RecensieVictor Sonna – 1525

Victor Sonna’s zoektocht naar het slavernijverleden is gedurfd, maar blijft toch aan de oppervlakte ★★★☆☆

Victor Sonna geeft zijn visie op het slavernijverleden in een gedurfde tentoonstelling die barst van de metaforen. 

Beeld Ronald Smits

Paniekerig tast de camera de ruimte af. Door gangen, langs lege donkere cellen en kelders. ‘Male Slave Dungeon’, staat op een bordje boven een van de vertrekken. De camera, handheld, lijkt er ook van te schrikken. Het beeld schokt. Rusteloos wordt er in- en uitgezoomd, om de focus telkens te verleggen. Alsof je als kijker zelf in het nauw gedreven bent en niet weet waar te kijken. Hoe kun je ook, op de plek waar deze video gemaakt is. We zijn in fort Elmina in Ghana, vanaf de 17de eeuw tweehonderd jaar lang het Nederlandse centrum van de slavenhandel.

De korte video-impressie Ancestor Journey (2018) vormt het beginpunt van de tentoonstelling 1525, waarin kunstenaar Victor Sonna de uitkomsten deelt van een meerjarig persoonlijk onderzoek naar het slavernijverleden. In 2015 kocht Sonna, die geboren werd in Kameroen en woont en werkt in Nederland, tijdens een reis in de VS een paar ketenen, afkomstig van een plantage. De daaropvolgende zoektocht leidde uiteindelijk tot deze rijk gevulde tentoonstelling in het Van Abbemuseum, met 152 kunstwerken, 6 korte films en 52 prints. De kern van de tentoonstelling is een 25 meter hoge toren, gemaakt van steigeronderdelen. Op verschillende niveaus kun je de toren betreden en de kunstwerken die er hangen van alle kanten bekijken.

Metaforen

1525 barst van de metaforen. De steigertoren is treffend: de omgang met het slavernijverleden als werk in uitvoering. De kunstwerken die in de stellage hangen, zijn gemaakt van Europese wandtapijten uit de 18de tot 20ste eeuw, een symbool van Europese welvaart. Sonna voegt aan de lieflijke taferelen een extra laag toe door de afbeeldingen deels met bleek te overgieten, of er stukken traditionele Afrikaanse weefsels in te verwerken. Als historische littekens verminken die repen stof de kostbare tapijten. Toch is Sonna’s boodschap er vooral een van verzoening. Dat komt het sterkst naar voren in een installatie met glasplaten waarop in wit oude tekeningen van de slavernij in Suriname zijn gedrukt. Je kunt de afbeeldingen pas scherp zien wanneer een medebezoeker aan de andere kant van het glas gaat staan. We hebben de ander nodig om het hele beeld te zien, aldus de kunstenaar.

Mooie vondsten, toch blijft de tentoonstelling aan de oppervlakte. Het is gedurfd dat Sonna zijn persoonlijke visie op dit beladen onderwerp durft te geven, maar juist daarom had ik meer van zijn eigen zoektocht willen zien. Hoe komt hij tot zijn visie? Welke ontwikkeling heeft hij doorgemaakt? In het radioprogramma Nooit meer slapen vertelt hij dat zijn zoektocht hem geregeld confronteerde met zijn eigen naïviteit en onwetendheid. Zo werd hij zich pas tijdens het onderzoek bewust van de verschillen in beleving van de slavernijgeschiedenis tussen zwarte mensen uit Afrikaanse landen en die uit het Caribisch gebied. Ik miste het zoeken, het ongemak, het aftasten, zoals dat wel in de openingsvideo wordt beloofd. Een complex thema als dit verdient die diepere laag.

Victor Sonna: 1525

Beeldende kunst

★★★☆☆

8/8, Van Abbemuseum, Eindhoven.

T/m 30 mei 2021.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden