen, een interesse- en aandachtsgebied. Dat was wetenschap. Een lastige portefeuille, totdat ik Robbert Dijkgraaf, theoretisch fysicus, leerde kennen. Hij werd mijn koevoet in de wetenschappelijke wereld: hij bracht me in contact met anderen en zat vol ideeën. Als geen ander kon hij ingewikkelde dingen vertalen naar behapbare tv.

‘Toen in 2012 bleek dat Dijkgraaf naar de Princeton-universiteit zou vertrekken, wilde ik een afscheidsuitzending maken. Matthijs opperde dat we hem college zouden laten geven, op tv. Nu klinkt dat misschien logisch, toen was het een zot idee. Durfden we dat? Gelukkig zag Dijkgraaf het meteen voor zich.’

‘Collega Patricia Greven en ik bereidden met de professor zijn verhaal over de oerknal voor. Hij noemde ons zijn ideale publiek: wel geïnteresseerd, niet superdeskundig. Als we hem niet konden volgen, zeiden we dat gewoon. Samen bekeken we grappige, toepasselijke filmpjes, die beeldredacteuren hadden gevonden: van Theo Maassen tot Eddie Izzard. Die probeerden we in te passen.

‘We vormden een klein team, met onder anderen regisseur Matthias Bouman en decorontwerper Rien Beerens. We kozen voor een klassieke locatie: de Sonestakoepel in Amsterdam, een kerk. Er werden props gemaakt en geleend, zoals een 18de-eeuws model van het zonnestelsel van het planetarium in Franeker.

‘Dijkgraaf stond erop live les te geven. ‘Dat doe ik altijd’, zei hij. En DWDD is ook altijd live. Dat maakte het extra spannend. Vergis je niet hoe moeilijk het is: via de camera tv-kijkers informeren, filmpjes aankondigen en van de ene prop naar de andere lopen. 

Hij deed het prima: met een grapefruit en een peperkorrel liet de professor zien hoe groot de zon en de aarde zijn, in verhouding tot elkaar. Een 14-delige serie boeken symboliseerde de 13,7 miljard-jarige geschiedenis van het heelal. De mens duikt pas op in de slotalinea van deel 14.

‘Na de uitzending was de hele redactie opgewonden, dit was wat we zelf graag wilden zien. De volgende dag kwam Dijkgraaf met zijn vrouw bij ons langs. Het was ongekend, zei hij: al die positieve reacties, zelfs van Mark Rutte. En hij was  nageroepen door mannen die op straat werkten: ‘Hé professor, mooi verhaal.’ Dijkgraaf voelde zich echt een ambassadeur voor de wetenschap, want we hadden een miljoen kijkers getrokken, op jongerenzender NPO3!

‘Zo’n groot aantal hadden we niet verwacht. De tv-recensent van NRC Handelsblad putte er hoop uit: in tegenstelling tot wat sommigen denken waren kijkers wel degelijk geïnteresseerd in zo’n inhoudelijk programma. Een nieuw format was geboren, voor iets waar we al langer over nadachten: DWDD University.

‘Het mooiste attribuut uit dat college heb ik bewaard: een stuiterbal die het universum voorstelt, net voor de oerknal. Voor mij staat die symbool voor alle creatieve programma’s die we hebben gemaakt.’

Beeld Robin Kamphuis

Marco Versluis (43)

Chef DWDD 2016-2019

Nu Producent non-fictie, BNNVara

‘Ik heb even getwijfeld of ik zou meewerken aan dit afscheidsinterview. Is het gepast, nu met corona? Ik vind uiteindelijk van wel. Tv is ook belangrijk, het biedt troost en afleiding. En DWDD treft ook nu precies de juiste toon.

‘Een favoriet moment kiezen is eigenlijk onmogelijk. Als eerbetoon aan wat zoveel artiesten hebben neergezet in het programma, kies ik voor een optreden. Dat waren ook vooral de momenten waarop ik zelf met kippevel en tranen in mijn ogen in de studio stond. Bij Leona Philippo die met dank aan moderne technieken als eerste een DWDD-duet zong met een overleden artiest: Marvin Gaye. Bij Jeangu Macrooys ode aan George Michael

Maar ik kies Waylon, die vorig jaar het beroemde Live Aid-optreden van Queen uit 1985 naspeelde. Dat deed hij naar aanleiding van de Oscar-uitreiking; daar was de film Bohemian Rhapsody  een van de favorieten. 

‘Het was in dit geval mijn idee. Ik was naar die film over Freddy Mercury geweest, en daarin speelt het Live Aid-concert een belangrijke rol. Ik dacht: het zou te gek zijn dit opnieuw te doen, bij ons. En dat kon maar met één iemand: Waylon. Hij zei meteen ‘ja’. Hij is gelukkig vaak net zo enthousiast als wij over een nieuw idee. Hij was bijvoorbeeld de allereerste die het aandurfde met alleen de gitaar op schoot aan tafel te zingen.'

‘Wat ik zo tof vind aan DWDD is het teamwerk. Iemand heeft een ambitieus idee, je trekt het samen naar een hoger plan en iedereen gaat tot het uiterste om het te realiseren Terwijl je bij veel wilde ideeën ook genoeg vraagtekens kunt zetten. Zo ook bij Queens legendarische Live Aid-optreden, van twintig minuten.

‘Het was puzzelen, want hoe benader je bijvoorbeeld de sfeer van een concert in een voetbalstadion, Wembley, in een studio van 100 vierkante meter? We kozen voor veel camerashots die begonnen met een beweging, dat zag er dynamisch uit. Rondom het podium lieten we beelden zien van het oorspronkelijke concert en publiek. 

‘Nog zoiets: wanneer zingt Waylon en wanneer geven we Queen als het ware het podium? Freddie Mercury die een heel stadion ‘eyo’ laat zingen, dat is niet te overtreffen. Dat lieten we dan ook bij hem en lieten dat zien, tussen twee nummers door.

‘Waylons optreden begon voor de tv-kijker met een stukje uit de film. Daarin zie je Rami Malek, die Mercury speelt, die van achter de schermen het podium op loopt, bij de piano gaat zitten en de eerste noten van het titelnummer speelt. Op dat moment schakelden we naar de studio, waar de band Bohemian Rhapsody inzette.

Toen Waylon begon te zingen, dacht ik: holy fuck, dat dit kan! Ik voelde me als een kind in een snoepwinkel. Matthijs, de redactie, het publiek; iedereen was aan het genieten. En de kijkcijfers waren goed: 1,4 miljoen. Achteraf klaagden sommigen dat Waylon vals zong, bij vlagen. Maar ik vond en vind het helemaal te gek.’

Beeld Frank Ruiter

Cécile Koekkoek (47)

Chef DWDD 2019-2020

‘De uitzending die op mij de meeste indruk heeft gemaakt ging over Selma van de  Perre, een Joodse verzetsvrouw die in kamp Ravensbrück heeft gezeten. In december werd ik al over haar boek getipt door uitgever Arend Hosman, van Thomas Rap. Arend weet dat ik veel over de Tweede Wereldoorlog lees. Ik was meteen gefascineerd. Mijn gevoel werd versterkt toen Arend opnamen van haar stuurde. Mevrouw Van de Perre was al 97 jaar, maar zo’n goede prater, en zo alert. 

‘We hebben een team erop gezet, met onder anderen Jikke Wechgelaer, boekenredacteur Vincent Kolenbrander en samensteller Margot van Oosten. Samen hebben we allerlei opties verkend, zoals een thema-uitzending over 75 jaar bevrijding, met meer gasten. Al in een vroeg stadium zei onze adjunct Igor Misev: we kunnen ook de hele uitzending met mevrouw Van de Perre maken. Dat bleef hangen, ook omdat zij maar één week in Nederland zou zijn – ze woont in Londen. 

‘Pas op dinsdagochtend, toen we al wisten dat ze die avond te gast zou zijn, besloten we de hele uitzending over haar te maken. De basis was er al: het gesprek was telefonisch voorbereid, we hadden familiefoto’s en filmmateriaal, zoals een documentaire over Ravensbrück. 

‘Matthijs van Nieuwkerk zei: laten we afsluiten met een optreden. Dat doen we vaker, omdat muziek heel intens kan zijn, zeker als je het kunt koppelen aan de inhoud van de uitzending. We hebben Mevrouw Van de Perre gebeld: wat wilt u graag horen? Ze koos Edelweiss, uit de film The Sound of Music. Op de valreep regelden we dat zangeres Loes Haverkort naar de studio kwam.

‘Matthijs kan gasten goed op hun gemak stellen. Hij zette mevrouw Van de Perre als het ware op een troon. Ze deed het perfect. Tot slot las ze voor uit Mijn naam is Selma: dat de dood van haar vader, moeder en zus in de oorlog een gat in haar heeft achtergelaten dat nooit zal helen. Daarna volgde het optreden.

Het was een heel bijzondere uitzending. Maar ik zal ook nooit vergeten wat de afgelopen weken is gebeurd. Alles is anders. De redactie is kleiner, de tribune is leeg en we worden overspoeld door hartverwarmende reacties. 

‘Ik wil nog twee hoogtepunten noemen: vorige week zong André van Duin een liedje van Charles Aznavour voor Matthijs, dat hem diep ontroerde. En we maken sinds kort Troost TV. Een idee van Paul Haenen, dat wij hebben omarmd. Het mooie is dat de NPO meteen akkoord ging en dat Linda de Mol live in onze uitzending toestemming gaf om haar oude show Love Letters te herhalen in Troost TV. Dat gebeurde net zo spontaan als het eruitzag. Echt, DWDD heeft zó veel goodwill. Ik ben blij dat ik nog één seizoen leiding mocht geven aan dit programma.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden