Interview Lisette Spiegeler

Videoredacteur over haar Land van afkomst-serie: ‘Je weet wel dat het speelt, maar je voelt het niet’

Identiteitsthema’s houden haar al jaren bezig. Toch voelde videoredacteur Lisette Spiegeler zich soms ‘dat witte mens dat een rare vraag stelt’ bij haar videoproject Land van afkomst, naar aanleiding van Robert Vuijsjes succesvolle interviewserie.

Lisette Spiegeler aan het werk. Beeld Katja Poelwijk

‘Ik vond het een goede vraag om te stellen, maar ik dacht ook: Jezus, niemand zou dat aan mij vragen.’ Videoredacteur Lisette Spiegeler heeft het over haar videoserie Land van Afkomst, waarin Nederlanders met een gemengde afkomst vertellen over de rol die dit speelt in hun leven. Ze vond het een vreemde ervaring om ze de vraag ‘wanneer voel jij je een Nederlander?’ voor te leggen. ‘Dan voelde ik me wel dat witte mens dat even een rare vraag stelt. Maar dat ongemak, dat is de intentie van die hele reeks. En dat mensen gaan inzien dat afkomst niets met Nederlanderschap te maken heeft.’

De succesvolle interviewserie Land van Afkomst van Robert Vuijsje loopt inmiddels alweer vijf jaar in de Volkskrant. Afgelopen december ontstond bij de redactie van cultuurkatern V en bij Spiegeler het idee om naast de geschreven interviews ook een videoreeks te maken. In vijf afleveringen van elk zo’n zeven minuten komen uiteenlopende persoonlijkheden langs. Woenzelaar bijvoorbeeld, een jonge rapper die in Nederland is geboren maar zich toch meer Marokkaans voelt. Behalve als hij in Marokko is, dan voelt hij zich Nederlander. Of Kimmylien Nguyen, oprichter van een nagelimperium en als kind vanuit Vietnam naar Nederland gekomen. Spiegeler: ‘Toen we haar vroegen wanneer ze zich Nederlander voelde, was ze echt even in de war – ze was toch gewoon Nederlands, hoe bedoelden we dit?’

Vier video’s staan al online, Spiegeler moet alleen de laatste nog afmaken – een interview met fotomodel Jessica Gyasi. Ze gaat nog de ondertiteling doen en nalopen of de timing van alle sfeershots goed is. ‘Een beetje miereneuken is dat. Mijn eindredacteur zegt altijd dat ik dat minder moet doen, dat het al goed is.’ Ze lacht. ‘Maar dan doe ik het toch.’

Identiteit

Lisette Spiegeler was zelf het meest verrast door het resultaat van het interview met rapper Woenzelaar. Hij had als begin twintiger nog geen heel duidelijke ideeën gevormd over de invloed van afkomst op zijn leven. ‘Ik ga dan op zoek naar een heel afgerond verhaal, maar dat bleek helemaal niet nodig. Jonge mensen vonden het te gek, zijn video doet het hartstikke goed op YouTube. Dat hij als begin twintiger nog geen duidelijke mening had over het onderwerp, was juist ook interessant. Ik denk dat het er vooral om gaat dat er veel verschillende stemmen te horen zijn.’

Land van afkomst was voor haar een ideaal project, zegt Spiegeler, ze is erg geïnteresseerd in dit soort onderwerpen. Dat begon waarschijnlijk toen ze nog op de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht zat. Ze was in die tijd zoveel bezig met technisch goede maar inhoudelijk minder interessante video’s, dat ze ernaar snakte iets te maken dat wat kon betekenen voor de wereld. Na een serie video-interviews voor vrouwenrechtenorganisatie Women Peacemakers Program was ze verkocht.

Het fascineert haar dat mensen zulke verschillende perspectieven kunnen hebben. ‘Een man van 50 die denkt dat er niet zoiets is als man-vrouw ongelijkheid zegt: ik heb dat zelf nooit gezien, dus dan is het toch niet waar? Hij kan het niet zien en voelt het zelf niet, dus voor hem bestaat het niet.’

Daarom is het goed om te horen hoe andere mensen iets beleven, zoals hoe een gemengde afkomst iemands leven beïnvloedt. ‘Als Carolina Dijkhuizen iets vertelt over hoe zij en haar broertje Zwarte Piet moesten spelen op de basisschool, bijvoorbeeld. Ik ben veel bezig met dit soort onderwerpen dus ik weet wel dat dit gebeurt, maar ik voel het niet. Het mooie aan dit soort series is dat zo’n ervaring minder abstract wordt. Je leert er niets van als iedereen alleen maar roept: Zwarte Piet is racisme. Maar als je een intelligente politicus als Zihni Özdil hoort zeggen dat hij altijd maar kankerturk werd genoemd, wordt het ineens invoelbaar.’

Robert Vuijsje over de videoreeks Land van afkomst:

‘Ik was vereerd toen ik hoorde dat mijn serie een video-spin-off zou krijgen. Ik heb verder geen invloed gehad op de video’s, ik heb alleen wat contactgegevens doorgespeeld. Maar ik ben blij met de keuzes voor de videoserie, het zijn mooie filmpjes geworden. Lisette creëert een bijzondere atmosfeer door de belichting en muziek. Als kijker wordt je gedwongen er dieper in mee te gaan dan bij iemand die even snel een verhaaltje vertelt. Dat het in zwart-wit is vind ik ook een goede keuze, dat is intrigerender dan in kleur. Het draagt eraan bij dat het een soort kunstwerk wordt.

‘De leukste reacties die ik zelf krijg op mijn verhalen lopen uiteen van mensen die zich in een verhaal zeggen te herkennen, tot mensen die geen idee hadden dat dit onderwerp bij zoveel Nederlanders een belangrijke rol speelt. Allebei die reacties vind ik mooi. Naar mijn gevoel is dit hét onderwerp van deze tijd. Zoals ik het zie, gaan de meeste verkiezingen hierover. In iedere krant gaat het elke dag wel over hoe mensen met verschillende afkomsten met elkaar samenleven. Rond de 230 afleveringen zit ik inmiddels in mijn interviewreeks, en het onderwerp is nog steeds niet op.’

Recente interviews in Vuijsjes Land van afkomst-reeks:

Regisseur Shady El-Hamus: ‘Ik ben moeilijk te plaatsen, bij mij is altijd even verwarring’

De foodblogs en het kookboek van Fatima El Irari zijn razend populair: ‘Ik durf te zeggen dat het boek ook zonder ramadan zou verkopen’

Schrijver Ivo Victoria: ‘Het is moeilijk om echte vriendschap op te bouwen met Nederlanders’

Happy hardcore-dj Paul Elstak ziet zichzelf gewoon als Nederlander. ‘Ik heb me nooit een kleurling gevoeld.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden